Adhyaya 1

Verse 1

अथ श्रीकाशीखंडोत्तरार्धं प्रारभ्यते । श्रीगणेशाय नमः । अगस्तिरुवाच । पार्वती हृदयानंद सर्वज्ञांगभव प्रभो । किंचित्प्रष्टुमनाः स्वामिंस्तद्भवान्वक्तुमर्हति

ਹੁਣ ਸ਼੍ਰੀ ਕਾਸ਼ੀਖੰਡ ਦੇ ਉੱਤਰਾਰਧ ਦਾ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅਗਸਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਆਨੰਦ, ਹੇ ਸਰਵਜ੍ਞ, ਹੇ ਅੰਗਭਵ (ਸਕੰਦ), ਮੈਂ ਕੁਝ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਬਿਆਨ ਕਰੋ।

Verse 2

दक्ष प्रजापतेः पुत्री कश्यपस्य परिग्रहः । गरुत्मतः प्रसूः साध्वी कुतो दास्यमवाप सा

ਉਹ ਦਕ੍ਸ਼ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਦੀ ਧਰਮਪਤਨੀ, ਗਰੁੜ ਦੀ ਸਾਧਵੀ ਮਾਤਾ ਹੈ—ਫਿਰ ਉਹ ਦਾਸਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪੈ ਗਈ?

Verse 3

स्कंद उवाच । हंजिकात्वं यथा प्राप्ता विनता सा तपस्विनी । तदप्यहं समाख्यामि निशामय महामते

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਪਸ੍ਵਿਨੀ ਵਿਨਤਾ ਹੰਜਿਕਾ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ—ਇਹ ਵੀ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ, ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ।

Verse 4

कद्रूरजीजनत्पुत्राञ्शतं कश्यपतः पुरा । उलूकमरुणं तार्क्ष्यमसूत विनता त्रयम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਤੋਂ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ; ਅਤੇ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਜਣੇ—ਉਲੂਕ, ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਤਾਰਕ੍ਸ਼੍ਯ (ਗਰੁੜ)।

Verse 5

कौशिको राज्यमाप्यापि श्रेष्ठत्वात्पक्षिणां मुने । निर्गुणत्वाच्च तैः सर्वैः स राज्यादवरोपितः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਰਾਜ ਪਾਇਆ; ਪਰ ਗੁਣਹੀਨਤਾ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੋਂ ਉਤਾਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 6

क्रूराक्षोयं दिवांधोयं सदा वक्रनखस्त्वसौ । अतीवोद्वेगजनकं सर्वेषामस्य भाषणम्

ਇਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕ੍ਰੂਰ ਹਨ; ਇਹ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਨਖ ਸਦਾ ਵੰਕਰੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਬੋਲੀ ਸਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘਬਰਾਹਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 7

इत्थं तस्य गुणग्रामान्विकथ्य बहुशः खगाः । नाद्यापि वृण्वते राज्ये कमपि स्वैरचारिणः

ਇਉਂ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਬਾਰੰਬਾਰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜ ਦੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵੀ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਐਸੇ ਮਨਮੌਜੀ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਚੁਣਦੇ ਜੋ ਆਪਣੀ ਹੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲੇ।

Verse 8

कौशिकेथ तथावृत्ते पुत्रवीक्षणलालसा । अंडं प्रस्फोटयामास मध्यमं विनता तदा

ਹੇ ਕੌਸ਼ਿਕ! ਜਦੋਂ ਹਾਲਾਤ ਇਉਂ ਬਣ ਗਏ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਤਦ ਮੱਧਲਾ ਅੰਡਾ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 9

पूर्णे वर्षसहस्रे तु प्रस्फोट्य घटसंभव । तदभेदितयौत्सुक्यादंडमष्टमके शते

ਹੇ ਘਟਜਨਮ! ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਾ ਫੁੱਟੇ ਹੋਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ, ਅੱਠ ਸੌਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਅੰਡਾ ਫਾੜ ਦਿੱਤਾ।

Verse 10

तावत्सर्वाणि गात्राणि तस्यातिमहसः शिशोः । ऊर्वोरुपरिसिद्धानि दंडांतर्निवासिनः

ਉਸ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਉਸ ਅਤਿ ਤੇਜਸਵੀ ਬਾਲਕ ਦੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਕੇਵਲ ਜੰਘਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਹੀ ਬਣੇ ਸਨ—ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਡੰਡੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਸਣ ਲਈ ਨਿਯਤ ਹੋਵੇ।

Verse 11

अंडान्निर्गतमात्रेण क्रोधारुणमुखश्रिया । अर्धनिष्पन्नदेहेन शिशुना शापिता प्रसूः

ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੇ ਹੀ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ, ਅੱਧਾ ਹੀ ਬਣੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 12

जनयित्रि त्वया दृष्ट्वा काद्रवेयान्स्वलीलया । खेलतो मातुरुत्संगे यदंडं व्याधित द्विधा

‘ਮਾਤਾ, ਕਦਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੂੰ ਕੇਵਲ ਖੇਡ-ਖੇਡ ਵਿੱਚ—ਜਦ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਰਿਹਾ ਸੀ—ਮੇਰਾ ਅੰਡਾ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ।’

Verse 13

तदनिष्पन्न सर्वांगः शपामि त्वा विहंगमे । तेषामेवैधि दासी त्वं सपत्न्यंग भुवामिह

‘ਇਸ ਲਈ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੇ ਅੰਗ ਅਧੂਰੇ ਰਹਿ ਗਏ ਹਨ, ਹੇ ਪੰਛੀ-ਮਾਤਾ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਇਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੀ ਦਾਸੀ ਬਣੀਂ—ਹੇ ਸੌਤਣ ਦੇ ਅੰਗ!’

Verse 14

वेपमानाथ तच्छापादिदं प्रोवाच पक्षिणी । अनूरो ब्रूहि मे शापावसानं मातुरंगज

ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀ ਹੋਈ ਪੰਛੀ-ਮਾਤਾ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ: ‘ਹੇ ਅਨੂਰੁ, ਮੇਰੇ ਹੀ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ—ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਕਦੋਂ ਮੁੱਕੇਗਾ?’

Verse 15

अनूरुरुवाच । अंडं तृतीयं मा भिंधि ह्यनिष्पन्नं ममेव हि । अस्मिन्नंडे भविष्यो यः स ते दास्यं हरिष्यति

ਅਨੂਰੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਤੀਜਾ ਅੰਡਾ ਨਾ ਤੋੜੀਂ; ਉਹ ਮੇਰਾ ਹੀ ਹੈ, ਅਜੇ ਅਧੂਰਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਡੇ ਤੋਂ ਜੋ ਜਨਮੇਗਾ, ਉਹ ਤੇਰੀ ਦਾਸਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ।’

Verse 16

इत्युक्त्वा सोरुणोगच्छदुड्डीयानंदकाननम् । यत्र विश्वेश्वरो दद्यादपि पंगोः शुभां गतिम्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਅਰੁਣ ਉੱਡ ਕੇ ਉੱਡੀਯਾਨ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਕਾਨਨ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ—ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਵੇਸ਼ਵਰ ਲੰਗੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਗਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 17

एतत्ते पृच्छतः ख्यातं विनता दास्यकारणम् । मुने प्रसंगतो वच्मि अरुणादित्यसंभवम्

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਛਣ ਤੇ ਮੈਂ ਵਿਨਤਾ ਦੀ ਦਾਸਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕਾਰਣ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਅਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਪ੍ਰਾਕਟ੍ਯ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ।

Verse 18

अनूरुत्वादनूरुर्योरुणः क्रोधारुणो यतः । वाराणस्यां तपस्तप्त्वा तेनाराधि दिवाकरः

ਜੰਘਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ (ਅਨੂਰੁ) ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਅਰੁਣ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਇਆ। ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਦਿਵਾਕਰ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 19

सोपि प्रसन्नो दत्त्वाथ वरांस्तस्मा अनूरवे । आदित्यस्तस्य नाम्नाभूदरुणादित्य इत्यपि

ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਅਨੂਰੁ ਨੂੰ ਵਰ ਦਾਨ ਕਰ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਆਦਿਤ੍ਯ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ‘ਅਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯ’ ਕਹਲਾਇਆ।

Verse 20

अर्क उवाच । तिष्ठानूरो मम रथे सदैव विनतात्मज । जगतां च हितार्थाय ध्वांतं विध्वंसयन्पुरः

ਅਰਕ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਅਰੁਣ, ਵਿਨਤਾ-ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਖੜਾ ਰਹੀਂ; ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਰਹੀਂ।

Verse 21

अत्र त्वत्स्थापितां मूर्तिं ये भजिष्यंति मानवाः । वाराणस्यां महादेवोत्तरे तेषां कुतो भयम्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਕਰਨਗੇ—ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਪਾਸੇ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕਿਹੜਾ ਡਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 22

येर्चयिष्यंति सततमरुणादित्यसंज्ञकम् । मामत्र तेषां नो दुःखं न दारिद्र्यं न पातकम्

ਜੋ ਇੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਅਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਨਾ ਦੁੱਖ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ, ਨਾ ਪਾਪ।

Verse 23

व्याधिभिर्नाभिभूयंते नो पसर्गैश्च कैश्चन । शोकाग्निना न दह्यंते ह्यरुणादित्यसेवनात्

ਅਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਭਕਤੀ ਕਰਕੇ ਉਹ ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਦਬਾਏ ਜਾਂਦੇ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਉਪਦ੍ਰਵ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਘਿਰਦੇ; ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਦੀ ਅੱਗ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਸਾੜਦੀ।

Verse 24

अथ स्यंदनमारोप्य नीतवानरुणं रविः । अद्यापि स रथे सौरे प्रातरेव समुद्यति

ਫਿਰ ਰਵਿ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ ਨਾਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਸੂਰਜੀ ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਉਦਯ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 25

यः कुर्यात्प्रातरुत्थाय नमस्कारं दिनेदिने । अरुणाय ससूर्याय तस्य दुःखभयं कुतः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਦਿਨੋਂਦਿਨ ਅਰੁਣ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸਮੇਤ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਡਰ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 26

अरुणादित्यमाहात्म्यं यः श्रोष्यति नरोत्तमः । न तस्य दुष्कृतं किंचिद्भविष्यति कदाचन

ਜੋ ਨਰੋਤਮ ਅਰੁਣਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਕੁਕਰਮ ਉਤਪੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 27

स्कंद उवाच । वृद्धादित्यस्य माहात्म्यं शृणु ते कथयाम्यहम् । यस्य श्रवणमात्रेण नरो नो दुष्कृतं भजेत्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵ੍ਰਿੱਧਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਥਾ ਸੁਣਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰਵਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ।

Verse 28

पुरात्र वृद्धहारीतो वाराणस्यां महातपाः । महातपः समृद्ध्यर्थं समाराधितवान्रविम्

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਵ੍ਰਿੱਧਹਾਰੀਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਰਵਿ—ਸੂਰਯ—ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 29

मूर्तिं संस्थाप्य शुभदां भास्वतः शुभलक्षणाम् । दक्षिणेन विशालाक्ष्या दृढभक्तिसमन्वितः

ਭਾਸ੍ਵਤ—ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਯ—ਦੀ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਵਰਦਾਇਨੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਦੇ ਦੱਖਣ ਪਾਸੇ ਅਡੋਲ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਖੜਾ ਹੋਇਆ।

Verse 30

तुष्टस्तस्मै वरं प्रादाद्ब्रध्नो वृद्धतपस्विने । अलं विलंब्य याचस्व कस्ते देयो वरो मया

ਤਦ ਬ੍ਰਧ੍ਨ—ਸੂਰਯ—ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਵ੍ਰਿੱਧ ਤਪਸਵੀ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ: “ਹੁਣ ਦੇਰ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ—ਮੰਗ! ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਵਰ ਦੇਵਾਂ?”

Verse 31

सोथ प्रसन्नाद्द्युमणेरवृणीत वरं मुनिः । यदि प्रसन्नो भगवान्युवत्वं देहि मे पुनः

ਫਿਰ ਮੁਨੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦ੍ਯੁਮਣੀ—ਸੂਰਯ—ਤੋਂ ਵਰ ਚੁਣਿਆ: “ਜੇ ਭਗਵਾਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਨ, ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮੁੜ ਯੌਵਨ ਬਖ਼ਸ਼ੋ।”

Verse 32

तपःकरण सामर्थ्यं स्थविरस्य न मे यतः । पुनस्तारुण्यमाप्तोहं चरिष्याम्युत्तमं तपः

ਕਿਉਂਕਿ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਨਹੀਂ ਰਹੀ। ਯੌਵਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਤਪ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 33

तप एव परो धर्मस्तप एव परं वसु । तप एव परः कामो निर्वाणं तप एव हि

ਤਪ ਹੀ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ, ਤਪ ਹੀ ਪਰਮ ਧਨ ਹੈ। ਤਪ ਹੀ ਪਰਮ ਕਾਮਨਾ ਹੈ; ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੋਖ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 34

ऋतेन तपसः क्वापि लभ्या ऐश्वर्यसंपदः । पदं ध्रुवादिभिः प्रापि केवलं तपसो बलात्

ਤਪ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਤੇ ਵੀ ਐਸ਼ਵਰਯ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ਧ੍ਰੁਵ ਆਦਿਕਾਂ ਨੇ ਜੋ ਧ੍ਰੁਵ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਤਪ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ।

Verse 36

धिग्जरांप्राणिनामत्र यया सर्वो विरज्यति । जरातुरेंद्रियग्रामे स्त्रियोपि नयतः स्वसात्

ਧਿਕ ਹੈ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਬੁਢਾਪੇ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਦਾ ਮਨ ਵਿਰਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਜਰਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਸੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 37

वरं मरणमेवास्तु मा जरास्त्वतिशोच्यकृत् । क्षणं दुःखं च मरणं जरा दुःखं क्षणेक्षणे

ਵਰੰ ਮੌਤ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਬੁਢਾਪਾ ਅਤਿ ਸ਼ੋਕ ਨਾ ਕਰੇ। ਮੌਤ ਦਾ ਦੁੱਖ ਇਕ ਛਣ ਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਰਾ ਦਾ ਦੁੱਖ ਛਣ-ਛਣ ਦਾ ਹੈ।

Verse 38

कांक्षंति दीर्घतपसे चिरमायुर्जितेंद्रियाः । धनं दानाय पुत्राय कलत्रं मुक्तये धियम्

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਬੇ ਤਪ ਅਤੇ ਚਿਰੰਜੀਵਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਦਾਨ ਲਈ ਧਨ, ਵੰਸ਼ ਲਈ ਪੁੱਤਰ, ਧਰਮ ਲਈ ਪਤਨੀ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਲਈ ਵਿਵੇਕ-ਬੁੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 39

वृद्धस्यवार्धकं ब्रध्नस्तत्क्षणादपहृत्य वै । ददौ च चारुता हेतुं तारुण्यं पुण्यसाधनम्

ਬ੍ਰਧਨ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਦੀ ਜਰਾਅ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਯੌਵਨ-ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ; ਨਾਲ ਹੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵੀ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਆਰੰਭ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣੀ।

Verse 40

एवं स वृद्धहारीतो वाराणस्यां महामुनिः । संप्राप्य यौवनं ब्रध्नात्तप उग्रं चचार ह

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਹਾਰੀਤ—ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਬੁੱਢਾਪੇ ਨਾਲ ਦਬਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ—ਬ੍ਰਧਨ ਤੋਂ ਯੌਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਉਗ੍ਰ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 41

वृद्धेनाराधितो यस्माद्धारीतेन तपस्विना । आदित्यो वार्धकहरो वृद्धादित्यस्ततः स्मृतः

ਕਿਉਂਕਿ ਤਪਸਵੀ ਹਾਰੀਤ ਨੇ ਬੁੱਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਆਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਆਦਿਤ੍ਯ ਜਰਾ ਦਾ ਹਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ‘ਵ੍ਰਿੱਧਾਦਿਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 42

वृद्धादित्यं समाराध्य वाराणस्यां घटोद्भव । जरा दुर्गति रोगघ्नं बहवः सिद्धिमागताः

ਹੇ ਘਟੋਦਭਵ! ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿੱਧਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ; ਉਹ ਜਰਾ, ਦੁৰ্গਤੀ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 43

वृद्धादित्यं नमस्कृत्य वाराणस्या रवौ नरः । लभेदभीप्सितां सिद्धिं न क्वचिद्दुर्गतिं लभेत्

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਸੂਰਯ-ਦੇਵ ਵ੍ਰਿੱਧਾਦਿਤ੍ਯ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਛਿਤ ਸਿੱਧੀ ਪਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਤੇ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦਾ।

Verse 44

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने केशवादित्यमुत्तमम् । यथा तु केशवं प्राप्य सविता ज्ञानमाप्तवान्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮੁਨੀ, ਹੁਣ ਅੱਗੇ ਸੁਣੋ—ਸਰਵੋਤਮ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ; ਕਿਵੇਂ ਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਵਿਤਾ ਨੇ ਸੱਚਾ ਗਿਆਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।

Verse 45

व्योम्नि संचरमाणेन सप्ताश्वेनादिकेशवः । एकदा दर्शिभावेन पूजयंल्लिंगमैश्वरम्

ਸੱਤ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰਥ ਉਤੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਚਰਦਾ ਆਦਿਕੇਸ਼ਵ, ਇਕ ਵਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ, ਈਸ਼ਵਰ ਦੇ ਸਰਵਾਧਿਕਾਰ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 46

कौतुकादिव उत्तीर्य हरे रविरुपाविशत् । निःशब्दो निश्चलः स्वस्थो महाश्चर्यसमन्वितः

ਅਚੰਭੇ ਵਾਂਗ ਉੱਠ ਕੇ ਰਵੀ ਹਰੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਬੈਠਾ; ਨਿਸ਼ਬਦ, ਨਿਸ਼ਚਲ, ਸੁਸਥ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ।

Verse 47

प्रतीक्षमाणोवसरं किंचित्प्रष्टुमना हरिम् । हरिं विसर्जितार्चं च प्रणनाम कृतांजलिः

ਉਚਿਤ ਵੇਲਾ ਤੱਕ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਕੁਝ ਪੁੱਛਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਪੂਜਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ।

Verse 48

स्वागतं ते हरिः प्राह बहुमानपुरःसरम् । स्वाभ्याशं आसयामास भास्वंतं नतकंधरम्

ਹਰੀ ਨੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਭਰੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ; ਨੇੜੇ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਨਤ-ਗਰਦਨ ਵਾਲੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸੂਰਯ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬਿਠਾ ਲਿਆ।

Verse 49

अथावसरमालोक्य लोकचक्षुरधोक्षजम् । नत्वा विज्ञापयामास कृतानुज्ञोऽसुरारिणा

ਫਿਰ ਮੌਕਾ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੱਖ ਸੂਰਯ ਨੇ ਅਧੋਖਜ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਵੱਲੋਂ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਅਰਪਣ ਕੀਤੀ।

Verse 50

रविरुवाच । अंतरात्मासि जगतां विश्वंभर जगत्पते । तवापि पूज्यः कोप्यस्ति जगत्पूज्यात्र माधव

ਰਵੀ (ਸੂਰਯ) ਬੋਲੇ: ਹੇ ਵਿਸ਼ਵੰਭਰ, ਹੇ ਜਗਤਪਤੇ! ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਹੋ। ਪਰ ਹੇ ਮਾਧਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਪੂਜਦਾ ਹੈ, ਕੀ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦੀ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ?

Verse 51

त्वत्तश्चाविर्भवेदेतत्त्वयि सर्वं प्रलीयते । त्वमेव पाता सर्वस्य जगतो जगतांनिधे

ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਜਗਤ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਨਿਧਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹੋ।

Verse 52

इत्याश्चर्यं समालोक्य प्राप्तोस्म्यत्र तवांतिकम् । किमिदं पूज्यते नाथ भवता भवतापहृत्

ਇਹ ਅਚੰਭਾ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਨਾਥ, ਤੁਸੀਂ—ਸ਼ਰਨ ਆਏਆਂ ਦਾ ਦੁੱਖ ਹਰਣ ਵਾਲੇ—ਕਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ?

Verse 53

इति श्रुत्वा हृषीकेशः सहस्रांशोरुदीरितम् । उच्चैर्माशंस सप्ताश्वं वारयन्करसंज्ञया

ਹਜ਼ਾਰ ਕਿਰਣਾਂ ਵਾਲੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਉਚਾਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ (ਵਿਸ਼ਣੁ) ਨੇ ਉੱਚੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਨਾਲ ਸੱਤ-ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ।

Verse 54

श्रीविष्णुरुवाच । देवदेवो महादेवो नीलकंठ उमापतिः । एक एव हि पूज्योत्र सर्वकारणकारणम्

ਸ਼੍ਰੀ ਵਿਸ਼ਣੁ ਨੇ ਕਿਹਾ: ‘ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਦੇਵ—ਮਹਾਦੇਵ, ਨੀਲਕੰਠ, ਉਮਾ ਦੇ ਪਤੀ—ਇਥੇ ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਕਾਰਣਾਂ ਦਾ ਵੀ ਕਾਰਣ ਹੈ।’

Verse 55

अत्र त्रिलोचनादन्यं समर्चयतियोल्पधीः । सलोचनोपि विज्ञेयो लोचनाभ्यां विवर्जितः

‘ਇਥੇ ਜੋ ਕੋਈ ਅਲਪ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲਾ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੱਖਾਂ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਸੱਚੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਾਣਿਆ ਜਾਵੇ।’

Verse 56

एको मृत्युंजयः पूज्यो जन्ममृत्युजराहरः । मृत्युंजयं किलाभ्यर्च्य श्वेतो मृत्युंजयोभवत्

‘ਕੇਵਲ ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ ਹੀ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਜੋ ਜਨਮ, ਮੌਤ ਅਤੇ ਜਰਾ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਸ਼ਵੇਤ ਮੌਤ-ਜੈ ਬਣ ਗਿਆ।’

Verse 57

कालकालं समाराध्य भृंगी कालं जिगायवै । शैलादिमपि तत्याज मृत्युर्मृत्युंजयार्चकम्

‘ਕਾਲਕਾਲ (ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ) ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਕੇ ਭ੍ਰਿੰਗੀ ਨੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਾਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਮ੍ਰਿਤਿਉੰਜਯ ਦੇ ਅਰਚਕ ਸ਼ੈਲਾਦੀ ਨੂੰ ਤਾਂ ਮੌਤ ਨੇ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।’

Verse 58

विजिग्ये त्रिपुरं यस्तु हेलयैकेषु मोक्षणात् । तं समभ्यर्च्य भूतेशं को न पूज्यतमो भवेत्

ਭੂਤੇਸ਼ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਕੌਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪੂਜਕ ਨਾ ਬਣੇ? ਜਿਸ ਨੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਜੋ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹਲਕੀ ਜਿਹੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਵੀ ਮੋਖਸ਼ ਦੇਂਦਾ ਹੈ।

Verse 59

त्रिजगज्जयिनो हेतोस्त्र्यक्षस्याराधनं परम् । को नाराधयति ब्रध्नसारस्य स्मरविद्विषः

ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਹੀ ਪਰਮ ਹੈ। ਕੌਣ ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਵੈਰੀ, ਤੇਜਸਵੀ ਸਰੂਪ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਾ ਅਰਾਧੇ?

Verse 60

यस्याक्षिपक्ष्मसंकोचाज्जगत्संकोचमेत्यदः । विकस्वरं विकासाच्च कस्य पूज्यतमो न सः

ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਪਲਕਾਂ ਮੁੰਦਣ ਨਾਲ ਇਹ ਜਗਤ ਸਿਮਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਖੁਲਣ ਨਾਲ ਫੈਲ ਕੇ ਖਿੜ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪੂਜਣਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ?

Verse 61

शंभोर्लिंगं समभ्यर्च्य पुरुषार्थचतुष्टयम् । प्राप्नोत्यत्र पुमान्सद्यो नात्र कार्या विचारणा

ਇਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਵਿਧੀਵਤ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਚਾਰ ਪੁਰੁਸ਼ਾਰਥ—ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਖਸ਼—ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

Verse 62

समर्च्य शांभवं लिंगमपिजन्मशतार्जितम् । पापपुंजं जहात्येव पुमानत्र क्षणाद्ध्रुवम्

ਇਥੇ ਸ਼ਾਂਭਵ ਲਿੰਗ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਕੀਤੇ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਕ ਖ਼ਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 63

किंकिं न संभवेदत्र शिवलिंगसमर्चनात् । पुत्राः कलत्र क्षेत्राणि स्वर्गो मोक्षोप्यसंशयम्

ਇੱਥੇ ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਅਸੰਭਵ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ, ਪਤਨੀ, ਖੇਤ-ਜ਼ਮੀਨ, ਸਵਰਗ—ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮੋਖਸ਼ ਭੀ।

Verse 64

त्रैलोक्यैश्वर्यसंपत्तिर्मया प्राप्ता सहस्रगो । शिवलिंगार्चनादेकात्सत्यंसत्यं पुनःपुनः

ਸ਼ਿਵਲਿੰਗ ਦੀ ਇਕੋ ਵਾਰੀ ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਐਸ਼ਵਰਿਆ ਅਤੇ ਸੰਪੱਤੀ ਹਜ਼ਾਰ ਗੁਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ—ਸੱਚ, ਸੱਚ, ਮੈਂ ਇਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 65

अयमेव परोयोगस्त्विदमेव परं तपः । इदमेव परं ज्ञानं स्थाणुलिंगं यदर्च्यते

ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਹੈ; ਇਹੀ ਪਰਮ ਤਪ ਹੈ; ਇਹੀ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਹੈ—ਅਰਥਾਤ ਸਥਾਣੂ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ।

Verse 66

यैर्लिंगं सकृदप्यत्र पूजितं पार्वतीपतेः । कुतो दुःखभयं तेषां संसारे दुःखभाजने

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਥੇ ਪਾਰਵਤੀਪਤੀ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਇਕ ਵਾਰੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਇਸ ਦੁੱਖ-ਭਾਜਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਾ ਡਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 67

सर्वं परित्यज्य रवे यो लिंगं शरणं गतः । न तं पापानि बाधंते महांत्यपि दिवाकर

ਹੇ ਰਵੀ! ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਕੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਪ—ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਵੀ—ਕਦੇ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਦਿਵਾਕਰ।

Verse 68

लिंगार्चने भवेद्वृद्धिस्तेषामेवात्र भास्कर । येषां पुनर्भवच्छेदं चिकीर्षति महेश्वरः

ਹੇ ਭਾਸਕਰ (ਸੂਰਜ), ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚੀ ਆਤਮਿਕ ਵ੍ਰਿੱਧੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁਨਰਜਨਮ-ਚੱਕਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਛੇਦਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 69

न लिंगाराधनात्पुण्यं त्रिषुलोकेषु चापरम् । सर्वतीर्थाभिषेकः स्याल्लिंगस्नानांबु सेवनात्

ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿੰਗ-ਆਰਾਧਨਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਪੁੰਨ ਨਹੀਂ; ਲਿੰਗ-ਸਨਾਨ ਦੇ ਜਲ ਦਾ ਸੇਵਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 70

तस्माल्लिंगं त्वमप्यर्क समर्चय महेशितुः । संप्राप्तं परमां लक्ष्मीं महातेजोभि जृंभणीम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਅਰਕ (ਸੂਰਜ), ਤੂੰ ਵੀ ਮਹੇਸ਼ਿਤਾ ਦੇ ਲਿੰਗ ਦੀ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰ; ਇਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਪਰਮ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਉੱਤਮ ਸ਼੍ਰੀ—ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 71

इति श्रुत्वा हरेर्वाक्यं तदारभ्य सहस्रगुः । विधाय स्फाटिकं लिंगं मुनेद्यापि समर्चयेत्

ਹਰੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਹਸ੍ਰਗੁ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਸਫ਼ਟਿਕ ਦਾ ਲਿੰਗ ਬਣਾਇਆ; ਅਤੇ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਸਮਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 72

गुरुत्वेन तदाकल्य विवस्वानादिकेशवम् । तत्रोपतिष्ठतेद्यापि उत्तरेणादिकेशवात्

ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨ ਕੇ, ਵਿਵਸਵਾਨ (ਸੂਰਜ) ਆਦਿਕੇਸ਼ਵ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੇਵਦਾ ਹੈ; ਅੱਜ ਵੀ ਉਹ ਉੱਥੇ ਆਦਿਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਖੜਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 73

अतः स केशवादित्यः काश्यां भक्ततमोनुदः । समर्चितः सदा देयान्मनसो वांछितं फलम्

ਇਸ ਲਈ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਤ੍ਯ—ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਛਾਈ ਅੰਧਕਾਰਤਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਜਦੋਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਦਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਨ ਦੇ ਇੱਛਿਤ ਫਲ ਨਿੱਤ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।

Verse 74

केशवादित्यमाराध्य वाराणस्यां नरोत्तमः । परमं ज्ञानमाप्नोति येन निर्वाणभाग्भवेत्

ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਕੇ ਨਰੋਤਮ ਪਰਮ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਰਵਾਣ ਦਾ ਭਾਗੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 75

तत्र पादोदके तीर्थेकृतसर्वोदकक्रियः । विलोक्य केशवादित्यं मुच्यते जन्मपातकैः

ਉੱਥੇ ਪਾਦੋਦਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਜਲਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸਭ ਕਰਮ-ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਤ੍ਯ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਜਨਮਾਂ-ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 76

अगस्ते रथसप्तम्यां रविवारो यदाप्यते । तदा पादोदके तीर्थे आदिकेशव सन्निधौ

ਜਦੋਂ ਅਗਸਤ (ਭਾਦ੍ਰਪਦ) ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰਥ-ਸਪਤਮੀ ਐਤਵਾਰ ਨੂੰ ਆ ਪਵੇ, ਤਦ ਪਾਦੋਦਕ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ, ਆਦਿਕੇਸ਼ਵ ਦੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਵਿੱਤਰ ਅਵਸਰ ਉਪਜਦਾ ਹੈ।

Verse 77

स्नात्वोषसि नरो मौनी केशवादित्यपूजनात् । सप्तजन्मार्जितात्पापान्मुक्तो भवति तत्क्षणात्

ਉਸ਼ਾ ਵੇਲੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਮੌਨ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਨਰ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਏ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤਤਕਾਲ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 78

यद्यज्जन्मकृतं पापं मया सप्तसु जन्मसु । तन्मे रोगं च शोकं च माकरी हंतु सप्तमी

ਮੇਰੇ ਸੱਤ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਜੋ ਪਾਪ ਹੋਇਆ, ਮਾਕਰੀ ਸਪਤਮੀ ਉਹ ਸਭ ਮੇਰੇ ਲਈ ਨਾਸ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਰੋਗ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰੇ।

Verse 79

एतज्जन्मकृतं पापं यच्च जन्मांतरार्जितम् । मनोवाक्कायजं यच्च ज्ञाताज्ञाते च ये पुनः

ਇਸੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਹੋਰ ਜਨਮਾਂ ਤੋਂ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ; ਅਤੇ ਜੋ ਮਨ, ਬਾਣੀ ਤੇ ਕਾਇਆ ਤੋਂ ਉਪਜਦਾ ਹੈ—ਜਾਣ ਕੇ ਜਾਂ ਅਣਜਾਣੇ ਵੀ—

Verse 80

इति सप्तविधं पापं स्नानान्मे सप्तसप्तिके । सप्तव्याधिसमायुक्तं हर माकरि सप्तमि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੱਤ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਾਪ ਮੇਰੇ ‘ਸੱਤ-ਸੱਤ’ ਵਿਧੀ ਦੇ ਸਨਾਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋਣ; ਹੇ ਮਾਕਰੀ ਸਪਤਮੀ, ਉਹ ਨਾਸ ਕਰ ਅਤੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਸੱਤ ਵਿਆਧੀਆਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਵੀ ਹਟਾ ਦੇ।

Verse 81

एतन्मंत्रत्रयं जप्त्वा स्नात्वा पादोदके नरः । केशवादित्यमालोक्य क्षणान्निष्कलुषो भवेत्

ਇਹ ਤਿੰਨ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ ਕੇ ਅਤੇ ਪਾਦੋਦਕ (ਚਰਨ-ਧੋਵਣ ਦਾ ਜਲ) ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਤ੍ਯ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਿਆਂ ਹੀ ਪਲ ਵਿੱਚ ਨਿਰਮਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 82

केशवादित्यमाहात्म्यं शृण्वञ्श्रद्धासमन्वितः । नरो न लिप्यते पापैः शिवभक्तिं च विंदति

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਕੇਸ਼ਵਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਲਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 83

स्कंद उवाच । अतः परं शृणु मुने विमलादित्यमुत्तमम् । हरिकेशवने रम्ये वाराणस्यां व्यवस्थितम्

ਸਕੰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਸੁਣੋ—ਉੱਤਮ ਵਿਮਲਾਦਿਤ੍ਯ, ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੇ ਰਮਣੀਯ ਹਰਿ-ਕੇਸ਼ਵ ਵਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ।

Verse 84

उच्चदेशेभवत्पूर्वं विमलो नाम बाहुजः । स प्राक्तनात्कर्मयोगाद्विमले पथ्यपि स्थितः

ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਉੱਚ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਬਾਹੁਜ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਵਿਮਲ ਨਾਮਕ ਪੁਰਖ ਸੀ। ਪੂਰਵ ਕਰਮ-ਯੋਗ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ‘ਵਿਮਲ’ ਨਾਮ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਹਿਤਕਾਰੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਗਿਆ।

Verse 85

कुष्ठरोगमवाप्योच्चैस्त्यक्त्वा दारान्गृहं वसु । वाराणसीं समासाद्य ब्रध्नमाराधयत्सुधीः

ਕੁਸ਼ਠ ਰੋਗ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਪਤਨੀ, ਘਰ ਅਤੇ ਧਨ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵਾਰਾਣਸੀ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਸ ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਨੇ ਬ੍ਰਧਨ—ਸੂਰਯ ਦੇਵ—ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ।

Verse 86

करवीरैर्जपाभिश्च गंधकैः किंशुकैः शुभैः । रक्तोत्पलैरशोकैश्च स समानर्च भास्करम्

ਕਰਵੀਰ, ਜਪਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਪੁਸ਼ਪ, ਸ਼ੁਭ ਕਿੰਸ਼ੁਕ, ਲਾਲ ਕਮਲ ਅਤੇ ਅਸ਼ੋਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀਵਤ ਭਾਸਕਰ—ਸੂਰਯ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 87

विचित्ररचनैर्माल्यैः पाटलाचंपकोद्भवैः । कुंकुमागुरुकर्पूरमिश्रितैः शोणचंदनैः

ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਰਚਨਾ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ—ਪਾਟਲਾ ਅਤੇ ਚੰਪਕ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ—ਅਤੇ ਕੁੰਕੁਮ, ਅਗਰੁ, ਕਪੂਰ ਮਿਲੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ ਨਾਲ—

Verse 88

देवमोहनधूपैश्च बह्वामोदततांबरैः । कर्पूरवर्तिदीपैश्च नैवेद्यैर्घृतपायसैः

ਉਸ ਨੇ ਸੂਰਯ ਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਮੋਹਕ ਧੂਪ ਨਾਲ, ਬਹੁਤ ਸੁਗੰਧਿਤ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਕਪੂਰ ਦੀ ਬੱਤੀ ਵਾਲੇ ਦੀਪਾਂ ਨਾਲ ਅਤੇ ਘੀ ਤੇ ਮਿੱਠੇ ਖੀਰ-ਨੈਵੇਦ੍ਯ ਨਾਲ ਕੀਤੀ।

Verse 89

अर्घदानैश्च विधिवत्सौरेः स्तोत्रजपैरपि । एवं समाराधयतस्तस्यार्को वरदोभवत्

ਉਸ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੌਰਿ ਨੂੰ ਅਰਘ੍ਯ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਪ ਤੇ ਸੂਰਯ-ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਅਰਕ (ਸੂਰਜ) ਉਸ ਲਈ ਵਰਦਾਨ-ਦਾਤਾ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 90

उवाच च वरं ब्रूहि विमलामलचेष्टित । कुष्ठश्च ते प्रयात्वेष प्रार्थयान्यं वरं पुनः

ਤਦ ਸੂਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵਿਮਲ, ਨਿਰਮਲ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਆਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਪਣਾ ਵਰ ਮੰਗ। ਤੇਰਾ ਇਹ ਕੋਢ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ—ਹੁਣ ਫਿਰ ਇਕ ਹੋਰ ਵਰ ਮੰਗ।”

Verse 91

आकर्ण्य विमलश्चेत्थमालापं रश्मिमालिनः । प्रणतो दंडवद्भूमौ संप्रहष्टतनूरुहः

ਰਸ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਮਲ ਨੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡੰਡੇ ਵਾਂਗ ਲੰਮਾ ਪੈ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 92

शनैर्विज्ञापयांचक्र एकचक्ररथं रविम् । जगच्चक्षुरमेयात्मन्महाध्वांतविधूनन

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇਕ-ਚੱਕਰ ਰਥ ਵਾਲੇ ਰਵਿ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ: “ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਨੇਤਰ, ਹੇ ਅਮੇਯ ਆਤਮਾ, ਹੇ ਮਹਾਂ ਅੰਧਕਾਰ ਦੇ ਨਾਸਕ!”

Verse 93

यदि प्रसन्नो भगवन्यदि देयो वरो मम । तदा त्वद्भक्तिनिष्ठा ये कुष्ठं मास्तु तदन्वये

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੋਵੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀ ਭਕਤੀ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਕੋੜ੍ਹ ਨ ਹੋਵੇ—ਨਾ ਹੀ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼-ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਉਪਜੇ।

Verse 94

अन्येपि रोगा मा संतु मास्तु तेषां दरिद्रता । मास्तु कश्चन संतापस्त्वद्भक्तानां सहस्रगो

ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੋਗ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨ ਹੋਵੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਦਰਿਦ੍ਰਤਾ ਵੀ ਨ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੇ ਭਕਤਾਂ ਉੱਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਢੰਗਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਸੰਤਾਪ ਕਦੇ ਨ ਆਵੇ।

Verse 95

।श्रीसूर्य उवाच । तथास्त्विति महाप्राज्ञ शृण्वन्यं वरमुत्तमम् । त्वयेयं पूजिता मूर्तिरेवं काश्यां महामते

ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਰਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਤਥਾਸਤੁ, ਹੇ ਮਹਾ-ਪ੍ਰਾਜ्ञ! ਹੁਣ ਇਕ ਹੋਰ ਉੱਤਮ ਵਰ ਸੁਣੋ। ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਇਹ ਮੂਰਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।”

Verse 96

अस्याः सान्निध्यमत्राहं न त्यक्ष्यामि कदाचन । प्रथिता तव नाम्ना च प्रतिमैषा भविष्यति

ਇਸ (ਮੂਰਤੀ) ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਪਣਾ ਸਾਨ্নਿਧ੍ਯ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ। ਅਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 97

विमलादित्य इत्याख्या भक्तानां वरदा सदा । सर्वव्याधि निहंत्री च सर्वपापक्षयंकरी

‘ਵਿਮਲਾਦਿਤ੍ਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਇਹ ਸਦਾ ਭਕਤਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇਗੀ; ਸਭ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਖ਼ਯ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।

Verse 98

इति दत्त्वा वरान्सूर्यस्तत्रैवांतरधीयत । विमलो निर्मलतनुः सोपि स्वभवनं ययौ

ਇਉਂ ਵਰ ਦਾਨ ਕਰ ਕੇ ਸੂਰਜ ਉਸੇ ਥਾਂ ਹੀ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਿਮਲਾ, ਨਿਰਮਲ ਦੇਹ ਤੇ ਦਾਗ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 99

इत्थं स विमलादित्यो वाराणस्यां शुभप्रदः । तस्य दर्शनमात्रेण कुष्ठरोगः प्रणश्यति

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਵਿਮਲਾਦਿਤ੍ਯ ਸ਼ੁਭਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕੇਵਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਹੀ ਕੋਢ ਦਾ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 100

यश्चैतां विमलादित्यकथां वै शृणुयान्नरः । प्राप्नोति निर्मलां शुद्धिं त्यज्यते च मनोमलैः

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਿਮਲਾਦਿਤ੍ਯ ਦੀ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਮਲ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 110

यमेशं च यमादित्यं यमेन स्थापितं नमन् । यमतीर्थे कृतस्नानो यमलोकं न पश्यति

ਜੋ ਯਮੇਸ਼ ਅਤੇ ਯਮਾਦਿਤ੍ਯ ਨੂੰ—ਯਮ ਦੁਆਰਾ ਸਥਾਪਿਤ—ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਯਮਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

Verse 118

श्रुत्वाध्यायानिमान्पुण्यान्द्वादशादित्यसूचकान् । श्रावयित्वापि नो मर्त्यो दुर्गतिं याति कुत्रचित्

ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੁੰਨ੍ਯ ਅਧਿਆਇਆਂ ਨੂੰ—ਜੋ ਬਾਰਾਂ ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਸੁਣ ਕੇ, ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁਣਵਾ ਕੇ, ਕੋਈ ਮਰਤ੍ਯ ਕਦੇ ਵੀ ਦੁৰ্গਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

Verse 383

ततस्तपश्चरिष्यामि लोकद्वयमहत्त्वदम् । प्राप्य त्वद्वरदानेन यौवनं सर्वसंमतम्

ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਐਸੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਾਂਗਾ ਜੋ ਦੋਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ; ਤੇਰੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਯੌਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।