Adhyaya 13

Verse 1

अगस्त्य उवाच । दृष्ट्वा काशीं दृगानंदां तारकारे पुरारिणा । किमकारि समाचक्ष्व प्राप्तां बहुमनोरथैः

ਅਗਸਤ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਾਰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਪੁਰ-ਵਿਧੰਸਕ (ਸ਼ਿਵ) ਵੱਲੋਂ ਕਾਸ਼ੀ—ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ—ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਬਹੁਤੀਆਂ ਮਨੋਰਥਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ?

Verse 2

स्कंद उवाच । पतिव्रतापते ऽगस्त्य शृणु वक्ष्याम्यशेषतः । मृगांकलक्ष्मणोत्कंठं काशी नेत्रातिथीकृता

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਅਗਸਤ੍ਯ, ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਦੇ ਪਾਲਕ, ਸੁਣੋ—ਮੈਂ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਹਾਂਗਾ। ਕਾਸ਼ੀ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਅਤਿਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਚੰਦ੍ਰ-ਚਿੰਨ੍ਹ ਧਾਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਤਕੰਠਾ ਜਗਾ ਗਈ।

Verse 3

अथ सर्वज्ञनाथेन भक्तवत्सलचेतसा । जैगीषव्यो मुनिश्रेष्ठो गुहां तस्थो निरीक्षितः

ਫਿਰ ਸਰਵਜ੍ਞ ਨਾਥ ਨੇ—ਭਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ—ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਨੂੰ ਦੇਖ ਲਿਆ।

Verse 4

यमनेहसमारभ्य मदंराद्रिं विनिर्ययौ । अद्रींद्र सुतया सार्धं रुद्रेणोक्षेंद्रगामिना

ਯਮਨੇਹ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਦੰਰ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਨਿਕਲ ਪਿਆ—ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਪੁਤਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਵਾਹਨ ਰੁਦ੍ਰ ਦੇ ਸੰਗ, ਜੋ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਲਦ ਉੱਤੇ ਗਮਨ ਕਰਦਾ ਸੀ।

Verse 5

तं वासरं पुरस्कृत्य जग्राह नियमं दृढम् । जैगीषव्यो महामेधाः कुंभयोने महाकृती

ਉਸ ਹੀ ਦਿਨ ਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਮਹਾਮਨਸਵੀ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਨੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਨਿਯਮ ਧਾਰ ਲਿਆ—ਹੇ ਕੁੰਭਜ ਯੋਨੀ ਅਗਸਤ੍ਯ, ਮਹਾਬੁੱਧੀ ਤੇ ਮਹਾਕ੍ਰਿਤੀ।

Verse 6

विषमेक्षण पादाब्जं समीक्षिष्ये यदा पुनः । तदांबुविप्रुषमपि भक्षयिष्यामि चेत्यहो

“ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਮੇਕਸ਼ਣ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਦ ਹੀ—ਤਦ ਹੀ—ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇਕ ਬੂੰਦ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਾਂਗਾ!” ਇਉਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ।

Verse 7

कुतश्चिद्धारणायोगादथवा शंभ्वनुग्रहात । अनश्नन्नपिबन्योगी जैगीषव्यः स्थितो मुने

ਕਿਸੇ ਧਾਰਣਾ-ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਜਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਯੋਗੀ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਅਡੋਲ ਰਿਹਾ—ਨਾ ਖਾਂਦਾ, ਨਾ ਪੀਂਦਾ।

Verse 8

तं शंभुरेव जानाति नान्यो जानाति कश्चन । अतएव ततः प्राप्तः प्रथमं प्रमथाधिपः

ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੇਵਲ ਸ਼ੰਭੂ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਸੀ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੋਂ ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਇਆ।

Verse 9

ज्येष्ठशुक्लचतुर्दश्यां सोमवारानुराधयोः । तत्पर्वणि महायात्रा कर्तव्या तत्र मानवैः

ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀਂ ਨੂੰ—ਜਦੋਂ ਸੋਮਵਾਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਅਨੁਰਾਧਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਹੋਵੇ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪర్వ ‘ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮਹਾਯਾਤਰਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

Verse 10

ज्येष्ठस्थानं ततः काश्यां तदाभूदपि पुण्यदम् । तत्र लिंगं समभवत्स्वयं ज्येष्ठेश्वराभिधम्

ਫਿਰ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ‘ਜੇਠਸਥਾਨ’ ਨਾਮ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਹਾ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਆਪ ਹੀ ਇੱਕ ਲਿੰਗ ਪ੍ਰਕਟਿਆ, ਜੋ ‘ਜੇਠੇਸ਼ਵਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।

Verse 11

तल्लिंगदर्शनात्पुंसां पापं जन्मशतार्जितम् । तमोर्कोदयमाप्येव तत्क्षणादेव नश्यति

ਉਸ ਲਿੰਗ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦਿਆਂ ਹੀ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 12

ज्येष्ठवाप्यां नरः स्नात्वा तर्पयित्वा पितामहान् । ज्येष्ठेश्वरं समालोक्य न भूयो जायते भुवि

ਜੇਠ ਵਾਪੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਅਰਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੇਠੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।

Verse 13

आविरासीत्स्वयं तत्र ज्येष्ठेश्वर समीपतः । सर्वसिद्धिप्रदा गौरी ज्येष्ठाश्रेष्ठा समंततः

ਉੱਥੇ ਜੇਠੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਪ ਹੀ ਗੌਰੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ—ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ‘ਜੇਠਾ-ਗੌਰੀ’, ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।

Verse 14

ज्येष्ठे मासि सिताष्टम्यां तत्र कार्यो महोत्सवः । रात्रौ जागरणं कार्यं सर्वसंपत्समृद्धये

ਜੇਠ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਸ਼ੁਕਲ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਮਹੋਤਸਵ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਵਾਧੇ ਲਈ ਰਾਤ ਭਰ ਜਾਗਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 15

ज्येष्ठां गौरीं नमस्कृत्य ज्येष्ठवापी परिप्लुता । सौभाग्यभाजनं भूयाद्योषा सौभाग्यभागपि

ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾ-ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਵਾਪੀ ਦੇ ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਇਸਤ੍ਰੀ ਸੁਭਾਗ ਦੀ ਪਾਤ੍ਰ ਬਣਦੀ ਹੈ—ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੰਗਲਮਈ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

Verse 16

निवासं कृतवाञ्शंभुस्तस्मिन्स्थाने यतः स्वयम् । निवासेश इति ख्यातं लिंगं तत्र परं ततः

ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਆਪ ਉਸ ਥਾਂ ਨਿਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਉੱਥੇ ਦਾ ਪਰਮ ਲਿੰਗ ‘ਨਿਵਾਸੇਸ਼’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 17

निवासेश्वरलिंगस्य सेवनात्सर्वसंपदः । निवसंति गृहे नित्यं नित्यं प्रतिपदं पुनः

ਨਿਵਾਸੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ—ਹਰ ਦਿਨ, ਮੁੜ ਮੁੜ।

Verse 18

कृत्वा श्राद्धं विधानेन ज्येष्ठस्थाने नरोत्तमः । ज्येष्ठां तृप्तिं ददात्येव पितृभ्यो मधुसर्पिषा

ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਕੇ ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਧੁ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ—ਉਵੇਂ ਹੀ ‘ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਤ੍ਰਿਪਤੀ’ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 19

ज्येष्ठतीर्थे नरः काश्यां दत्त्वा दानानि शक्तितः । ज्येष्ठान्स्वर्गानवाप्नोति नरो मोक्षं च गच्छति

ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉੱਚਤਮ ਸਵਰਗਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵੱਲ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

Verse 20

ज्येष्ठेश्वरो र्च्यः प्रथमं काश्यां श्रेयोर्थिभिर्नरैः । ज्येष्ठागौरी ततोभ्यर्च्या सर्वज्येष्ठमभीप्सुभिः

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਨਰ ਪਰਮ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦੀ ਆਸ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ। ਫਿਰ ਸਰਵੋਤਮਤਾ ਦੇ ਅਭਿਲਾਸ਼ੀ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾਗੌਰੀ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠ ਬਣਦੇ ਹਨ।

Verse 21

अथ नंदिनमाहूय धूर्जटिः स कृपानिधिः । शृण्वतां सर्वदेवानामिदं वचनमब्रवीत्

ਤਦ ਧੂਰਜਟੀ—ਸ਼ਿਵ, ਕਰੁਣਾ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ—ਨੇ ਨੰਦੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਣਦੇ ਹੋਏ ਇਹ ਬਚਨ ਉਚਾਰੇ।

Verse 22

ईश्वर उवाच । शैलादे प्रविशाशु त्वं गुहास्त्यत्र मनोहरा । तदंतरेस्ति मे भक्तो जैगीषव्यस्तपोधनः

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸ਼ੈਲਾਦ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ; ਉੱਥੇ ਇਕ ਮਨੋਹਰ ਗੁਫਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ, ਤਪ-ਧਨ ਦਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ, ਵੱਸਦਾ ਹੈ।”

Verse 23

महानियमवान्नंदिस्त्वगस्थिस्नायु शेषितः । तमिहानय मद्भक्तं मद्दर्शन दृढव्रतम्

“ਨੰਦੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਿਯਮਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਚਮੜੀ-ਹੱਡੀ-ਸਨਾਯੂ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਸ ਮੇਰੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਲਿਆ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਵਰਤ ਵਾਲਾ ਹੈ।”

Verse 24

यदाप्रभृत्यगां काश्या मंदरं सर्वसुंदरम् । महानियमवानेष तदारभ्योज्झिताशनः

“ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ—ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਮੰਦਰ-ਸਮ ਮੰਦਰ—ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਤੋਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਤੋਂ ਅਹਾਰ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।”

Verse 25

गृहाण लीलाकमलमिदं पीयूषपोषणम् । अनेन तस्य गात्राणि स्पृश सद्यः सुबृंहिणा

ਇਹ ਲੀਲਾ-ਕਮਲ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਮ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਛੂਹ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਪੂਰਨ ਕਰ ਦੇ।

Verse 26

ततो नंदी समादाय तल्लीलाकमलं विभोः । प्रणम्य देवदेवेशमाविशद्गह्वरां गुहाम्

ਤਦ ਨੰਦੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਉਹ ਲੀਲਾ-ਕਮਲ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲਿਆ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ-ਈਸ਼ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਉਹ ਗਹਿਰੀ, ਗੁਹਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 27

नंदी दृष्ट्वाथ तं तत्र धारणादृढमानसम् । तपोग्नि परिशुष्कांगं कमलेन समस्पृशत्

ਨੰਦੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ—ਧਾਰਣਾ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਤਪ-ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ ਉਸ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਮਲ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ।

Verse 28

तपांते वृष्टिसंयोगाच्छालूर इव कोटरे । उल्ललास स योगींद्रः स्पर्शमात्रात्तदब्जजात्

ਤਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਕਮਲ ਦੇ ਕੇਵਲ ਸਪਰਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਯੋਗੀੰਦਰ ਉੱਛਲ ਪਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ ਮਿਲਣ ਤੇ ਕੋਟਰੇ ਵਿੱਚ ਚਾਲੂਰਾ ਬੂਟੀ ਲਹਿਰਾ ਉਠਦੀ ਹੈ।

Verse 29

अथ नंदी समादाय सत्वरं मुनिपुंगवम् । देवदेवस्य पादाग्रे नमस्कृत्य न्यपातयत्

ਫਿਰ ਨੰਦੀ ਨੇ ਉਸ ਮੁਨਿ-ਪੁੰਗਵ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਅੱਗੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਨਿਵਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 30

जैगीषव्योथ संभ्रांतः पुरतो वीक्ष्य शंकरम् । वामांगसन्निविष्टाद्रितनयं प्रणनाम ह

ਤਦ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਭਯ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਾਮ ਪਾਸੇ ਗਿਰਿਰਾਜ-ਨੰਦਿਨੀ ਬੈਠੀ ਸੀ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 31

प्रणम्य दंडवद्भूमौ परिलुठ्य समंततः । तुष्टाव परया भक्त्या स मुनिश्चंद्रशेखरम्

ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦੰਡ ਵਾਂਗ ਡਿੱਗ ਕੇ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਚੌਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਲੁੜਕਦਾ ਫਿਰਿਆ; ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪਰਮ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਚੰਦਰਸ਼ੇਖਰ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 32

जैगीषव्य उवाच । नमः शिवाय शांताय सर्वज्ञाय शुभात्मने । जगदानंदकंदाय परमानंदहेतवे

ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਾਂਤ ਸਰੂਪ, ਸਰਵਜ੍ਞ, ਸ਼ੁਭ ਆਤਮਾ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ—ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਆਨੰਦ ਦੀ ਮੂਲ ਜੜ੍ਹ ਹੈ ਅਤੇ ਪਰਮਾਨੰਦ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ।

Verse 33

अरूपाय सरूपाय नानारूपधराय च । विरूपाक्षाय विधये विधिविष्णुस्तुताय च

ਨਿਰਾਕਾਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸਾਕਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਿਧਾਤਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਜਿਸ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 34

स्थावराय नमस्तुभ्यं जंगमाय नमोस्तुते । सर्वात्मने नमस्तुभ्यं नमस्ते परमात्मने

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਤੁਸੀਂ ਸਥਾਵਰ ਵੀ ਹੋ, ਜੰਗਮ ਵੀ; ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੋ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—ਤੁਸੀਂ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੋ।

Verse 35

नमस्त्रैलोक्यकाम्याय कामांगदहनाय च । नमो शेषविशेषाय नमः शेषांगदाय ते

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਦੇਹ-ਦਾਹਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਤੇ ਭੇਦ-ਰਹਿਤ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ‘ਸ਼ੇਸ਼’—ਅੰਤਿਮ ਰੱਖਿਆਦਾਇਕ ਕਿਰਪਾ—ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 36

श्रीकंठाय नमस्तुभ्यं विषकंठाय ते नमः । वैकुंठवंद्यपादाय नमोऽकुंठितशक्तये

ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਕੰਠ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਵਿਸ਼ਕੰਠ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਨ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੰਦਿਤ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਹੇ ਅਕੁੰਠਿਤ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 37

नमः शक्त्यर्धदेहाय विदेहाय सुदेहिने । सकृत्प्रणाममात्रेण देहिदेहनिवारिणे

ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਧ-ਦੇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਨਿਰਦੇਹ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸੁੰਦਰ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਕ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਲਈ ਦੇਹ-ਬੰਧਨ ਨਿਵਾਰਨ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 38

कालाय कालकालाय कालकूट विषादिने । व्यालयज्ञोपवीताय व्यालभूषणधारिणे

ਕਾਲ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਕਾਲਕੂਟ ਵਿਸ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜਿਸ ਦਾ ਯਜ્ઞੋਪਵੀਤ ਸੱਪ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਭੂਸ਼ਣ ਵਾਂਗ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 39

नमस्ते खंडपरशो नमः खंडें दुधारिणे । खंडिताशेष दुःखाय खड्गखेटकधारिणे

ਹੇ ਖੰਡ-ਪਰਸ਼ੁ ਧਾਰਕ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਖੰਡੇ (ਛੁਰੇ) ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਜੋ ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਢਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 40

गीर्वाणगीतनाथाय गंगाकल्लोलमालिने । गौरीशाय गिरीशाय गिरिशाय गुहारणे

ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਪ੍ਰਭੂ, ਗੰਗਾ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ—ਗੌਰੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਸ਼ਿਵ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੀ ਗੁਹਾ-ਧਾਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 41

चंद्रार्धशुद्धभूषाय चंद्रसूर्याग्निचक्षुषे । नमस्ते चर्मवसन नमो दिग्वसनायते

ਜਿਸ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਅਲੰਕਾਰ ਅਰਧ-ਚੰਦ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਅੱਗ ਹਨ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਚਰਮ-ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ; ਹੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 42

जगदीशाय जीर्णाय जराजन्महराय ते । जीवायते नमस्तुभ्यं जंजपूकादिहारिणे

ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਈਸ਼, ਅਤਿ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨੂੰ ਹਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਣ-ਸੱਤਾ, ਜਵਰ ਆਦਿ ਦੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ।

Verse 43

नमो डमरुहस्ताय धनुर्हस्ताय ते नमः । त्रिनेत्राय नमस्तुभ्यं जगन्नेत्राय ते नमः

ਡਮਰੂ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਧਨੁਸ਼ ਧਾਰਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨੇਤਰ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 44

त्रिशूलव्यग्रहस्ताय नमस्त्रिपथगाधर । त्रिविष्टपाधिनाथाय त्रिवेदीपठिताय च

ਜਿਸ ਦਾ ਹੱਥ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਚੰਡਤਾ ਨਾਲ ਧਾਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਤ੍ਰਿਪਥਗਾ-ਧਾਰਕ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸਵਰਗ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪਾਠਿਤ ਤੇ ਸਤੁਤ ਹੈ।

Verse 45

त्रयीमयाय तुष्टाय भक्ततुष्टिप्रदाय च । दीक्षिताय नमस्तुभ्यं देवदेवाय ते नमः

ਤਿੰਨਾਂ ਵੇਦਾਂ-ਮਯ, ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ, ਅਤੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਦীক্ষਿਤ ਦੇਵਦੇਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 46

दारिताशेषपापाय नमस्ते दीर्घदर्शिने । दूराय दुरवाप्याय दोषनिर्दलनाय च

ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਪਹੁੰਚ ਤੇ ਦੁਰਲਭ ਹੋ ਕੇ ਵੀ, ਸਭ ਦੋਸ਼ ਮਲਿਨਤਾ ਕੁਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 47

दोषाकर कलाधार त्यक्तदोषागमाय च । नमो धूर्जटये तुभ्यं धत्तूरकुसुमप्रिय

ਹੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਖਾਣ ਵਾਂਗ ਦਿਸਣ ਵਾਲੇ, ਪਰ ਸਭ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਅਤੇ ਦੋਸ਼-ਸਪਰਸ਼ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਧੂর্জਟਿ, ਧੱਤੂਰੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 48

नमो धीराय धर्माय धर्मपालाय ते नमः । नीलग्रीव नमस्तुभ्यं नमस्ते नीललोहित

ਧੀਰ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ, ਧਰਮ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਨੀਲਗ੍ਰੀਵ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 49

नाममात्रस्मृतिकृतां त्रैलोक्यैश्वर्यपूरक । नमः प्रमथनाथाय पिनाकोद्यतपाणये

ਹੇ ਨਾਮ-ਸਮਰਨ ਮਾਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪੁੰਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ! ਪ੍ਰਮਥਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਪਿਨਾਕ ਧਨੁਸ਼ ਉਠਾਏ ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 50

पशुपाशविमोक्षाय पशूनां पतये नमः । नामोच्चारणमात्रेण महापातकहारिणे

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ, ਸਭ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਕੇਵਲ ਉਚਾਰਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਹਾਪਾਤਕ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 51

परात्पराय पाराय परापरपराय च । नमोऽपारचरित्राय सुपवित्रकथाय च

ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਜੋ ਪਰਾਤਪਰ ਹੈ, ਸਰਵੋੱਚ ਆਸਰਾ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਦੇ ਚਰਿਤ੍ਰ ਅਪਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਅਤਿ-ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 52

वामदेवाय वामार्धधारिणे वृषगामिने । नमो भर्गाय भीमाय नतभीतिहराय च

ਵਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਸ ਨੂੰ ਜੋ ਵਾਮ ਅਰਧ ਧਾਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ (ਅਰਧਨਾਰੀਸ਼ਵਰ) ਅਤੇ ਜੋ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੈ। ਭਰਗ, ਭੀਮ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਨਮਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਭੈ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 53

भवाय भवनाशाय भूतानांपतये नमः । महादेव नमस्तुभ्यं महेश महसांपते

ਭਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਅਤੇ ਭਵ-ਨਾਸ਼ਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਸਭ ਭੂਤਾਂ-ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਹੇ ਮਹੇਸ਼, ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪਤੀ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 54

नमो मृडानीपतये नमो मृत्युंजयाय ते । यज्ञारये नमस्तुभ्यं यक्षराजप्रियाय च

ਮ੍ਰਡਾਨੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ, ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ। ਹੇ ਯਜ್ಞ-ਅਰਿ (ਅਹੰਕਾਰ-ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲੇ), ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ; ਅਤੇ ਯਕਸ਼ਰਾਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 55

यायजूकाय यज्ञाय यज्ञानां फलदायिने । रुद्राय रुद्रपतये कद्रुद्राय रमाय च

ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਪੁਜਾਰੀ ਨੂੰ, ਆਪ ਹੀ ਯਜ੍ਞ-ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਅਤੇ ਸਭ ਯਜ੍ਞਾਂ ਦੇ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ, ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੀਖੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਵੀ—ਜੋ ਆਨੰਦ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ—ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 56

शूलिने शाश्वतेशाय श्मशानावनिचारिणे । शिवाप्रियाय शर्वाय सर्वज्ञाय नमोस्तु ते

ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਸਨਾਤਨ ਪ੍ਰਭੂ ਜੋ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ-ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਹੈ—ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਸ਼ਰਵ, ਸਰਵਜ੍ਞ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 57

हराय क्षांतिरूपाय क्षेत्रज्ञाय क्षमाकर । क्षमाय क्षितिहर्त्रे च क्षीरगौराय ते नमः

ਹਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੀ ਖ਼ਿਮਾ ਹੈ; ਖੇਤਰਜ੍ਞ (ਅੰਤਰਾਤਮਾ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ। ਸਹਿਨਸ਼ੀਲਤਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਧਰਤੀ ਦੇ ਭਾਰ ਹਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਦੁੱਧ-ਵਾਂਗ ਧਵਲ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 58

अंधकारे नमस्तुभ्यमाद्यंतरहिताय च । इडाधाराय ईशाय उपेद्रेंद्रस्तुताय च

ਹੇ ਅੰਧਕਾਰ-ਨਾਸਕ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਆਦਿ ਅਤੇ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਡਾ ਦੇ ਆਧਾਰ, ਈਸ਼, ਅਤੇ ਉਪੇਂਦ੍ਰ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਵੱਲੋਂ ਸਤੁਤ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ।

Verse 59

उमाकांताय उग्राय नमस्ते ऊर्ध्वरेतसे । एकरूपाय चैकाय महदैश्वर्यरूपिणे

ਉਮਾ-ਕਾਂਤ, ਉਮਾ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਉਗ੍ਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ; ਹੇ ਊਰਧ੍ਵਰੇਤਸ (ਉੱਚੀ ਉਰਜਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਰਯ ਦੇ ਸਵਾਮੀ), ਤੈਨੂੰ ਨਮੋ ਨਮਹ। ਇਕ-ਰੂਪ, ਇਕੋ-ਇਕ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਐਸ਼ਵਰਯ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।

Verse 60

अनंतकारिणे तुभ्यमंबिकापतये नमः । त्वमोंकारो वषट्कारो भूर्भुवःस्वस्त्वमेव हि

ਹੇ ਅਨੰਤ ਕਰਤਾ, ਅੰਬਿਕਾ-ਪਤੀ! ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ। ਤੂੰ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਓਂਕਾਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਵਸ਼ਟਕਾਰ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਭੂਰ-ਭੁਵਹ-ਸ੍ਵਹ ਤੂੰ ਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈਂ।

Verse 61

दृश्यादृश्य यदत्रास्ति तत्सर्वं त्वमु माधव । स्तुतिं कर्तुं न जानामि स्तुतिकर्ता त्वमेव हि

ਹੇ ਮਾਧਵ! ਇੱਥੇ ਜੋ ਕੁਝ ਦਿਸਦਾ ਜਾਂ ਅਦਿਸ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਕਰਤਾ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਹੈਂ।

Verse 62

वाच्यस्त्वं वाचकस्त्वं हि वाक्च त्वं प्रणतोस्मि ते । नान्यं वेद्मि महादेव नान्यं स्तौमि महेश्वर

ਤੂੰ ਹੀ ਕਹਿਣਯੋਗ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹੀ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ—ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 63

नान्यं नमामि गौरीश नान्याख्यामाददे शिव । मूकोन्यनामग्रहणे बधिरोन्यकथाश्रुतौ

ਹੇ ਗੌਰੀਸ਼! ਮੈਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਹੇ ਸ਼ਿਵ! ਮੈਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਧਾਰਦਾ। ਹੋਰ ਨਾਮ ਉਚਾਰਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਮੂਕ ਹੋਵਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਬਹਿਰਾ ਹੋਵਾਂ।

Verse 64

पंगुरन्याभिगमनेऽस्म्यंधोऽन्यपरिवीक्षणे । एक एव भवानीश एककर्ता त्वमेव हि

ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੱਲ ਜਾਣ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਲੰਗੜਾ ਹੋਵਾਂ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਵਾਂ। ਹੇ ਭਵਾਨੀਸ਼! ਤੂੰ ਹੀ ਇਕਮਾਤ੍ਰ ਹੈਂ; ਇਕੋ ਕਰਤਾ ਤੂੰ ਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈਂ।

Verse 65

पाता हर्ता त्वमेवैको नानात्वं मूढकल्पना । अतस्त्वमेव शरणं भूयोभूयः पुनःपुनः

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੂੰ ਹੀ ਇਕ ਹੈਂ; ਬਹੁਤਾ ਤਾਂ ਮੂੜ੍ਹ ਕਲਪਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਹੈਂ—ਮੁੜ ਮੁੜ, ਵਾਰੰ ਵਾਰ।

Verse 66

संसारसागरे मग्नं मामुद्धर महेश्वर । इति स्तुत्वा महेशानं जैगीषव्यो महामुनिः

ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਮੈਂ ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹਾਂ; ਮੈਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਲੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਕੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ/ਕੀਤਾ।

Verse 67

वाचंयमो भवत्स्थाणोः पुरतः स्थाणुसन्निभः । इति स्तुतिं समाकर्ण्य मुनेश्चंद्रविभूषणः । उवाच च प्रसन्नात्मा वरं ब्रूहीति तं मुनिम्

ਵਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮੀ, ਭਵਤ-ਸਥਾਣੁ ਦੇ ਅੱਗੇ ਖੜਾ, ਆਪ ਵੀ ਸਥਾਣੁ ਵਰਗਾ ਅਡੋਲ। ਮੁਨੀ ਦੀ ਇਹ ਸ্তুਤੀ ਸੁਣ ਕੇ ਚੰਦਰ-ਵਿਭੂਸ਼ਣ ਪ੍ਰਭੂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਵਰ ਮੰਗ, ਜੋ ਚਾਹੇਂ ਬੋਲ।”

Verse 68

जैगीषव्य उवाच । यदि प्रसन्नो देवेश ततस्तव पदांबुजात् । मा भवानि भवानीश दूरं दूरपदप्रद

ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੇਸ਼, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕਮਲ-ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ—ਹੇ ਭਵਾਨੀਸ਼, ਪਰਮ ਪਦ ਦੇ ਦਾਤਾ—ਮੈਂ ਕਦੇ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵਾਂ, ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਾ ਹੋਵਾਂ।

Verse 69

अपरश्च वरो नाथ देयोयमविचारतः । यन्मया स्थापितं लिंगं तत्र सान्निध्यमस्तु ते

ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰ, ਹੇ ਨਾਥ, ਬਿਨਾ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਬਖ਼ਸ਼ੋ: ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਲਿੰਗ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਦਾ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਰਹੇ।

Verse 70

ईश्वर उवाच । जैगीषव्य महाभाग यदुक्तं भवतानघ । तदस्तु सर्वं तेभीष्टं वरमन्यं ददामि च

ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ, ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ! ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਮੰਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰ ਵੀ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।”

Verse 71

योगशास्त्रं मया दत्तं तव निर्वाणसाधकम् । सर्वेषां योगिनां मध्ये योगाचार्योऽस्तु वै भवान्

“ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਯੋਗ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੀ ਉਪਦੇਸ਼-ਵਿਦਿਆ ਬਖ਼ਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਨਿਰਵਾਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ। ਸਭ ਯੋਗੀਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਯੋਗਾਚਾਰ੍ਯ ਹੋਵੇਂ।”

Verse 72

रहस्यं योगविद्याया यथावत्त्वं तपोधन । संवेत्स्यसे प्रसादान्मे येन निर्वाणमाप्स्यसि

“ਹੇ ਤਪ-ਧਨ! ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੂੰ ਯੋਗ-ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਰਹੱਸ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਯਥਾਰਥਤਾ ਸਮੇਤ ਜਾਣ ਲਵੇਂਗਾ, ਜਿਸ ਰਾਹੀਂ ਤੂੰ ਨਿਰਵਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।”

Verse 73

यथा नदी यथा भृंगी सोमनंदी यथा तथा । त्वं भविष्यसि भक्तो मे जरामरणवर्जितः

“ਜਿਵੇਂ ਨਦੀ, ਜਿਵੇਂ ਭ੍ਰਿੰਗੀ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਸੋਮਨੰਦੀ—ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਭਗਤ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਜਰਾ ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ।”

Verse 74

संति व्रतानि भूयांसि नियमाः संत्यनेकधा । तपांसि नाना संत्यत्र संति दानान्यनेकशः

“ਵ੍ਰਤ ਬਹੁਤ ਹਨ, ਨਿਯਮ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵੀ ਨਾਨਾ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਵੀ ਅਨੇਕ ਢੰਗ ਹਨ।”

Verse 75

श्रेयसां साधनान्यत्र पापघ्नान्यपि सर्वथा । परं हि परमश्चैष नियमो यस्त्वया कृतः

ਇੱਥੇ ਪਰਮ-ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਦੇ ਸਾਧਨ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਨੇਕ ਉਪਾਯ ਭੀ ਹਨ; ਪਰ ਜੋ ਨਿਯਮ ਤੂੰ ਧਾਰਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਰਵੋਤਮ—ਪਰਮ ਤੋਂ ਭੀ ਪਰਮ ਹੈ।

Verse 76

परो हि नियमश्चैष मां विलोक्य यदश्यते । मामनालोक्य यद्भुक्तं तद्भुक्तं केवलत्वघम्

ਇਹ ਨਿਯਮ ਸੱਚਮੁੱਚ ਪਰਮ ਹੈ: ਮੈਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਹੀ ਭੋਜਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਬਿਨਾ ਵੇਖੇ ਜੋ ਕੁਝ ਖਾਧਾ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਅਹੰਕਾਰ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਪਾਪ ਹੀ ਹੈ।

Verse 77

असमर्च्य च यो भुङ्क्ते पत्रपुष्पफलैरपि । रेतोभक्षी भवेन्मूढः स जन्मान्येकविंशतिम्

ਜੋ ਪੱਤੇ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਹੀ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪੂਜਾ ਬਿਨਾ ਖਾਏ—ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਇਕੀ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ‘ਵੀਰਯ-ਭੱਖੀ’ ਬਣਦਾ ਹੈ।

Verse 78

महतो नियमस्यास्य भवतानुष्ठितस्य वै । नार्हंति षोडशी मात्रामप्यन्ये नियमा यमाः

ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਅਨੁਸ਼ਠਿਤ ਇਸ ਮਹਾਨ ਨਿਯਮ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੋਰ ਯਮ-ਨਿਯਮ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਭਾਗ ਮਾਤਰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

Verse 79

अतो मच्चरणाभ्याशे त्वं निवत्स्यसि सर्वथा । अतो नैःश्रेयसीं लक्ष्मीं तत्रैव प्राप्स्यसि ध्रुवम्

ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਵੱਸੇਂਗਾ; ਅਤੇ ਓਥੇ ਹੀ ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਰਮ-ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਦੀ ਮੰਗਲਮਈ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਮੋਖ-ਸੌਭਾਗ੍ਯ—ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 80

जैगीषव्येश्वरं नाम लिंगं काश्यां सुदुर्लभम् । त्रीणि वर्षाणि संसेव्य लभेद्योगं न संशयः

ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਅਤਿ ਦੁਰਲੱਭ ਲਿੰਗ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਵਰ੍ਹੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਯੋਗ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 81

जैगीषव्यगुहां प्राप्य योगाभ्यसनतत्परः । षण्मासेन लभेत्सिद्धिं वाञ्छितां मदनुग्रहात्

ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਦੀ ਗੁਫਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੋ ਯੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹੇ, ਉਹ ਮੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਛੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 82

तव लिंगमिदं भक्तैः पूजनीयं प्रयत्नतः । विलोक्या च गुहा रम्या परासिद्धिमभीप्सुभिः

ਤੇਰਾ ਇਹ ਲਿੰਗ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਯਤਨ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸੁਹਾਵਣੀ ਗੁਫਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 83

अत्र ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे त्वल्लिंगं सर्वसिद्धिदम् । नाशयेदघसंघानि दृष्टं स्पृष्टं समर्चितम्

ਇੱਥੇ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਲਿੰਗ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ, ਸਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 84

अस्मिञ्ज्येष्ठेश्वरक्षेत्रे संभोज्य शिवयोगिनः । कोटिभोज्यफलं सम्यगेकैकपरिसंख्यया

ਇਸ ਜ੍ਯੇਸ਼ਠੇਸ਼ਵਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਹਰ ਇਕ ਯੋਗੀ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਰੋੜਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣ ਜਿਤਨਾ ਪੁੰਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 85

जैगीषव्येश्वरं लिंगं गोपनीयं प्रयत्नतः । कलौ कलुषबुद्धीनां पुरतश्च विशेषतः

ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯੇਸ਼ਵਰ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਗੁਪਤ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮਲੀਨ ਹੋਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ।

Verse 86

करिष्याम्यत्र सांनिध्यमस्मिंल्लिंगे तपोधन । योगसिद्धिप्रदानाय साधकेभ्यः सदैव हि

ਹੇ ਤਪੋਧਨ! ਮੈਂ ਇਸ ਲਿੰਗ ਵਿੱਚ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਸਾਂਨਿਧ੍ਯ ਸਦਾ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਸਾਧਕਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਹੋਵੇ।

Verse 87

ददे शृणु महाभाग जैगीषव्यापरं वरम् । त्वयेदं यत्कृतं स्तोत्रं योगसिद्धिकरं परम्

ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਮੈਂ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯਾ ਸੰਬੰਧੀ ਹੋਰ ਇਕ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਪਰਮ ਹੈ ਅਤੇ ਯੋਗ-ਸਿੱਧੀ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।

Verse 88

महापापौघशमनं महापुण्यप्रवर्धनम् । महाभीतिप्रशमनं महाभक्तिविवर्धनम्

ਇਹ ਮਹਾਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਹਾਪੁੰਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਭੀਤੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਭਕਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 89

एतत्स्तोत्रजपात्पुंसामसाध्यं नैव किंचन । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन जपनीयं सुसाधकैः ४

ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੇ ਜਪ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸਾਧ੍ਯ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸੱਚੇ ਸਾਧਕਾਂ ਨੇ ਪੂਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਜਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 90

इति दत्त्वा वरं तस्मै स्मरारिः स्मेरलोचनः । ददर्श ब्राह्मणां स्तत्र समेतान्क्षेत्रवासिनः

ਇਉਂ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਸਮਰਾਰਿ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਖੇਤਰ-ਵਾਸੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ।

Verse 91

स्कंद उवाच । निशम्याख्यानमतुलमेतत्प्राज्ञः प्रयत्नतः । निष्पापो जायते मर्त्यो नोपसर्गैः प्रबाध्यते

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਨੁੱਖ ਯਤਨ ਨਾਲ ਇਸ ਅਤੁਲ ਪਵਿੱਤਰ ਆਖਿਆਨ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਉਪਸਰਗ ਜਾਂ ਅਪਸ਼ਕੁਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦਬਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ।