Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

Devanagari script

कंदुकेश्वर भक्तानां मानवानां निरेनसाम् । योगक्षेमं सदा कुर्याद्भवानी भयनाशिनी

Transliteration

kaṃdukeśvara bhaktānāṃ mānavānāṃ nirenasām | yogakṣemaṃ sadā kuryādbhavānī bhayanāśinī

Translation

ਕੰਦੁਕੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਭਗਤ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਭਵਾਨੀ—ਭੈ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ—ਸਦਾ ਯੋਗ ਅਤੇ ਖੇਮ, ਅਰਥਾਤ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਤੇ ਰੱਖਿਆ, ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Word by Word

• कंदुकेश्वर: Kandukeśvara
• कंदुकेश्वर: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कंदुकेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; सम्बोधन-प्रायः/विषय-निर्देशः

• भक्तानाम्: of devotees
• भक्तानाम्: Sambandha (Beneficiary/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम् (Plural)

• मानवानाम्: of humans
• मानवानाम्: Sambandha (Beneficiary/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्

• निरेनसाम्: sinless
• निरेनसाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि: + एनस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्; विशेषणम् (qualifying ‘मानवानाम्’)

• योगक्षेमम्: welfare and security
• योगक्षेमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: योग-क्षेम (प्रातिपदिक) = योग + क्षेम
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; समाहार-द्वन्द्वः

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb: always)

• कुर्यात्: should do; may grant
• कुर्यात्: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्

• भवानी: Bhavānī (Pārvatī)
• भवानी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भवानी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; अप्पोजिशन (apposition)

• भयनाशिनी: destroyer of fear
• भयनाशिनी: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भय-नाशिनी (प्रातिपदिक) = भय + नाशिनी
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (of ‘भवानी’)

Speaker

Narrative voice (contextually Skanda in Kāśīkhaṇḍa dialogue)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kandukeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Devotees at the liṅga with a subtle vision of Bhavānī behind/above—benevolent, protective, holding abhaya-mudrā—signifying constant yoga-kṣema.

Characters & Entities

• Kandukeśvara
• Bhavānī (Pārvatī)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion draws both Śiva’s sanctity and Śakti’s protection; divine grace manifests as sustained welfare (yogakṣema).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kandukeśvara in Kāśī, with emphasis on the protective grace associated with its devotees.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is detailed; the verse promises ongoing yogakṣema for sincere, purified devotees.