Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 27

Devanagari script

कदलीदलवद्वाताद्वेपते सरसातलम् । चूर्णीकरोमि दोर्दंडघाताच्चैतान्कुलाचलान्

Transliteration

kadalīdalavadvātādvepate sarasātalam | cūrṇīkaromi dordaṃḍaghātāccaitānkulācalān

Translation

ਜਿਵੇਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਕੇਲੇ ਦਾ ਪੱਤਾ ਕੰਬਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਤੀ ਰਸਾਤਲ ਤੱਕ ਥਰਥਰਾ ਉਠਦੀ ਹੈ। ਮੇਰੇ ਭੁਜਾ-ਦੰਡ ਦੇ ਘਾਤਾਂ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੀਮਾ-ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Word by Word

• कदलीदलवत्: like banana leaves
• कदलीदलवत्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: कदलीदल (प्रातिपदिक) + वत् (तद्धित)
• Form: अव्ययवत्-तद्धितान्त विशेषण; उपमानवाचक (like banana-leaves); रूपम् अव्ययवत् (indeclinable-like usage)

• वातात्: from the wind
• वातात्: Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: वात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन

• वेपते: trembles
• वेपते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वेप् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद

• सरसातलम्: the surface of the lake
• सरसातलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सरस् + तल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (सरसः तलम्)

• चूर्णीकरोमि: I pulverize
• चूर्णीकरोमि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: चूर्णी-कृ (धातु; नामधातु/कृ-योग)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; नामधातु-प्रयोग (चूर्णी + कृ)

• दोर्दण्ड-घातात्: by the blow of (my) arm-staff
• दोर्दण्ड-घातात्: Apadana (Cause/Source)
• Type: Noun
• Root: दोर्दण्ड (प्रातिपदिक) + घात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान/हेतु), एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (दोर्दण्डस्य घातः)

• च: and
• च: Conjunction
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)

• एतान्: these
• एतान्: Visheshana (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (to कुलाचलान्)

• कुलाचलान्: the Kulācala mountains
• कुलाचलान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कुल + अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), बहुवचन; समासः तत्पुरुष (कुलानां अचलाः / कुल-नामकाः अचलाः)

Speaker

Same speaker (martial hyperbole under divine empowerment)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: The earth shakes like a banana leaf in wind; the tremor reaches Rasātala. The hero swings an arm-staff, smashing the boundary mountains into dust; cosmic layers shown in cross-section beneath the battlefield.

Characters & Entities

• Rasātala
• Kulācala

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic poetry uses cosmic-scale imagery to magnify the Lord’s bestowed power and the insignificance of obstacles before dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific Kāśī tirtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.