Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 39

Devanagari script

तासामाकारणार्थाय प्रतिद्वारं प्रतस्थिवान् । स गत्वा ताः समादाय सभायां शीघ्रमाययौ

Transliteration

tāsāmākāraṇārthāya pratidvāraṃ pratasthivān | sa gatvā tāḥ samādāya sabhāyāṃ śīghramāyayau

Translation

ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਣ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਉਹ ਹਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਵਾਰੀ-ਵਾਰੀ ਚਲ ਪਿਆ। ਫਿਰ ਜਾ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਤੁਰੰਤ ਸਭਾ-ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਇਆ।

Word by Word

• तासाम्: of them
• तासाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन

• आकारणार्थाय: for the purpose of summoning
• आकारणार्थाय: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: आ + कारण + अर्थ (प्रातिपदिक-समास)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; तत्पुरुषः (आकारणस्य अर्थः) = ‘for the purpose of summoning/bringing’

• प्रतिद्वारम्: at each door
• प्रतिद्वारम्: Desha (Place/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति + द्वार (प्रातिपदिक-समास)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अव्ययवत् प्रयोगः (adverbial: at each door)

• प्रतस्थिवान्: set out/departed
• प्रतस्थिवान्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र+स्था (धातु) → प्रतस्थिवस् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकालिक-कृदन्त (क्तवत्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘one who set out’

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) → गत्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), पूर्वकाल

• ताः: them
• ताः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• समादाय: having taken/collected
• समादाय: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्+आ+दा (धातु) → समादाय (ल्यप्)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त (absolutive), पूर्वकाल

• सभायाम्: in the assembly
• सभायाम्: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सभा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• शीघ्रम्: quickly
• शीघ्रम्: Riti (Manner/रीति)
• Type: Indeclinable
• Root: शीघ्र (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)

• आययौ: came/returned
• आययौ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ+या (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narration)

Visual Art Cues

Scene: A divine messenger moves swiftly through celestial corridors, stopping at successive doorways to summon apsarases; he gathers them and returns quickly to the grand hall where they assemble.

Characters & Entities

• Apsarases
• Deva-sabhā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When dharma-driven tapas rises, even celestial courts mobilize—highlighting the cosmic significance attributed to ascetic practice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is indirectly glorified as the place compelling such urgent heavenly action.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; this is narrative logistics (summoning and assembling).