Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 80

Devanagari script

एताभिः पन्नगस्त्रीभिरानीतोस्मि तवांतिकम् । दृष्ट्वाहं तव पादाब्जं पुण्यैर्जन्मांतरार्जितैः

Transliteration

etābhiḥ pannagastrībhirānītosmi tavāṃtikam | dṛṣṭvāhaṃ tava pādābjaṃ puṇyairjanmāṃtarārjitaiḥ

Translation

“ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਗ-ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਸਨਮੁਖ ਲਿਆਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ—ਪਿਛਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਮਾਏ ਪੁਣਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ।”

Word by Word

• एताभिः: by these
• एताभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; विशेषणम् (पन्नगस्त्रीभिः)

• पन्नगस्त्रीभिः: by serpent-women (nāga women)
• पन्नगस्त्रीभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पन्नग + स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पन्नगानां स्त्रियः); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• आनीतः: (I) have been brought
• आनीतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ-नी (धातु)
• Form: कृदन्त; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि (brought)

• अस्मि: am
• अस्मि: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद; उत्तमपुरुष (1st), एकवचन; सहायकक्रिया (auxiliary with PPP)

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन

• अन्तिकम्: near (you)/to your presence
• अन्तिकम्: Karma (Goal/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अन्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; गत्यर्थे कर्म (to the vicinity)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Gerundial/पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: कृदन्त; त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (क्त्वान्त gerund); पूर्वकालिक क्रिया (having seen)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• तव: your
• तव: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; षष्ठी (6th), एकवचन

• पादाब्जम्: your lotus-foot
• पादाब्जम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाद + अब्ज (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (पादस्य अब्जम् = lotus-like foot); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पुण्यैः: by merits
• पुण्यैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• जन्मान्तरार्जितैः: earned in previous births
• जन्मान्तरार्जितैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जन्मान्तर + अर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (जन्मान्तरैः अर्जितानि/जन्मान्तर-सम्बन्धेन अर्जित); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; विशेषणम् (पुण्यैः)

Speaker

Rājaputra (Chandrāṅgada)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Takṣaka-sannidhi (Nāga-sabhā)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Takṣaka

Visual Art Cues

Scene: The prince, brought by nāginīs, bows before Takṣaka’s lotus-feet; the feet glow like lotuses; nāginīs form a respectful semicircle; the court radiates jewel-light; the prince’s face shows awe and devotion.

Characters & Entities

• Takṣaka (implied addressee)
• pannagastrī (Nāga women)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a powerful or exalted being is framed as the fruit of accumulated puṇya, encouraging humility and gratitude.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is glorified in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.