Adhyaya 20

Verse 1

अगस्त्य उवाच । कात्यायनेय कथय नंदिना विश्वनंदिना । यथा व्यापारिता देव्यो देवदेवनिदेशतः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਨੰਦਿਨ—ਵਿਸ਼ਵਨੰਦਿਨ—ਦੁਆਰਾ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਕਾਰਜ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕਥਨ ਕਰ।

Verse 2

अविमुक्तस्य रक्षार्थं यत्र या देवताः स्थिताः । प्रसादं कुरु मे देव ताः समाचक्ष्व तत्त्वतः

ਅਵਿਮੁਕਤ ਦੀ ਰਖਿਆ ਲਈ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵਤਾ ਕਿੱਥੇ ਸਥਿਤ ਹੈ? ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਤੱਤਵ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚਾਈ ਨਾਲ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿੱਚ ਦੱਸ।

Verse 3

इत्यगस्त्युदितं श्रुत्वा महादेवतनूद्भवः । कथयामास या यत्र स्थिताऽनंदवने मुदा

ਅਗਸਤ੍ਯ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਤਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਹ ਮਹਾਨ ਨੇ, ਆਨੰਦਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਕਥਨ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਹੜੀ ਦੇਵਤਾ ਕਿੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ।

Verse 4

स्कंद उवाच । वाराणस्यां विशालाक्षी क्षेत्रस्य परमेष्टदा । विशालतीर्थं गंगायां कृत्वा पृष्ठे व्यवस्थिता

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰਮ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਹੈ। ਗੰਗਾ ਤਟ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੀਰਥ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਉਥੇ ਰਖਵਾਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 5

स्नात्वा विशालतीर्थे वै विशालाक्षीं प्रणम्य च । विशालां लभते लक्ष्मीं परत्रेह च शर्मदाम्

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀਦਾਇਕ ਕਲਿਆਣ—ਇਥੇ ਵੀ ਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 6

भाद्रकृष्णतृतीयायामुपोषणपरैर्नृभिः । कृत्वा जागरणं रात्रौ विशालाक्षीसमीपतः

ਭਾਦ੍ਰਪਦ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ, ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਰਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਦੇ ਸਨਿੱਧਾਨ ਵਿੱਚ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 7

प्रातर्भोज्याः प्रयत्नेन चतुर्दशकुमारिकाः । अलंकृता यथाशक्त्या स्रगंबरविभूषणैः

ਸਵੇਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਚੌਦਾਂ ਕੁਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇ; ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਲਾਵਾਂ, ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਜਾਵੇ।

Verse 8

विधाय पारणं पश्चात्पुत्रभृत्यसमन्वितैः । सम्यग्वाराणसीवासफलं लभ्येत कुंभज

ਫਿਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕਾਂ ਸਮੇਤ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪਾਰਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਕੁੰਭਜ (ਅਗਸਤ੍ਯ), ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 9

तस्यां तिथौ महायात्रा कार्या क्षेत्रनिवासिभिः । उपसर्ग प्रशांत्यर्थं निर्वाणकमलाप्तये

ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਥੀ ਨੂੰ ਖੇਤਰ-ਨਿਵਾਸੀ ਕਾਸ਼ੀਵਾਸੀ ਮਹਾਯਾਤਰਾ ਕਰਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਪਦ੍ਰਵ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਅਤੇ ਨਿਰਵਾਣ-ਕਮਲ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ।

Verse 10

वाराणस्यां विशालाक्षी पूजनीया प्रयत्नतः । धूपदीपैः शुभैर्माल्यैरुपहारैर्मनोहरैः

ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਸ਼ੁਭ ਧੂਪ-ਦੀਪ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ।

Verse 11

मणिमुक्ताद्यलंकारैर्विचित्रोल्लोच चामरैः । शुभैरनुपभुक्तैश्च दुकूलैर्गंधवासितैः

ਮਣੀ-ਮੁਕਤਾਂ ਆਦਿ ਦੇ ਅਲੰਕਾਰਾਂ ਨਾਲ, ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਪੱਖਿਆਂ ਤੇ ਚਾਮਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਵਸਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ੁਭ, ਅਣਵਰਤੇ ਦੁਕੂਲ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ।

Verse 12

मोक्षलक्ष्मी समृद्ध्यर्थं यत्रकुत्र निवासिभिः । अप्यल्पमपि यद्दत्तं विशालाक्ष्यै नरोत्तमैः

ਮੋਖਸ਼-ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵੱਸਦੇ ਨਰੋਤਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਨੂੰ ਜੋ ਕੁਝ—ਭਾਵੇਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ—ਅਰਪਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ,

Verse 13

तदानंत्याय जायंत मुने लोकद्वयेपि हि । विशालाक्षी महापीठे दत्तं जप्तं हुतं स्तुतम्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਹ ਦਾਨ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਫਲ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਦੇ ਮਹਾਪੀਠ ਵਿੱਚ ਜੋ ਦੱਤਾ, ਜਪਿਆ, ਹਵਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਸਤੁਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਸਭ ਅਖੁੱਟ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 14

मोक्षस्तस्य परीपाको नात्र कार्या विचाणा । विशालाक्षी समर्चातो रूपसंपत्तियुक्पतिः

ਉਸ ਉਪਾਸਨਾ ਦਾ ਪੱਕਾ ਫਲ ਮੋਖਸ਼ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ ਦੀ ਵਿਧਿਵਤ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਰੂਪ-ਸੌੰਦਰਯ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 15

प्राप्यतेत्र कुमारीभिर्गुणशीलाद्यलंकृतः । गुर्विणीभिः सुतनयो वंध्याभिगर्भसंभवः

ਇੱਥੇ ਕੁਆਰੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਣ ਅਤੇ ਸੁਚਰਿਤ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਯੋਗ ਪਤੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਗਰਭਵਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਬਾਂਝਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਗਰਭਧਾਰਣ ਦਾ ਵਰਦਾਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 16

असौभाग्यवतीभिश्च सौभाग्यं महदाप्यते । विधवाभिर्न वैधव्यं पुनर्जन्मांतरे क्वचित्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਦੁਭਾਗਾ ਛਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਤੇ ਵਿਧਵਾਵਾਂ ਨੂੰ ਅਗਲੇ ਕਿਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਧਵਾਪਣ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

Verse 17

सीमंतिनीभिः पुंभिर्वा परं निर्वाणमिच्छुभिः । श्रुता दृष्टार्चिता काश्यां विशालाक्ष्यभिलाषदा

ਸੁਹਾਗਣ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰਖ ਵੀ—ਜੋ ਪਰਮ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ—ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਪੂਜ ਕੇ ਮਨੋਚਾਹਾ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 18

ततोन्यल्ललितातीर्थं गंगाकेशवसन्निधौ । तत्रास्ति ललिता देवी क्षेत्ररक्षाकरी परा

ਫਿਰ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇੱਕ ਤੀਰਥ ਹੈ—ਲਲਿਤਾ-ਤੀਰਥ। ਉੱਥੇ ਲਲਿਤਾ ਦੇਵੀ ਵਸਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਸ਼ੇਤਰ (ਕਾਸ਼ੀ) ਦੀ ਪਰਮ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।

Verse 19

सा च पूज्या प्रयत्नेन सर्वसंपत्समृद्धये । ललितापूजकानां च जातु विघ्नो न जायते

ਉਸ (ਦੇਵੀ ਲਲਿਤਾ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਲੇ-ਫੂਲੇ; ਅਤੇ ਜੋ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਘਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 20

इषे कृष्णद्वितीयायां ललितां परिपूज्य वै । नारी वा पुरुषो वापि लभते वांछितं पदम्

ਇਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਦੂਜ (ਦਵਿਤੀਆ) ਨੂੰ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਲਲਿਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਸ਼—ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਪਦ ਅਤੇ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 21

स्नात्वा च ललिता तीर्थे ललितां प्रणिपत्य वै । लभेत्सर्वत्र लालित्यं यद्वा तद्वाऽनुलप्य च

ਲਲਿਤਾ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਲਲਿਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਹਰ ਥਾਂ ਲਾਵਣਯ ਅਤੇ ਕਿਰਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਜਿਹੜੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ-ਵਚਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਿਕਲਣ, ਉਹ ਉਚਾਰ ਕੇ ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੁਗ੍ਰਹਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 22

मुने विश्वभुजा गौरी विशालाक्षी पुरः स्थिता । संहरंती महाविघ्नं क्षेत्रभक्तिजुषां सदा

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਭੁਜਾ ਗੌਰੀ—ਵਿਸਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ—ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਸਦਾ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਖੇਤਰ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਵਿਘਨਾਂ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 23

शारदं नवरात्रं च कार्या यात्रा प्रयत्नतः । देव्या विश्वभुजाया वै सर्वकामसमृद्धये

ਸ਼ਰਦ ਰਿਤੂ ਦੇ ਨਵਰਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਦੇਵੀ ਵਿਸ਼ਵਭੁਜਾ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ—ਤਾਂ ਜੋ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਪੂਰਤੀ ਹੋਵੇ।

Verse 24

यो न विश्वभुजां देवीं वाराणस्यां नमेन्नरः । कुतो महोपसर्गेभ्यस्तस्य शांतिर्दुरात्मनः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਜਾ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਦੁਸ਼ਟ-ਚਿੱਤ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਉਪਸਰਗਾਂ ਤੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ਾਂਤੀ ਕਿੱਥੋਂ ਮਿਲੇਗੀ?

Verse 25

यैस्तु विश्वभुजा देवी वाराणस्यां स्तुतार्चिता । न हि तान्विघ्नसंघातो बाधते सुकृतात्मनः

ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਵਭੁਜਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਪੁੰਨ੍ਯਾਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਿਘਨਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸਤਾਂਦਾ।

Verse 26

अन्यास्ति काश्यां वाराही क्रतुवाराहसन्निधौ । तां प्रणम्य नरो भक्त्या विपदब्धौ न मज्जति

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਕ ਹੋਰ ਦੇਵੀ ਵਾਰਾਹੀ ਹੈ, ਕ੍ਰਤੁਵਾਰਾਹ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ। ਉਸ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਪਤਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡੁੱਬਦਾ।

Verse 27

शिवदूती तु तत्रैव द्रष्टव्याऽपद्विनाशिनी । आनंदवनरक्षार्थमुद्यच्छूलारितर्जनी

ਉੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ਿਵਦੂਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਆਪਦਾ-ਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀ—ਆਨੰਦਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਉਠਾ ਕੇ ਅਤੇ ਤਰਜਨੀ ਨਾਲ ਧਮਕਾਉਂਦੀ ਹੋਈ।

Verse 28

वज्रहस्ता तथा चैंद्री गजराज रथास्थिता । इंद्रेशाद्दक्षिणेभागेऽर्चिता संपत्करी सदा

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਐੰਦ੍ਰੀ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਵਜ੍ਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਗਜਰਾਜ ਜੁਤੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ—ਇੰਦ੍ਰੇਸ਼ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਸਦਾ ਸੰਪੱਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ।

Verse 29

स्कंदेश्वर समीपे तु कौमारी बर्हियानगा । प्रेक्षणीया प्रयत्नेन महाफलसमृद्धये

ਸਕੰਦੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੋਰ-ਵਾਹਿਨੀ ਦੇਵੀ ਕੌਮਾਰੀ ਵਿਰਾਜਦੀ ਹੈ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਿਕ ਫਲਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਯਤਨ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 30

महेश्वराद्दक्षिणतो देवी माहेश्वरी नरैः । वृषयानवती पूज्या महावृषसमृद्धिदा

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਦੇਵੀ ਮਾਹੇਸ਼ਵਰੀ ਵਿਰਾਜਦੀ ਹੈ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਵਾਹਿਨੀ ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਗੋ-ਧਨ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬਲ (ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 31

निर्वाणनरसिंहस्य समीपे मोक्षकांक्षिभिः । नारसिंही समर्च्या च समुद्यच्चक्र रम्यदोः

ਨਿਰਵਾਣ-ਨਰਸਿੰਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੋਖਸ਼-ਕਾਂਛੀ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾਰਸਿੰਹੀ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਹੱਥ ਉੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਚੱਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਮੋਖਸ਼ ਵੱਲ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 32

हंसयानवती ब्राह्मी ब्रह्मेशात्पश्चिमे स्थिता । गलत्कमंडलुजल चुलका ताडिता हिता

ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੰਸ-ਵਾਹਿਨੀ ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਵਿਰਾਜਦੀ ਹੈ। ਮੰਗਲਮਈ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ, ਉਸ ਦੇ ਕਮੰਡਲੁ ਤੋਂ ਟਪਕਦਾ ਜਲ ਮਾਨੋ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੱਲੀਆਂ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

Verse 33

ब्रह्मविद्या प्रबोधार्थं काश्यां पूज्या दिनेदिने । ब्राह्मणैर्यतिभिर्नित्यं निजतत्त्वावबोधिभिः

ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਬੋਧ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਵਿਦਿਆ ਦੀ ਦਿਨੋ-ਦਿਨ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ—ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਯਤੀਆਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਨਿਜ ਤੱਤਵ ਦੇ ਬੋਧ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ।

Verse 34

शार्ङ्गचापविनिर्मुक्त महेषुभिरितस्ततः । उत्सादयंतीं प्रत्यूहान्काश्यां नारायणीं श्रयेत्

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨਾਰਾਇਣੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਮਹਾਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਚੌਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੇ ਵਿਘਨ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 35

प्रतीच्यांगोपिगोविंदाद्भ्राम्यच्चक्रोच्च तर्जनीम् । नारायणीं यः प्रणमेत्तस्य काश्यां महोदयः

ਗੋਪੀਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਨਾਰਾਇਣੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਚੱਕਰ ਘੁੰਮ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਰਜਨੀ ਉੱਠੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਉਤਕਰਸ਼ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 36

ततो गौरीं विरूपाक्ष देवयान्या उदग्दिशि । पूजयित्वा नरो भक्त्या वांछितां लभते श्रियम्

ਫਿਰ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵਿਰੂਪਾਖ੍ਸ਼-ਦੇਵਯਾਨੀ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨਚਾਹੀ ਸ਼੍ਰੀ—ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਤੇ ਸੁਖ-ਕੁਸ਼ਲ—ਪਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 37

शैलेश्वरी समभ्यर्च्या शैलेश्वर समीपगा । तर्जयंती च तर्जन्या संसर्गमुपसर्गजम्

ਸ਼ੈਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਆਦਰ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉੱਠੀ ਤਰਜਨੀ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਸੰਕਰਮਣ ਤੇ ਉਪਦ੍ਰਵ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 38

चित्रकूपे नरः स्नात्वा विचित्रफलदे नृणाम् । चित्रगुप्तेश्वरं वीक्ष्य चित्रघंटां प्रपूज्य च

ਚਿਤ੍ਰਕੂਪ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ—ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਅਦਭੁਤ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਘੰਟਾ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

Verse 39

बहुपातकयुक्तोपि त्यक्तधर्मपथोपि वा । न चित्रगुप्तलेख्यः स्याच्चित्रघंटार्चको नरः

ਭਾਵੇਂ ਮਨੁੱਖ ਅਨੇਕ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਤੋਂ ਭਟਕ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਜੋ ਚਿਤ੍ਰਘੰਟਾ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਲੇਖਕ ਚਿਤ੍ਰਗੁਪਤ ਦੇ ਰਜਿਸਟਰ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 40

योषिद्वा पुरुषो वापि चित्रघंटां न योर्चयेत् । काश्यां विघ्नसहस्राणि तं सेवंते पदेपदे

ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ, ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਘੰਟਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੇ ਹਰ ਕਦਮ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿਘਨ ਆ ਘੇਰਦੇ ਹਨ।

Verse 41

चैत्रशुक्लतृतीयायां कार्या यात्रा प्रयत्नतः । महामहोत्सवः कार्यो निशि जागरणं तथा

ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਤੀਜ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ-ਜੁਲੂਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮਹਾ-ਮਹੋਤਸਵ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦਾ ਜਾਗਰਣ ਵੀ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 42

महापूजोपकरणैश्चित्रघंटां समर्च्य च । शृणोति नांतकस्येह घंटां महिषकंठगाम्

ਮਹਾ-ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਉਪਕਰਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿਤ੍ਰਘੰਟਾ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਅੰਤਕ (ਯਮ) ਦੀ ਉਹ ਘੰਟੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ ਜੋ ਮਹਿਸ਼ ਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਟੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 43

चित्रांगदेश्वरप्राच्यां चित्रग्रीवां प्रणम्य च । न जातु जंतुर्वीक्षेत विचित्रां यमयातनाम्

ਚਿਤ੍ਰਾਂਗਦੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਾਂਗਣ ਵਿੱਚ ਚਿਤ੍ਰਗ੍ਰੀਵਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਜੀਵ ਕਦੇ ਵੀ ਯਮ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਵਿਵਿਧ ਯਾਤਨਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 44

भद्रकालीं नरो दृष्ट्वा नाभद्रं पश्यति क्वचित् । भद्रनागस्य पुरतो भद्रवाप्यां कृतोदकः

ਭਦ੍ਰਕਾਲੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅਸ਼ੁਭ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਭਦ੍ਰਨਾਗ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਦ੍ਰਵਾਪੀ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਅਰਪਣ/ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਦਾ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 45

हरसिद्धिं प्रयत्नेन पूजयित्वा नरोत्तमः । महासिद्धिमवाप्नोति प्राच्यां सिद्धिविनायकात्

ਪ੍ਰਯਤਨ ਨਾਲ ਹਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਨਰੋਤਮ ਮਹਾਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਪੂਰਬ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇ ਸਿੱਧਿਵਿਨਾਇਕ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।

Verse 46

विधिं संपूज्य विधिवद्विविधैरुपहारकैः । विविधां लभते सिद्धिं विधीश्वरसमीपगाम्

ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਵਿਧਿਵਤ ਦੋਹਾਂ ਪ੍ਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਆਦਿ ਉਪਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੂਰਨ ਪੂਜ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਾਨਾ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਧੀਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਾਨਿਧਤਾ ਤੱਕ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 47

प्रयागतीर्थे सुस्नातो जनो निगडभंजनीम् । सभाजयित्वा नो जातु निगडैः परिबाध्यते

ਪ੍ਰਯਾਗ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸੁਚੱਜੇ ਤੌਰ ਤੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਿਗਡਭੰਜਨੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਯਥਾਵਿਧ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਬੇੜੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 48

भौमवारे सदा पूज्या देवीनिगडभंजनी । कृत्वैकभुक्तं भक्त्यात्र बंदीमोक्षणकाम्यया

ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਦੇਵੀ ਨਿਗਡਭੰਜਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਕ-ਭੁਕਤ ਵਰਤ ਕਰਕੇ, ਬੰਦੀਆਂ ਦੀ ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਬੰਧਨ-ਮੋਚਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 49

संसारबंधविच्छित्तिमपि यच्छति सार्चिता । गणना शृंखलादीनां का च तस्याः समर्चनात्

ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਯਥੋਚਿਤ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਅਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ-ਬੰਧਨਾਂ ਦੀ ਛੇਦਨ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਜੰਜੀਰਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਿਆਂ ਵਰਗੇ ਛੋਟੇ ਫਲਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕੀਹ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸਮ੍ਯਕ ਪੂਜਨ ਹੋ ਜਾਵੇ?

Verse 50

दूरस्थोपि हि यो बंधुः सोपि क्षिप्रं समेष्यति । बंदी पदजुषां पुंसां श्रद्धया नात्र संशयः

ਦੂਰ ਵੱਸਦਾ ਭੀ ਜੋ ਸੱਜਣ-ਬੰਧੂ ਹੈ, ਉਹ ਭੀ ਛੇਤੀ ਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ‘ਬੰਦੀ’ ਹੋਈ ਸਹਾਇਤਾ/ਭਾਗ੍ਯ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 51

किंचिन्नियममालंब्य यदि सा परिषेविता । कामान्पूरयति क्षिप्रं काशी संदेहहारिणी

ਜੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਨਿਯਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਧਾਰ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸੰਦੇਹ-ਹਾਰিণੀ ਕਾਸ਼ੀ ਛੇਤੀ ਹੀ ਯੋਗ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 52

घनटंककरा देवी भक्तबंधनभेदिनी । कं कं न पूरयेत्कामं तीर्थराजसमीपगा

ਘਣੇ ਟੰਕ (ਕੁਹਾੜੀ) ਵਾਲਾ ਹੱਥ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ, ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜਣ ਵਾਲੀ, ਤੀਰਥਰਾਜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ—ਉਹ ਕਿਸ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਨਾ ਕਰੇਗੀ?

Verse 53

देवी पशुऽपतेः पश्चादमृतेश्वर सन्निधौ । स्नात्वा चैवामृते कूपे नमनीया प्रयत्नतः

ਪਸ਼ੁਪਤੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਦੇ ਪਿੱਛੇ, ਅਮ੍ਰਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਅਮ੍ਰਤ-ਕੂਪ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 54

पूजयित्वा नरो भक्त्या देवताममृतेश्वरीम् । अमृतत्वं भजेदेव तत्पादांबुज सेवनात्

ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਅਮ੍ਰਤੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 55

धारयंतीं महामायाममृतस्य कमंडलुम् । दक्षिणेऽभयदां वामे ध्यात्वा को नाऽमृतत्वभाक्

ਮਹਾਮਾਇਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਕਮੰਡਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਅਭਯ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਮਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਕੌਣ ਅਮਰਤਾ ਦਾ ਭਾਗੀ ਨਹੀਂ ਬਣੇਗਾ?

Verse 56

सिद्धलक्ष्मी जगद्धात्री प्रतीच्याममृतेश्वरात् । प्रपितामह लिंगस्य पुरतः सिद्धिदार्चिता

ਸਿੱਧਲਕਸ਼ਮੀ, ਜੋ ਜਗਤ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਹੈ, ਅਮ੍ਰਤੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਹੈ। ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੈ।

Verse 57

प्रासादं सिद्धलक्ष्म्याश्च विलोक्य कमलाकृतिम् । लक्ष्मीविलाससंज्ञं च को न लक्ष्मीं समाप्नुयात्

ਸਿੱਧਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਕਮਲ-ਆਕਾਰ ਪ੍ਰਾਸਾਦ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜੋ ‘ਲਕਸ਼ਮੀਵਿਲਾਸ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਕੌਣ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ?

Verse 58

ततः कुब्जा जगन्माता नलकूवरलिंगतः । पूजनीया पुरोभागे प्रपितामहपश्चिमे

ਫਿਰ ਕੁਬਜਾ, ਜਗਤ-ਮਾਤਾ, ਨਲਕੂਵਰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵੱਲ ਪੂਜਣੀਯ ਹੈ, ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗ ਵਿੱਚ।

Verse 59

उपसर्गा न शेषांश्च कुब्जा हरति पूजिता । तस्मात्कुब्जा प्रयत्नेन पूज्या काश्यां शुभार्थिभिः

ਜਦੋਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾਵੇ, ਕੁਬਜਾ ਸਭ ਉਪਦ੍ਰਵਾਂ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਪੀੜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮੰਗਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕੁਬਜਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 60

कुब्जांबरेश्वरं लिंगं नलकूबर पश्चिमे । त्रिलोकसुंदरी गौरी तत्रार्च्याभीष्टदायिनी

ਨਲਕੂਬਰ ਦੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ‘ਕੁਬਜਾਂਬਰੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਤ੍ਰਿਲੋਕਸੁੰਦਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਗੌਰੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਵਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 61

त्रिलोकसुंदरी सिद्धिं दद्यात्त्रैलोक्यसुंदरीम् । वैधव्यं नाप्यते क्वापि तस्या देव्याः समर्चनात्

ਤ੍ਰਿਲੋਕਸੁੰਦਰੀ ‘ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ’ ਵਾਲੀ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਭਕਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਿਤੇ ਵੀ ਵਿਧਵਾਪਣ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।

Verse 62

दीप्ता नाम महाशक्तिः सांबादित्यसमीपगा । देदीप्यमान लक्ष्मीका जायंते तत्समर्चनात्

ਦੀਪਤਾ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਸ਼ਕਤੀ ਸਾਂਬਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਨੇੜੇ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਮਰਚਨਾ ਨਾਲ ਤੇਜਸਵੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 63

श्रीकंठ सन्निधौ देवी महालक्ष्मीर्जगज्जनिः । स्नात्वा श्रीकुंड तीर्थे तु समर्च्या जगदंबिका

ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ ਦੇ ਸਨਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਜਗਤ-ਜਨਨੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਕੁੰਡ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਸ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਦੀ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 64

पितॄन्संतर्प्य विधिवत्तीर्थे श्रीकुंडसंज्ञिते । दत्त्वा दानानि विधिवन्न लक्ष्म्या परिमुच्यते

ਸ਼੍ਰੀਕੁੰਡ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਨਿਯਮ ਮੁਤਾਬਕ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਲਕਸ਼ਮੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਤੋਂ ਵਿੱਛੁੜਦਾ ਨਹੀਂ।

Verse 65

लक्ष्मीक्षेत्रं महापीठं साधकस्यैव सिद्धिदम् । साधकस्तत्र मंत्रांश्च नरः सिद्धिमवाप्नुयात्

ਇਹ ‘ਲਕਸ਼ਮੀ-ਖੇਤਰ’ ਮਹਾਨ ਪੀਠ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਸਾਧਕ ਮਨਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸਫਲਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 66

संति पीठन्यनेकानि काश्यां सिद्धिकराण्यपि । महालक्ष्मीपीठसमं नान्यल्लक्ष्मीकरं परम्

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਪੀਠ ਹਨ; ਪਰ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪੀਠ ਵਰਗਾ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪਰਮ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ।

Verse 67

महालक्ष्म्यष्टमीं प्राप्य तत्र यात्रा कृतां नृणाम् । संपूजितेह विधिवत्पद्मा सद्म न मुंचति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਯਾਤਰਾ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਦਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਨਹੀਂ ਛੱਡਦੀ।

Verse 68

उत्तरे तु महालक्ष्म्या हयकंठीकुठारधृक् । काशीविघ्रमहावृक्षांश्छिनत्ति प्रतिवासरम्

ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਹਯਕੰਠੀ ਹੈ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕੁਹਾੜਾ ਧਾਰੇ; ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਾਸ਼ੀ-ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਵ੍ਰਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 69

कौर्मी शक्तिर्महालक्ष्मी दक्षिणे पाशपाणिका । बध्नाति विघ्नसंघातं क्षेत्रस्यास्य प्रतिक्षणम्

ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਕੌਰਮੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਪਾਸ਼ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਾਰਣ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਉੱਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਹਰ ਪਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।

Verse 70

सा पूजितास्तुता मर्त्यैः क्षेत्रसिद्धिं प्रयच्छति । वायव्यां च शिखी चंडी क्षेत्ररक्षाकरी परा

ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜੀ ਤੇ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਖੀ ਚੰਡੀ ਹੈ, ਜੋ ਖੇਤਰ ਦੀ ਪਰਮ ਰੱਖਿਆਕਾਰੀ ਹੈ।

Verse 71

खादंती विघ्नसंघातं शिखी शब्दं करोति च । तस्याः संदर्शनात्पुंसां नश्यंति व्याधयोखिलाः

ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਭੱਖਦੀ ਹੋਈ ਸ਼ਿਖੀ ਆਪਣਾ ਨਾਦ ਵੀ ਉਚਾਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 72

भीमचंड्युत्तरद्वारं सदा रक्षेदतंद्रिता । भीमेश्वरस्य पुरतः पाशमुद्गरधारिणीम्

ਭੀਮ-ਚੰਡੀ ਸਦਾ ਅਤੰਦਰਿਤ ਰਹਿ ਕੇ ਉੱਤਰੀ ਦੁਆਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਭੀਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਉਹ ਪਾਸ਼ ਅਤੇ ਮੁਦਗਰ ਧਾਰਣ ਕਰਕੇ ਖੜੀ ਹੈ।

Verse 73

भीमचंडीं नरो दृष्ट्वा भीमकुंडे कृतोदकः । भीमाकृतीन्न वै पश्येद्याम्यान्दूतान्क्वचित्कृती

ਭੀਮ-ਚੰਡੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਭੀਮ-ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਕ੍ਰਿਆ ਕਰਕੇ, ਪੁੰਨਵਾਨ ਮਨੁੱਖ ਕਦੇ ਵੀ ਯਮ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਦੂਤਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 74

छागवक्त्रेश्वरी देवी दक्षिणे वृषभध्वजात् । अहर्निशं भक्षयति विघ्नौघतरुपल्लवान्

ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧ੍ਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਛਾਗਵਕਤ੍ਰੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਦਿਨ ਰਾਤ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਜੰਗਲ ਦੀਆਂ ਕੋਮਲ ਟਾਹਣੀਆਂ ਨੂੰ ਭੱਖ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 75

तस्या देव्याः प्रसादेन काशीवासः प्रलभ्यते । अतश्छागेश्वरीं देवीं महाष्टम्यां प्रपूजयेत्

ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਹਾਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਛਾਗੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 76

तालजंघेश्वरी देवी तालवृक्षकृतायुधा । उत्सादयति विघ्नौघानानंदवन मध्यगान्

ਤਾਲਜੰਘੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਆਯੁਧ ਤਾੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ, ਆਨੰਦਵਨ ਦੇ ਮੱਧ ਉੱਠਣ ਵਾਲੇ ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸੈਲਾਬਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 77

संगमेश्वर लिंगस्य दक्षिणे विकटाननाम् । तालजंघेश्वरीं नत्वा न विघ्नैरभिभूयते

ਸੰਗਮੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵਿਕਟਾਨਨਾ ਤਾਲਜੰਘੇਸ਼ਵਰੀ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 78

उद्दालकेश्वराल्लिंगात्तीर्थं उद्दालकाभिधे । याम्यां च यमदंष्ट्राख्या चर्वयेद्विघ्नसंहतिम्

ਉੱਦਾਲਕੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ‘ਉੱਦਾਲਕ’ ਨਾਮ ਦਾ ਤੀਰਥ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੱਖਣ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਯਮਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਵਿਘਨਾਂ ਦੀ ਇਕੱਠੀ ਰਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਚਬਾ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 79

प्रणता यमदंष्ट्रायैस्तीर्थेचोद्दालकाभिधे । कृत्वापि पापसंघातं न यमाद्बिभ्यतीहते

ਉੱਦਾਲਕ ਨਾਮਕ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਜੋ ਯਮਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਭੀ ਇੱਥੇ ਯਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ।

Verse 80

दारुकेश्वर तीर्थे तु दारुकेशसमीपतः । पातालतालुवदनामाकाशोष्ठीं धराधराम्

ਦਾਰੁਕੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾਰੁਕੇਸ਼ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਇਕ ਦੇਵੀ ਹੈ—ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਤਾਲੂ ਵਰਗਾ, ਹੋਠ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਾਧਰ (ਪਹਾੜ) ਵਾਂਗ ਅਡੋਲ ਹੈ।

Verse 81

कपालकर्त्रीं हस्तां च ब्रह्मांडकवलप्रियाम् । शुष्कोदरीं स्नायुबद्धां चर्ममुंडेति विश्रुताम्

ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਕਪਾਲ-ਕਰਤਰੀ (ਖੋਪੜੀ ਕੱਟਣ ਵਾਲਾ) ਹੈ; ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ-ਅੰਡ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਵਿੱਚ ਰਮਦੀ ਹੈ; ਸੁੱਕੇ ਪੇਟ ਵਾਲੀ, ਨਸਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ‘ਚਰਮਮੁੰਡਾ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 82

क्षेत्रस्य पूर्वदिग्भागं रक्षंती विघ्नसंघतः । लसत्सहस्रदोर्दंडां ज्वलत्केकरवीक्षणाम्

ਖੇਤਰ ਦੇ ਪੂਰਬੀ ਦਿਸ਼ਾ-ਭਾਗ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ, ਵਿਘਨਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਹ ਹੈ—ਜਿਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਚਮਕਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਭੜਕਦੀ ਹੈ।

Verse 83

पारावारप्रसृमर हस्त न्यस्तारि मोदकाम् । द्वीपि कृत्तिपरीधानां कटुकाट्टाट्टहासिनीम्

ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਪਾਰਾਵਾਰ ਤੱਕ ਫੈਲਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀ ਦਾ ‘ਮੋਦਕ’ (ਮਿੱਠਾ ਨਿਵਾਲਾ) ਧਰਿਆ ਹੈ। ਚੀਤੇ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ, ਉਹ ਕੜਕਦੀ-ਫਟਦੀ ਕਠੋਰ ਅੱਟਹਾਸ ਹੱਸਦੀ ਹੈ।

Verse 84

मृणालनालवत्तीव्रं चर्वंतीमस्थि पापिनः । शूलाग्रप्रोत दुर्वृत्त क्षेत्रद्रोहिकलेवराम्

ਕਮਲ-ਡੰਡੀ ਵਰਗੀ ਤਿੱਖੀ ਧਾਰ ਨਾਲ ਪਾਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਚਬਾਉਂਦੀ, ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਦੁਸ਼ਚਰਿਤ੍ਰ—ਖੇਤਰ-ਦ੍ਰੋਹੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਪਰੋ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 85

कपालमालाभरणां महाभीषणरूपिणीम् । चर्ममुंडां नरो नत्वा क्षेत्रविघ्नैर्न बाध्यते

ਜੋ ਨਰ ਕਪਾਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਚਰਮਮੁੰਡਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੇ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 86

यथैव चर्ममुंडैषा महारुंडापि तादृशी । एतावानेव भेदोस्या रुंडस्रग्भूषणात्वियम्

ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਚਰਮਮੁੰਡਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਹੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਮਹਾਰੁੰਡਾ ਵੀ ਹੈ; ਫ਼ਰਕ ਇਤਨਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕੱਟੇ ਸਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੈ।

Verse 87

क्षेत्ररक्षां प्रकुरुत उभेदेव्यौ महाबले । हसंत्यौ करतालीभिरन्योन्यं दोः प्रसारणात्

ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਬਲੀ ਦੇਵੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ; ਹੱਸਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਤਾਲੀ ਵਜਾਉਂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਬਾਂਹਾਂ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 88

हयग्रीवेश्वरे तीर्थे लोलार्कादुत्तरे सदा । महारुंडा प्रचंडास्या तिष्ठते भक्तविघ्नहृत्

ਹਯਗ੍ਰੀਵੇਸ਼ਵਰ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਲੋਲਾਰਕ ਤੋਂ ਸਦਾ ਉੱਤਰ ਵੱਲ, ਪ੍ਰਚੰਡ ਮੁਖ ਵਾਲੀ ਮਹਾਰੁੰਡਾ ਖੜੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਵਿਘਨ ਹਰਣ ਵਾਲੀ।

Verse 89

चर्ममुंडा महारुंडा कथिते ये तु देवते । तयोरंतरतस्तिष्ठेच्चामुंडा मुंडरूपिणी

ਚਰਮਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਮਹਾਰੁੰਡਾ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਦੇਵੀਆਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਚਾਮੁੰਡਾ ਆਪ ਖੜੀ ਹੈ, ਕੱਟੇ ਸਿਰ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ।

Verse 90

एतास्तिस्रः प्रयत्नेन पूज्याः क्षेत्रनिवासिभिः । धनधान्यप्रदाश्चैताः पुत्रपौत्रप्रदा इमाः

ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਦੇਵੀਆਂ ਨੂੰ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਧਨ ਤੇ ਅੰਨ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਰੇ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 91

उपसर्गानमूर्घ्नंति दद्युर्नैःश्रेयसीं श्रियम् । स्मृता दृष्टा न ताः स्पृष्टाः पूजिताः श्रद्धया नरैः

ਇਹ ਆਪਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਕਲਿਆਣ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਮੰਗਲਮਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀਆਂ ਹਨ। ਮਨੁੱਖ ਜੇ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੇ, ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰੇ—ਛੂਹੇ ਬਿਨਾਂ ਵੀ—ਉਹ ਕਿਰਪਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 92

महारुंडा प्रतीच्यां च देवी स्वप्नेश्वरी शुभा । भविष्यं कथयेत्स्वप्ने भक्तस्याग्रे शुभाशुभम्

ਪੱਛਮੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਰੁੰਡਾ ਹੈ—ਸ਼ੁਭ ਦੇਵੀ ਸਵਪਨੇਸ਼ਵਰੀ। ਉਹ ਭਗਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸ਼ੁਭ-ਅਸ਼ੁਭ ਘਟਨਾ ਕਹਿ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 93

तत्र स्वप्नेश्वरं लिंगं देवीं स्वप्नेश्वरीं तथा । स्नात्वासिसंगमे पुण्ये यस्मिन्कस्मिंस्तिथावपि

ਉੱਥੇ ਸਵਪਨੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਸਵਪਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੀ ਵੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ ਅਸੀ-ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਿਥੀ ਦੇ ਦਿਨ, ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਪੂਜਾ ਲਈ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 94

उपोषणपरो धीमान्नारीवा पुरुषोपि वा । संपूज्य स्थंडिलशयः स्वप्ने भावि विलोकयेत्

ਉਪਵਾਸ-ਪਰਾਇਣ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪੁਰਖ—ਪੂਰੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸ਼ਯਨ-ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਲੇਟੇ; ਤਦ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।

Verse 95

अद्यापि प्रत्ययस्तत्र कार्य एष विजानता । भूतं भावि भवत्सर्वं वदेत्स्वप्नेश्वरी निशि

ਅੱਜ ਵੀ ਜੋ ਇਹ ਭੇਦ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਥਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਮਾਣਕ ਕਰਮ ਕਰੇ। ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁਪਨੇਸ਼ਵਰੀ ਬੋਲਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਹੋ ਚੁੱਕਾ, ਜੋ ਹੋਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਹਾਲ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ।

Verse 96

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां नवम्यां निशि वा दिवा । प्रयत्नतः समर्च्या सा काश्यां ज्ञानार्थिभिर्नरैः

ਅੱਠਮੀ, ਚੌਦਸ, ਅਤੇ ਨਵਮੀ ਤਿਥੀ ਨੂੰ—ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਿਨ—ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੇ ਅਰਥੀ ਨਰ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰਨ।

Verse 97

स्वप्नेश्वर्याश्च वारुण्यां दुर्गादेवी व्यवस्थिता । क्षेत्रस्य दक्षिणं भागं सा सदैवाभिरक्षति

ਸੁਪਨੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇ ਵਾਰੁਣਾ ਖੰਡ ਵਿੱਚ ਦੁਰਗਾ ਦੇਵੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਉਹ ਖੇਤਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਗ ਦੀ ਸਦਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ।