Adhyaya 18

Verse 1

स्कंद उवाच । अन्यच्च शृणु विप्रेंद्र वृत्तातं तत्र संभवम् । महाश्चर्यप्रजननं महापातकहारि च

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇਂਦ੍ਰ, ਹੋਰ ਵੀ ਸੁਣੋ—ਉਥੇ ਘਟੀ ਇਕ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ-ਕਥਾ; ਜੋ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭਾ ਉਪਜਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਹਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

Verse 2

इत्थं कथां प्रकुर्वाणे रत्नशेस्य महेश्वरे । कोलाहलो महानासीत्त्रातत्रातेति सर्वतः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਤਨੇਸ਼ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਬਾਰੇ ਕਥਾ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਪਾਸੇ ਮਹਾਨ ਕੋਲਾਹਲ ਮਚ ਗਿਆ; ਸਭ ਥਾਂ ਤੋਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਆਈਆਂ—“ਬਚਾਓ! ਬਚਾਓ!”

Verse 3

महिषासुरपुत्रोसौ समायाति गजासुरः । प्रमथन्प्रमथान्सर्वान्निजवीर्य मदोद्धतः

ਮਹਿਸਾਸੁਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਜਾਸੁਰ ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਹੀ ਬਲ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਅਹੰਕਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਸਭ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦਾ ਤੇ ਛਿਟਕਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

यत्रयत्र धरायां स चरणं प्रमिणोति हि । अचलोल्लोलयांचक्रे तत्रतत्रास्य भारतः

ਹੇ ਭਾਰਤ! ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ-ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਤੱਕ ਨੂੰ ਡੋਲ੍ਹਾ ਕੇ ਕੰਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 5

ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैः सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णाः स्युश्च शिलोच्चयाः

ਉਸ ਦੀਆਂ ਜੰਘਾਂ ਦੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦਰੱਖ਼ਤ ਚੋਟੀਆਂ ਸਮੇਤ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੇ ਡੰਡੇ ਵਰਗੇ ਘਾਤ ਨਾਲ ਪੱਥਰੀਲੇ ਪਹਾੜ ਵੀ ਚੂਰ-ਚੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 6

यस्य मौलिजसंघर्षाद्घ नाव्योम त्यजंत्यपि । नीलिमानं न चाद्यापि जह्युस्तक्लेशसंगजम्

ਜਿਸ ਦੇ ਮੌਲੀ ਦੇ ਘਰਸ਼ਣ ਨਾਲ ਬੱਦਲ ਆਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਤੱਕ ਨਹੀਂ; ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਕਲੇਸ਼ ਕਾਰਨ ਜੰਮੀ ਨੀਲਿਮਾ ਨੂੰ ਉਹ ਅਜੇ ਤੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਤਿਆਗਦੇ।

Verse 7

यस्य निःश्वाससंभारैरुत्तरंगा महाब्धयः । नद्योप्यमंदकल्लोला भवंति तिमिभिः सह

ਉਸ ਦੇ ਨਿਃਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਝੋਕਿਆਂ ਨਾਲ ਮਹਾਸਾਗਰ ਉੱਚੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਭਰ ਪੈਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਸਮੇਤ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਹੋ ਕੇ ਤੂਫ਼ਾਨੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 8

योजनानां सहस्राणि नवयस्य समुच्छ्रयः । तावानेव हि विस्तारस्तनोर्मायाविनोस्य हि

ਉਸ ਮਾਇਆਧਾਰੀ ਦਾ ਕੱਦ ਨੌਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੇਹ ਦਾ ਵਿਸਤਾਰ ਵੀ ਉਤਨਾ ਹੀ ਹੈ।

Verse 9

यन्नेत्रयोः पिंगलिमा तथा तरलिमा पुनः । विद्युता नोज्झ्यतेऽद्यापि सोयमायाति सत्वरः

ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਪਿੰਗਲ ਚਮਕ ਅਤੇ ਚੰਚਲ ਝਲਕ ਅੱਜ ਵੀ ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਹਾਰਦੀ; ਉਹੀ ਤੁਰੰਤ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।

Verse 10

यांयां दिशं समभ्येति सोयं दुःसह दानवः । सासा समी भवेदस्य साध्वसादिव दिग्ध्रुवम्

ਜਿਸ ਜਿਸ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਉਹ ਅਸਹਿ ਦਾਨਵ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਉਸ ਲਈ ਜਿਵੇਂ ਨੇੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਭੈ ਵਿੱਚ ਜਮ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਮਾਨੋ ਅਟੱਲ।

Verse 11

ब्रह्मलब्धवरश्चायं तृणीकृतजगत्त्रयः । अवध्योहं भवामीति स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਇਹ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨੇ ਵਾਂਗ ਸਮਝਦਾ ਹੈ; ‘ਮੈਂ ਅਵਧ੍ਯ ਹਾਂ’ ਸੋਚਦਾ, ਇਸਤ੍ਰੀ-ਪੁਰਖ ਸਭ ਵਿੱਚ ਕਾਮ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 12

ततस्त्रिशूलहेतिस्तमायांतं दैत्यपुंगवम् । विज्ञायावध्यमन्येन शूलेनाभिजघान तम्

ਤਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ-ਧਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਆਉਂਦੇ ਦੈਤ-ਪੁੰਗਵ ਨੂੰ, ਜੋ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਵਧ੍ਯ ਸੀ, ਜਾਣ ਕੇ, ਹੋਰ ਇਕ ਭਾਲੇ ਨਾਲ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕੀਤਾ।

Verse 13

प्रोतस्तेन त्रिशूलेन स च दैत्यो गजासुरः । छत्रीकृतमिवात्मानं मन्यमानो जगौ हरम्

ਉਸ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨਾਲ ਬੇਧਿਆ ਹੋਇਆ ਉਹ ਦੈਤ ਗਜਾਸੁਰ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਉਪਰ ਧਰਿਆ ਰਾਜ-ਛਤਰ ਸਮਝ ਕੇ, ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਬੋਲਿਆ।

Verse 14

गजासुर उवाच । त्रिशूलपाणे देवेश जाने त्वां स्मरहारिणम् । तव हस्ते मम वधः श्रेयानेव पुरांतक

ਗਜਾਸੁਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮਰ (ਕਾਮ) ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਮੇਰਾ ਵਧ ਹੋਣਾ ਹੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਹੈ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਂਤਕ!

Verse 15

किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि अवधेहि ममेरितम् । सत्यं ब्रवीमि नासत्यं मृत्युंजय विचारय

ਮੈਂ ਇਕ ਬੇਨਤੀ ਅਰਜ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ, ਝੂਠ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉਂਜਯ, ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ।

Verse 16

त्वमेको जगतां वंद्यो विश्वस्योपरि संस्थितः । अहं त्वदुपरिष्टाच्च स्थितोस्मी ति जितं मया

ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਇਕਲੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੰਦਨਯੋਗ ਹੋ, ਸਾਰੇ ਵਿਸ਼ਵ ਤੋਂ ਉਪਰ ਸਥਿਤ ਹੋ। ਪਰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉਪਰ ਖੜਾ ਸੀ—ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਕਿ ‘ਮੈਂ ਜਿੱਤ ਲਿਆ!’।

Verse 17

धन्योस्म्यनुगृहीतोस्मि त्वत्त्रिशूलाग्रसंस्थितः । कालेन सर्वैर्मर्तव्यं श्रेयसे मृत्युरीदृशः

ਮੈਂ ਧੰਨ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਮਿਲਿਆ ਹੈ—ਤੁਹਾਡੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਨੋਕ ਉੱਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹਾਂ। ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਸਭ ਨੂੰ ਮਰਨਾ ਹੈ; ਪਰ ਐਸੀ ਮੌਤ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਲਈ ਹੈ।

Verse 18

इति तस्य वचः श्रुत्वा देवदेवः कृपानिधिः । प्रोवाच प्रहसञ्छंभुर्घटोद्भव गजासुरम्

ਇਉਂ ਉਸ ਦੀ ਬਾਤ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ ਸ਼ੰਭੂ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਘੜੇ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਗਜਾਸੁਰ ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 19

ईश्वर उवाच । गजासुर प्रसन्नोस्मि महापौरुषशेवधे । स्वानुकूल वरं ब्रूहि ददामि सुमतेऽसुर

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਗਜਾਸੁਰ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਹੇ ਮਹਾਂ-ਵੀਰਤਾ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ। ਜੋ ਵਰ ਤੈਨੂੰ ਭਾਵੇ ਮੰਗ; ਹੇ ਸੁਮਤੀ ਅਸੁਰ, ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ।”

Verse 20

इत्याकर्ण्य स दैत्येंद्रः प्रत्युवाच महेश्वरम् । गजासुर उवाच । यदि प्रसन्नो दिग्वासस्तदा नित्यं वसान मे

ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਗਜਾਸੁਰ ਬੋਲਾ: “ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਦਿਗੰਬਰ, ਤਾਂ ਸਦਾ ਮੈਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰੋ…”

Verse 21

इमां कृत्तिं विरूपाक्ष त्वत्त्रिशूलाग्निपाविताम् । स्वप्रमाणां सुखस्पर्शां रणांगणपणीकृताम्

“ਹੇ ਵਿਰੂਪਾਖ਼ਸ਼, ਇਹ ਖਾਲ—ਤੇਰੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੀ—ਉਚਿਤ ਮਾਪ ਦੀ, ਸੁਖਦਾਈ ਸਪਰਸ਼ ਵਾਲੀ, ਰਣ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦਾਅ ਵਜੋਂ ਜਿੱਤੀ ਹੋਈ…।”

Verse 22

इष्टगंधिः सदैवास्तु सदैवास्त्वतिकोमला । सदैव निर्मला चास्तु सदैवास्त्वतिमंडनम्

“ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਮਨਭਾਉਂਦੀ ਸੁਗੰਧ ਰਹੇ; ਇਹ ਸਦਾ ਅਤਿ ਕੋਮਲ ਰਹੇ। ਇਹ ਸਦਾ ਨਿਰਮਲ ਰਹੇ; ਅਤੇ ਸਦਾ ਪਰਮ ਅਲੰਕਾਰ ਬਣੀ ਰਹੇ।”

Verse 23

महातपोऽनलज्वालाः प्राप्यापि सुचिरं विभो । न दग्धा कृत्तिरेषा मे पुण्यगंधनिधिस्ततः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮਹਾਤਪ ਦੀ ਅਗਨਿ-ਜਵਾਲਾ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤੱਕ ਮਿਲਦੀ ਰਹੀ, ਤੱਥਾਪਿ ਮੇਰੀ ਇਹ ਖਾਲ ਨਹੀਂ ਸੜੀ; ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੁਗੰਧ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ ਹੈ।

Verse 24

यदि पुण्यवती नैषा ममकृत्तिर्दिगंबर । तदा त्वदंगसंगोस्याः कथं जातो रणांगणे

ਹੇ ਦਿਗੰਬਰ (ਨਗਨ ਪ੍ਰਭੂ)! ਜੇ ਮੇਰੀ ਇਹ ਖਾਲ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪੁੰਨਵਤੀ ਨਾ ਹੁੰਦੀ, ਤਾਂ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਅੰਗਾਂ ਦੇ ਸੰਗ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਸੀ?

Verse 25

अन्यं च मे वरं देहि यदि तुष्टोसि शंकर । नामास्तु कृत्तिवासास्ते प्रारभ्याद्यतनं दिनम्

ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ! ਜੇ ਤੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੈਂ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਰ ਦੇਹਿ: ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨ ਤੋਂ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ‘ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸਾ’ ਹੋਵੇ।

Verse 26

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा च शंकरः । पुनःप्रोवाच तं दैत्यं भक्तिनिर्मलमानसम्

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤਥਾਸਤੁ”; ਫਿਰ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੁੜ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 27

ईश्वर उवाच । शृणु पुण्यनिधे दैत्य वरमन्यं सुदुर्लभम् । अविमुक्ते महाक्षेत्रे रण त्यक्त कलेवर

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣ, ਹੇ ਦੈਤ੍ਯ—ਪੁੰਨ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ: ਅਵਿਮੁਕਤ ਮਹਾਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਰਣ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਵਾਲੇ ਲਈ…

Verse 28

इदं पुण्यशरीरं ते क्षेत्रेस्मिन्मुक्तिसाधने । मम लिंगं भवत्वत्र सर्वेषांमुक्तिदायकम्

ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੰਨਮਈ ਸ਼ਰੀਰ—ਇਸ ਮੁਕਤੀ-ਸਾਧਕ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ—ਇੱਥੇ ਮੇਰਾ ਲਿੰਗ ਬਣੇ; ਸਭ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।

Verse 29

कृत्तिवासेश्वरं नाम महापातकनाशनम् । सर्वेषामेव लिंगानां शिरोभूतमिदं वरम्

ਇਸ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ’ ਹੈ, ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ; ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਧੰਨ ਲਿੰਗ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਅਗੇਵਾਨ ਹੈ।

Verse 30

यावंति संति लिंगानि वाराणस्यां महांत्यपि । उत्तमं तावतामेतदुत्तमांगवदुत्तमम्

ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਲਿੰਗ ਹਨ—ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵੀ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਇਹੀ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਸ਼ਿਰੋਅੰਗ ਵਾਂਗ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ।

Verse 31

मानवानां हितायात्र स्थास्येहं सपरिग्रहः । दृष्टेनानेन लिंगेन पूजितेन स्तुतेन च । कृतकृत्यो भवेन्मर्त्यः संसारं न विशेत्पुनः

ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ-ਸਹਿਤ ਵੱਸਾਂਗਾ। ਇਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ, ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ্তুਤੀ ਨਾਲ ਮਰਤ੍ਯ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।

Verse 32

रुद्राः पाशुपताः सिद्धा ऋषयस्तत्त्वचिंतकाः । शांता दांता जितक्रोधा निर्द्वंद्वा निष्परिग्रहाः

ਰੁਦ੍ਰ, ਪਾਸ਼ੁਪਤ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਤੱਤਵ-ਚਿੰਤਕ ਰਿਸ਼ੀ—ਸ਼ਾਂਤ, ਦਮਨਸ਼ੀਲ, ਕ੍ਰੋਧ-ਜਿਤ, ਦ੍ਵੰਦ-ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਪਰਿਗ੍ਰਹ—(ਇੱਥੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ)।

Verse 33

अविमुक्ते स्थिता ये तु मम भक्ता मुमुक्षवः । मानापमानयोस्तुल्याः समलोष्टाश्मकांचनाः

ਪਰ ਮੇਰੇ ਉਹ ਭਗਤ ਜੋ ਅਵਿਮੁਕਤ (ਕਾਸ਼ੀ) ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਹਨ, ਮਾਣ ਅਤੇ ਅਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਤੇ ਪੱਥਰ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਜਿਹਾ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹਨ।

Verse 34

कृत्तिवासेश्वरे लिंगे स्थास्येहं तदनुग्रहे । दशकोटिसहस्राणि तीर्थानि प्रतिवासरम्

ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਕ੍ਰਿਤੀਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਾਂਗਾ; ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਕਰੋੜਾਂ ਤੀਰਥ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 35

त्रिकालमागमिष्यंति कृत्तिवासे न संशयः । कलिद्वापरसंभूता नराः कल्मषबुद्धयः

ਤਿੰਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ਤੇ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤੀਵਾਸ ਆਉਣਗੇ - ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ - ਕਲਿਯੁਗ ਅਤੇ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਮੈਲ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 36

सदाचारविनिर्मुक्ताः सत्यशौचपराङ्मुखाः । मायया दंभलोभाभ्यां मोहाहंकृतिसंयुताः

ਉਹ ਚੰਗੇ ਆਚਰਣ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੋਂ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਮਾਇਆ ਦੁਆਰਾ ਉਹ ਪਖੰਡ ਅਤੇ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੋਹ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ ਹੋਏ ਹਨ।

Verse 37

शूद्रान्नसेविनो विप्रा जिह्वाला अतिलालसाः । संध्यास्नानजपेज्यासु दूरीकृत मनोधियः

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੂਜਿਆਂ ਦਾ ਅੰਨ ਖਾਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲਾਲਚ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਨ ਸੰਧਿਆ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਜਪ ਅਤੇ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

कृत्तिवासेश्वरं प्राप्य सर्वपापविवर्जिताः । सुखेन मोक्षमेष्यंति यथा सुकृतिनस्तथा

ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਜਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁਖ ਨਾਲ ਮੋਖਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Verse 39

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं सेव्यं काश्यां ततो नरैः । जन्मांतरसहस्रेषु मोक्षोन्यत्र सुदुर्लभः

ਇਸ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਹੋਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਥਾਂ ਮੋਖਸ਼ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਲਭ ਹੈ।

Verse 40

कृत्तिवासेश्वरे लिंगे लभ्यस्त्वेकेन जन्मना । पृर्वजन्मकृतं पापं तपोदानादिभिः शनैः । नश्येत्सद्यो विनश्येत कृत्तिवासे श्वरेक्षणात्

ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਉੱਤੇ ਇਕੋ ਜਨਮ ਵਿੱਚ (ਮੋਖਸ਼) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਵ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਤਪ, ਦਾਨ ਆਦਿ ਨਾਲ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਨਾਸ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 41

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं येर्चयिष्यंति मानवाः । प्रविष्टास्ते शरीरे मे तेषां नास्ति पुनर्भवः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਫਿਰ ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

Verse 42

अविमुक्तेऽत्र वस्तव्यं जप्तव्यं शतरुद्रियम् । कृत्तिवासेश्वरो देवो द्रष्टव्यश्च पुनःपुनः

ਇੱਥੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਤਰੁਦ੍ਰੀਯ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੇਵ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

Verse 43

सप्तकोटिमहारुद्रैः सुजप्तैर्यत्फलं भवेत् । तत्फलं लभ्यते काश्यां पूजनात्कृत्तिवाससः

ਸੱਤ ਕਰੋੜ ਮਹਾਰੁਦ੍ਰ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੇ ਸੁਚੱਜੇ ਜਪ ਨਾਲ ਜੋ ਪੁੰਨ-ਫਲ ਉਪਜਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਫਲ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 44

माघ कृष्णचतुर्दश्यामुपोष्य निशि जागृयात् । कृत्तिवासेशमभ्यर्च्य यः स यायात्परां गतिम्

ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ ਜੋ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਜਾਗਰਣ ਕਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰੇ—ਉਹ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 45

शुक्लायां पंचदश्यां यश्चैत्र्यां कर्ता महोत्सवम् । कृत्तिवासेश्वरे लिंगे न स गर्भं प्रवक्ष्येते

ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਜੋ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਲਿੰਗ ਲਈ ਮਹੋਤਸਵ ਕਰੇ, ਉਸ ਬਾਰੇ ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਮੁੜ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ (ਪੁਨਰਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ)।

Verse 46

कथयित्वेति देवेशस्तत्कृत्तिं परिगृह्य च । गजासुरस्य महतीं प्रावृणोद्धरिदंबरः

ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਖਾਲ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਈ; ਅਤੇ ਗਜਾਸੁਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਚਮੜੀ ਲੈ ਕੇ, ਦਿਗੰਬਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਢੱਕ ਲਿਆ।

Verse 47

महामहोत्सवो जातस्तस्मिन्नहनि कुंभज । कृत्तिवासत्वमापेदे यस्मिन्देवो दिगंबरः

ਹੇ ਕੁੰਭਜ (ਅਗਸਤ੍ਯ), ਉਸੇ ਦਿਨ ਮਹਾਨ ਮਹੋਤਸਵ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ—ਜਿਸ ਦਿਨ ਦਿਗੰਬਰ ਦੇਵ ‘ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 48

यत्रच्छत्रीकृतो दैत्यः शूलमारोप्य भूतले । तच्छूलोत्पाटनाज्जातं तत्र कुंडं महत्तरम्

ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਤੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਛਤਰੀ ਵਾਂਗ ਟੰਗ ਕੇ ਭੇਦਿਆ ਗਿਆ, ਉਸੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਦੇ ਉਖਾੜੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਇਕ ਅਤਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ।

Verse 49

तस्मिन्कुंडे नरः स्नात्वा कृत्वा च पितृतर्पणम् । कृत्तिवासेश्वरं दृष्ट्वा कृतकृत्यो नरो भवेत्

ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਤਰਪਣ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਏ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ—ਜੀਵਨ-ਕਰਤੱਬ ਪੂਰੇ ਹੋਏ—ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 50

स्कंद उवाच । तस्मिंस्तीर्थे तु यद्वृत्तं तदगस्ते निशामय । काका हंसत्वमापन्नास्तत्तीर्थस्य प्रभावतः

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਅਗਸਤ੍ਯ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵ੍ਰਿੱਤਾਂਤ ਵਾਪਰਿਆ, ਉਹ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਕਾਂ ਹੰਸ-ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 51

एकदा कृत्तिवासे तु चैत्र्यां यात्राऽभवत्पुरा । अन्नं राशीकृतं तत्र ह्युपहारसमुद्भवम्

ਇੱਕ ਵਾਰ ਚੈਤਰ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ, ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਯਾਤਰਾ-ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਭੇਟਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਅੰਨ ਦੇ ਢੇਰ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਗਏ।

Verse 52

बहुदेवलकैर्विप्र तं दृष्ट्वा पक्षिणो मिलन् । परस्परं तदन्नार्थं युध्यंतो व्योमवर्त्मनि

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਬਹੁਤ ਸੇਵਕਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਅੰਨ ਦੇ ਢੇਰ ਵੇਖ ਕੇ ਪੰਛੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਸ ਅੰਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਵਿੱਚ ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਨ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 53

बलिपुष्टैरपुष्टांगा रटतः करटाः कटु । वलिभिश्चातिपुष्टांगैरबलाश्चंचुभिर्हताः

ਕਈ ਬਲੀ-ਅਰਪਣਾਂ ਨਾਲ ਪੁਸ਼ਟ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਰੜੀ ਚੀਖ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ; ਹੋਰ ਭੋਗ-ਵਿਲਾਸ ਨਾਲ ਅਤਿ ਮੋਟੇ ਹੋ ਕੇ ਨਿਰਬਲਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਝਾਂ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 54

ते हन्यमाना न्यपतंस्तस्मिन्कुंडे नभोंगणात् । आयुःशेषेण संत्राता हंसीभूतास्तु वायसाः

ਵਾਰ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ ਉਹ ਅਕਾਸ਼-ਮੰਡਲ ਤੋਂ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਆਪਣੇ ਨਿਯਤ ਆਯੁ ਦੇ ਬਾਕੀ ਹਿੱਸੇ ਕਰਕੇ ਬਚ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹ ਕਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੰਸ ਬਣ ਗਏ।

Verse 55

आश्चर्यवंतस्तत्रत्या यात्रायां मिलिता जनाः । ऊचुरंगुलिनिर्देशैरहो पश्यत पश्यत

ਉਥੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਂਗਲਾਂ ਨਾਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਬੋਲੇ, “ਅਹੋ! ਵੇਖੋ, ਵੇਖੋ!”

Verse 56

अस्मासु वीक्षमाणेषु काकाः कुंडेत्र ये पतन् । धार्तराष्ट्रास्तु ते जातास्तीर्थस्यास्य प्रभावतः

ਸਾਡੇ ਵੇਖਦੇ-ਵੇਖਦੇ, ਜੋ ਕਾਂ ਇਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗੇ, ਉਹ ਇਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰ (ਰਾਜਸੀ ਹੰਸ) ਬਣ ਗਏ।

Verse 57

हंसतीर्थं तदारभ्य कृत्तिवास समीपतः । नाम्ना ख्यातमभूल्लोके तत्कुंडं कलशोद्भव

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਹ ਕੁੰਡ, ਹੇ ਕਲਸ਼ੋਦਭਵ (ਅਗਸਤ੍ਯ), ਲੋਕ ਵਿੱਚ “ਹੰਸਤੀਰਥ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 58

अतीव मलिनात्मानो महामलिन कर्मभिः । क्षणान्निर्मलतां यांति हंसतीर्थकृतोदकाः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਅਤਿ ਮਲੀਨ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾ ਅਪਵਿਤ੍ਰ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਟੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹੰਸਤੀਰਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲ ਨਾਲ ਛਿਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਿਰਮਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 59

काश्यां सदैव वस्तव्यं स्नातव्यं हंसतीर्थके । द्रष्टव्यः कृत्तिवासेशः प्राप्तव्यं परमं पदम्

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਹੰਸਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 60

काश्यां लिंगान्यनेकानि मुने संति पदेपदे । कृत्तिवासेश्वरं लिंगं सर्वलिंगशिरः स्मृतम्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪਗ ਪਗ ਤੇ ਅਨੇਕ ਲਿੰਗ ਹਨ; ਪਰ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਲਿੰਗ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 61

कृत्तिवासं समाराध्य भक्तियुक्तेन चेतसा । सर्वलिंगाराधनजं फलं काश्यामवाप्यते

ਭਕਤੀ-ਯੁਕਤ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਲਿੰਗਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 62

जपो दानं तपो होमस्तर्पणं देवतार्चनम् । समीपे कृत्तिवासस्य कृतं सर्वमनंतकम्

ਜਪ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਹੋਮ, ਤਰਪਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਅਰਚਨਾ—ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੰਨ ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਅਖੁੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 63

तीर्थं त्वनादिसंसिद्धमेतत्कलशसंभव । पुनर्देवस्य सान्निध्यादाविरासीन्महेशितुः

ਹੇ ਕਲਸ਼ਸੰਭਵ! ਇਹ ਤੀਰਥ ਅਨਾਦੀ ਤੋਂ ਹੀ ਸਿੱਧ ਤੇ ਸਨਾਤਨ ਹੈ; ਪਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਸਾਨ্নਿਧਤਾ ਨਾਲ, ਮਹੇਸ਼ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਇਹ ਫਿਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ।

Verse 64

एतानि सिद्धलिंगानिच्छन्नानि स्युर्युगेयुगे । अवाप्य शंभुसान्निध्यं पुनराविर्भवंति हि

ਇਹ ਸਿੱਧ ਲਿੰਗ ਯੁਗੋਂ-ਯੁਗ ਲੁਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਸਾਨ্নਿਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 65

हंसतीर्थस्य परितो लिंगानामयुतं मुने । प्रतिष्ठितं मुनिवरैरत्रास्ति द्विशतोत्तरम्

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਹੰਸਤੀਰਥ ਦੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜੋ ਮੁਨਿਵਰਾਂ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ; ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੋ ਸੌ ਹੋਰ ਵੀ ਹਨ।

Verse 66

एकैकं सिद्धिदं नृणामविमुक्तनिवासिनाम् । लिंगं कात्यायनेशादि च्यवनेशां तमेव हि

ਅਵਿਮੁਕਤ (ਕਾਸ਼ੀ) ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇਕ ਲਿੰਗ ਸਿੱਧੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੇਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਹੈ, ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਚ੍ਯਵਨੇਸ਼ ਵੀ ਹੈ।

Verse 67

लोमशेशं महालिंगं लोमशेन प्रतिष्ठितम् । कृत्तिवासः प्रतीच्यां तु तद्दृष्ट्वा क्वांतकाद्भयम्

ਲੋਮਸ਼ੇਸ਼ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਲਿੰਗ ਲੋਮਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਕੀਤਾ। ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਭਯ ਅੰਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 68

मालतीशं शुभं लिंगं कृत्तिवासोत्तरे महत् । सपर्ययित्वा तल्लिंगं राजा गजपतिर्भवेत्

ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮਾਲਤੀਸ਼ ਲਿੰਗ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਤੇ ਰਾਜਾ ਗਜਪਤੀ—ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ, ਮਹਾਬਲੀ ਸਮਰਾਟ—ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 69

अंतकेश्वर संज्ञं च लिंगं तद्रुद्रदिक्स्थितम् । अतिपापोपि निष्पापो जायते तद्विलोकनात्

ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਅੰਤਕੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਦਾ ਲਿੰਗ ਵੀ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 70

जनकेशं महालिंगं तत्पार्श्वे ज्ञानदं परम् । तल्लिंग वरिवस्यातो ब्रह्मज्ञानमवाप्यते

ਉੱਥੇ ਮਹਾਨ ਲਿੰਗ ‘ਜਨਕੇਸ਼’ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਹੀ ਗਿਆਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਪਰਮ ਤੱਤ ਹੈ। ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੀ ਭਗਤੀ-ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮ-ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 71

तदुत्तरे महामूर्तिरसितांगोस्ति भैरवः । तस्य दर्शनतः पुंसां न भवेद्यमदर्शनम्

ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਅਸਿਤਾਂਗ ਨਾਮ ਦਾ ਮਹਾਰੂਪੀ ਭੈਰਵ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ (ਮੌਤ ਦਾ ਭਯ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ)।

Verse 72

शुष्कोदरी च तत्रास्ति देवी विकटलोचना । कृत्तिवासादुदीच्यां तु काशीप्रत्यूह भक्षिणी

ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੇਵੀ ਸ਼ੁਸ਼ਕੋਦਰੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਕਟਲੋਚਨਾ। ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਤਿਊਹਾਂ ਨੂੰ ਭੱਖਣ ਵਾਲੀ—ਵਿਘਨ ਹਰਨ ਵਾਲੀ—ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

Verse 73

अग्निजिह्वोस्ति वेतालस्तस्या देव्यास्तु नैरृते । ददाति वांछितां सिद्धिं सोर्चितो भौमवासरे

ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਡਲ ਦੇ ਨੈਰ੍ਰਿਤ (ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ) ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਗ્નਿਜਿਹ੍ਵ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵੇਤਾਲ ਹੈ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 74

वेतालकुंडं तत्रास्ति सर्वव्याधिविघातकृत् । तत्कुंडोदकसंस्पर्शाद्व्रणविस्फोटरुग्व्रजेत्

ਉੱਥੇ ਵੇਤਾਲ-ਕੁੰਡ ਵੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਸ ਕੁੰਡ ਦੇ ਜਲ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਘਾਵਾਂ ਤੇ ਫੋੜਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 75

वेतालकुंडे सुस्नातो वेतालं प्रणिपत्य च । लभेत वांछितां सिद्धिं दुर्लभां सर्वदेहिभिः

ਵੇਤਾਲ-ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਵੇਤਾਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜੋ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ।

Verse 76

गणोस्ति तत्र द्विभुजश्चतुष्पात्पंचशीर्षकः । तस्य संवीक्षणादेव पापं याति सहस्रधा

ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਗਣ ਵੀ ਹੈ—ਦੋ ਭੁਜਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਪਾਪ ਹਜ਼ਾਰ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 77

तदुत्तरे मुने रुद्रश्तुःशृंगोस्ति भीषणः । त्रिपादस्तु द्विशीर्षा च हस्ताः स्युः सप्त एव हि

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੂਹ੍ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨਾਮ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਰੁਦ੍ਰ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ, ਦੋ ਸਿਰ ਹਨ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ ਸੱਤ ਹੱਥ ਹਨ।

Verse 78

रोरूयते वृषाकारस्त्रिधा बद्धः स कुंभज । काशीविघ्रकरा ये च ये काश्यां पापबुद्धयः

ਹੇ ਕੁੰਭਜ-ਪੁੱਤਰ! ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਗੱਜਦਾ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ। ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਪਾਪੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ—

Verse 79

तेषां च संछिदां कर्तुमहं धृतकुठारकः । ये काश्यां विघ्नहर्तारो ये काश्यां धर्मबुद्धयः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਮੈਂ ਕੁਹਾੜਾ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਿਘਨ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਧਰਮ-ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ ਹਨ—

Verse 80

सुधाघटकरश्चाहं तद्वंशपरिषेककृत् । तं दृष्ट्वा वृषरुद्रं वै पूजयित्वा तु भक्तितः

ਮੈਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦਾ ਘੜਾ ਵੀ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਵੰਸ਼ ਲਈ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਵ੍ਰਿਸ਼-ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ—

Verse 81

महामहोपचारैश्च न विघ्नैरभिभूयते । मणिप्रदीपो नागोऽस्ति तस्माद्रुद्रादुदग्दिशि

ਮਹਾਨ ਉਪਚਾਰਾਂ (ਵੱਡੀਆਂ ਭੇਟਾਂ) ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਿਘਨਾਂ ਨਾਲ ਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਉਸ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਮਣਿਪ੍ਰਦੀਪ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਾਗ ਹੈ।

Verse 82

मणिकुंडं तदग्रे तु विषव्याधिहरं परम् । तस्मिन्कुंडे कृतस्नानस्तं नागं परिवीक्ष्य च

ਉਸ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮਣਿਕੁੰਡ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ ਕਾਰਨ ਹੋਈਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੁੰਡ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਗ ਨੂੰ ਨਿਹਾਰ ਕੇ—

Verse 83

मणिमाणिक्यसंपूर्ण गजाश्वरथसंकुलम् । स्त्रीरत्नपुत्ररत्नैश्च समृद्धं राज्यमाप्नुयात्

ਮੋਤੀਆਂ ਤੇ ਮਣਿ-ਮਾਣਿਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਦਾ ਹੋਇਆ, ਉੱਤਮ ਪਤਨੀ-ਰਤਨ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨਿਆਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਰਾਜ ਉਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 84

कृत्तिवासेश्वरं लिंगं काश्यां यैर्न विलोकितम् । ते मर्त्यलोके भाराय भुवो भूता न संशयः

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕੇਵਲ ਭਾਰ ਹੀ ਬਣਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 85

स्कंद उवाच । कृत्तिवासः समुत्पत्तिं ये श्रोष्यंतीह मानवाः । तल्लिंगदर्शनाच्छ्रेयो लप्स्यंते नात्र संशयः

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਕ੍ਰਿੱਤਿਵਾਸ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਆਤਮਿਕ ਕਲਿਆਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਮੰਗਲਮਈ ਹਿਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।