Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 14
Devanagari script
वेपमानाथ तच्छापादिदं प्रोवाच पक्षिणी । अनूरो ब्रूहि मे शापावसानं मातुरंगज
Transliteration
vepamānātha tacchāpādidaṃ provāca pakṣiṇī | anūro brūhi me śāpāvasānaṃ māturaṃgaja
Translation
ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਪੰਛੀ-ਮਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਅਨੂਰੁ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ—ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਕਦੋਂ ਮੁੱਕੇਗਾ?’
Word by Word
वेपमानाtrembling
वेपमाना:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootवेप् (धातु)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान कृदन्त (present participle, Ātmanepada sense), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अथthen
अथ:
Sambandha (Discourse connector)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनन्तरार्थक (then/thereupon)
तत्that
तत्:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन; ‘तत्-शापात्’ इत्यत्र सम्बन्ध
शापात्from the curse
शापात्:
Apadana (Source/Cause/अपादान)
TypeNoun
Rootशाप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5/अपादान), एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन
प्रोवाचsaid
प्रोवाच:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पक्षिणीthe female bird
पक्षिणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपक्षिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1/कर्ता), एकवचन
अनूरोO Anūru
अनूरो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअनूरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (Command/आज्ञा)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मेto me
मे:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, चतुर्थी (4/सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम
शापावसानम्the end of the curse
शापावसानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootशाप + अवसान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (curse + end)
मातुःof (your) mother
मातुः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6/सम्बन्ध), एकवचन
अङ्गजO son
अङ्गज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootअङ्ग + ज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8/सम्बोधन), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (body-born = son)
Speaker
Vinatā
Skanda Dialogue
Listener: Primary interlocutor of Kāśīkhaṇḍa (not specified in excerpt)
Visual Art Cues
Scene: Vinata, visibly shaken, folds hands toward Aruṇa; Aruṇa’s expression softens from anger to prophetic calm; the atmosphere shifts from thunderous curse to quiet inquiry.
Characters & Entities
V
VinatāA
Anūru (Aruṇa)FAQs
Acknowledging fault and seeking the path to release is itself a dharmic turn toward restoration.
No tīrtha is named in this verse.
None.