Adhyaya 19
Brahma KhandaBrahmottara KhandaAdhyaya 19

Adhyaya 19

ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਜੀ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨਾਮ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸਤਰੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਾਨਿਧ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਠੋਰ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਵ੍ਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਯਾਪਨ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਭੋਜਨ ਤੇ ਯਥੋਚਿਤ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਾਤ ਦੇ ਜਾਗਰਣ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਭਗਤ ਜਪ, ਅਰਚਨਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਤੀਬਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤਦੋਂ ਦੇਵੀ ਭਵਾਨੀ (ਗੌਰੀ) ਘਣ ਸਾਕਾਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਦੇਵੀ ਵਰ ਦੇਂਦੀ ਹੈ; ਮੁਨੀ ਸ਼ਾਰਦਾ ਲਈ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਮੰਗਦਾ ਹੈ—ਦੀਰਘਕਾਲ ਪਤੀ-ਸੰਗ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ। ਦੇਵੀ ਕਰਮ-ਕਾਰਣ ਦੱਸਦੀ ਹੈ: ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਦਾਂਪਤ੍ਯ ਵਿਘਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੈਧਵ੍ਯ ਮਿਲਿਆ, ਪਰ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤੀ ਦੇਵੀ-ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਬਾਕੀ ਪਾਪ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਧਰਮ-ਸੰਕਟ ਦੇ ਹੱਲ ਵਜੋਂ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੂੰ ਰਾਤੀਂ ਸੁਪਨੇ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ (ਜੋ ਹੋਰ ਥਾਂ ਪੁਨਰਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ) ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਅਦਭੁਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵੱਲੋਂ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਤਦੋਂ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ-ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਕੇ ਨਿੰਦਕਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਫਲ ਦੀ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ; ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਸਾਧਾਰਣ ਗਰਭੋਤਪੱਤੀ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾਂਤਾਂ ਨਾਲ ਘਟਨਾ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਭਾਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਗੋਕਰਣ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਦੰਪਤੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਹੀਂ ਵ੍ਰਤ-ਫਲ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਧਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਨ-ਪਾਠ ਨਾਲ ਪਾਪਨਾਸ਼, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਆਰੋਗ੍ਯ, ਇਸਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੁਹਾਗ ਅਤੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । एवं महाव्रतं तस्याश्चरंत्या गुरुसन्निधौ । संवत्सरो व्यतीयाय नियमासक्तचेतसः

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮਹਾਵਰਤ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਚਿੱਤ ਵਾਲੀ ਉਸ ਲਈ ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਸੰਵਤਸਰ ਬੀਤ ਗਿਆ।

Verse 2

संवत्सरांते सा बाला तत्रैव पितृमंदिरे । चकारोद्यापनं सम्यग्विप्रभोजनपूर्वकम्

ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਉਹ ਬਾਲਾ ਉੱਥੇ ਹੀ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਥਾਵਿਧੀ ਉਦਯਾਪਨ (ਸਮਾਪਤੀ-ਕਰਮ) ਕਰ ਗਈ।

Verse 3

दत्त्वा च दक्षिणां तेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथार्हतः । विसृज्य तान्नमस्कृत्य पितृभ्यामभिनंदिता

ਉਹਨਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਯੋਗ ਦੱਖਿਣਾ ਦੇ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਆਦਰ ਨਾਲ ਵਿਦਾ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Verse 4

उपोषिता स्वयं तस्मिन्दिने नियममाश्रिता । जजाप परमं मंत्रमुपदिष्टं महात्मना

ਉਸੇ ਦਿਨ ਉਸ ਨੇ ਉਪਵਾਸ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਨਿਯਮ-ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ; ਮਹਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਵੱਲੋਂ ਉਪਦੇਸ਼ਿਤ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਜਪ ਕੀਤਾ।

Verse 5

अथ प्रदोषसमये प्राप्ते संपूज्य शंकरम् । तस्मिन्गृहांतिकमठे गुरोस्तस्य च सन्निधौ

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਉਸ ਆਸ਼੍ਰਮ-ਕੁਟੀਆ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਨਿੱਧੀ ਵਿੱਚ ਰਹੀ।

Verse 6

जपार्चनरता साध्वी ध्यायती परमेश्वरम् । तस्मिञ्जागरणे रात्रावुपविष्टा शिवांतिके

ਉਹ ਸਾਧਵੀ ਜਪ ਅਤੇ ਅਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਰਹੀ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ; ਅਤੇ ਜਾਗਰਣ ਦੀ ਉਸ ਰਾਤ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਨਿੱਧਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੀ ਰਹੀ।

Verse 7

युग्मम् । तस्यां रात्रौ तया सार्धं स मुनिर्जगदंबिकाम् । जपध्यान तपोभिश्च तोषयामास पार्वतीम्

ਉਸ ਰਾਤ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੇ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਜਪ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਆਚਰਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ।

Verse 8

तस्याश्च भक्त्या व्रतभाविताया मुनेस्तपोयोगसमाधिना च । तुष्टा भवानी जगदेकमाता प्रादुर्बभूवा कृतसांद्रमूर्तिः

ਉਸ ਦੀ ਭਗਤੀ—ਵ੍ਰਤਾਂ ਨਾਲ ਪੱਕੀ ਹੋਈ—ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਦੇ ਤਪ, ਯੋਗ-ਅਭਿਆਸ ਤੇ ਗਹਿਰੀ ਸਮਾਧੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਭਵਾਨੀ, ਜਗਤ ਦੀ ਏਕ ਮਾਤਾ, ਘਣੀ ਤੇ ਸਾਕਾਰ ਮੂਰਤੀ ਧਾਰ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ।

Verse 9

प्रादुर्भूता यदा गौरी तयोरग्रे जगन्मयी । अन्धोऽपि तत्क्षणादेव मुनिः प्राप दृशोर्द्वयम्

ਜਦੋਂ ਜਗਤਮਈ ਗੌਰੀ ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਮੁਨੀ ਵੀ ਉਸੇ ਛਿਨ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 10

तां वीक्ष्य जगतां धात्रीमाविर्भूतां पुरःस्थिताम् । निपेततुस्तत्पदयोः स मुनिः सा च कन्यका

ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਖੜ੍ਹੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਅਤੇ ਉਹ ਕੁੜੀ ਦੋਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਏ।

Verse 11

तौ भक्तिभावोच्छ्वसितामलाशयावानंदबाष्पोक्षित सर्वगात्रौ । उत्थाप्य देवी कृपया परिप्लुता प्रेम्णा बभाषे मृदुवल्गुभाषिणी

ਭਗਤੀ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਉੱਛਲਦੇ, ਨਿਰਮਲ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਸਾਰਾ ਸਰੀਰ ਭਿੱਜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ, ਕੋਮਲ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 12

देव्युवाच । प्रीतास्मि ते मुनिश्रेष्ठ वत्से प्रीतास्मि तेऽनघे । किं वा ददाम्यभिमतं देवानामपि दुर्लभम्

ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਹੇ ਵਤਸੇ, ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੇ! ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਮਨਭਾਵਨ ਵਰ ਦਿਆਂ—ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਰਲਭ ਹੈ?”

Verse 13

मुनिरुवाच । एषा तु शारदा नाम कन्या तु गतभतृका । मया प्रतिश्रुतं चास्यै तुष्टेन गतचक्षुषा

ਮੁਨੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇਹ ਕੰਨਿਆ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨਾਮ ਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਨੇਤਰਹੀਨ ਹੋ ਕੇ ਭੀ ਅੰਤਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਇਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।”

Verse 14

सह भर्त्रा चिरं कालं विहृत्य सुतमुत्तमम् । लभस्वेति मया प्रोक्तं सत्यं कुरु नमोऽस्तु ते

“ਪਤੀ ਨਾਲ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਂ”—ਇਹ ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਸਤਿ ਕਰ; ਤੈਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 15

श्रीदेव्युवाच । एषा पूर्वभवे बाला द्राविडस्य द्विजन्मनः । आसीद्द्वितीया दयिता भामिनी नाम विश्रुता

ਸ਼੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਾਲਾ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਦੇ ਇੱਕ ਦਵਿਜ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ‘ਭਾਮਿਨੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ।”

Verse 16

सा भर्तृप्रेयसी नित्यं रूपमाधुर्यपेशला । भर्तारं वशमानिन्ये रूपवश्यादिकैतवैः

ਉਹ ਸਦਾ ਪਤੀ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਸੀ, ਰੂਪ-ਮਾਧੁਰ੍ਯ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ। ਰੂਪ ਦੇ ਵਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛਲ-ਉਪਾਯਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਧੀਨ ਕਰ ਲਿਆ।

Verse 17

अस्यां चासक्तहृदयः स विप्रो मोहयंत्रितः । कदाचिदपि नैवागाज्ज्येष्ठपत्नीं पतिव्रताम्

ਉਸ ਵਿੱਚ ਆਸਕਤ ਹਿਰਦੇ ਵਾਲਾ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਬੱਝਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਕਦੇ ਵੀ ਉਹ ਜ੍ਯੇਠੀ ਪਤਨੀ—ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ—ਦੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਗਿਆ।

Verse 18

अनभ्यागमनाद्भर्तुः सा नारी पुत्रवर्जिता । सदा शोकेन संतप्ता कालेन निधनं गता

ਪਤੀ ਦੇ ਨਾ ਲੌਟਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀ ਪੁੱਤਰ-ਵਿਹੂਣੀ ਰਹੀ; ਸਦਾ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਸੜਦੀ ਰਹੀ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Verse 19

अस्या गृहसमीपस्थो यः कश्चिद्ब्राह्मणो युवा । इमां वीक्ष्याथ चार्वंगीं कामार्तः करमग्रहीत्

ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੇ ਨੇੜੇ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ; ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਮ-ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਲਿਆ।

Verse 20

अनया रोषताम्राक्ष्या स विप्रस्तु निवारितः । इमां स्मरन्दिवानक्तं निधनं प्रत्यपद्यत

ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਉਹ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਹਿਆ ਅਤੇ ਅੰਤ ਨੂੰ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 21

एषा संमोह्य भर्तारं ज्येष्ठपत्न्यां पराङ्मुखम् । चकार तेन पापेन भवेस्मिन्विधवाऽभवत्

ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ ਜੇਠੀ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪਰਾਂਹ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਇਸੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਧਵਾ ਹੋ ਗਈ।

Verse 22

याः कुर्वंति स्त्रियो लोके जायापत्योश्च विप्रियम् । तासां कौमारवैधव्यमेकविंशतिजन्मसु

ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਵਿਚ ਵੈਰ ਅਤੇ ਫੁੱਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਇਕੀ ਜਨਮਾਂ ਤੱਕ ਕੁਆਰੀ-ਵਿਧਵਾਪਣ ਦਾ ਭਾਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 23

यदेतया पूर्वभवे मत्पूजा महती कृता । तेन पुण्येन तत्पापं नष्टं सर्वं तदैव हि

ਪਰ ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਮਹਾਨ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਉਸੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਉਹ ਪਾਪ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 24

यो विप्रो विरहार्तः सन्मृतः कामविमोहितः । सोऽस्याः पाणिग्रहं कृत्वा भवेस्मिन्निधनं गतः

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਕਾਮ-ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਭਟਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਰ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਇਸ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 25

प्राग्जन्मपतिरेतस्याः पांड्यराष्ट्रेषु सोऽधुना । जातो विप्रवरः श्रीमान्सदारः सपरिच्छदः

ਇਸ ਦਾ ਪੂਰਵ ਜਨਮ ਦਾ ਪਤੀ ਹੁਣ ਪਾਂਡ੍ਯ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਹੈ—ਇੱਕ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਤੇ ਧਨਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਦੇ ਸਾਜੋ-ਸਾਮਾਨ ਨਾਲ।

Verse 26

तेन भर्त्रा प्रतिनिशं सैषा प्रेम्णाभिसंगता । स्वप्ने रतिसुखं यातु श्रेष्ठं जागरणादपि

ਉਸੇ ਪਤੀ ਨਾਲ ਇਹ ਨਾਰੀ ਹਰ ਰਾਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਤੀ-ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਜੋ ਜਾਗਰਤ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਤਮ ਹੈ।

Verse 27

षष्ट्युत्तरत्रिशतयोजनदूरसंस्थो देशादितो द्विजवरः स च कर्मगत्या । एनां वधूं प्रतिनिशं मनसोभिरामां स्वप्नेषु पश्यति चिरं रतिमादधानः

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਇੱਥੋਂ ਤਿੰਨ ਸੌ ਸੱਠ ਤੋਂ ਵੱਧ ਯੋਜਨ ਦੂਰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਤੱਥਾਪਿ ਕਰਮ-ਗਤੀ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਇਸ ਮਨੋਹਰ ਵਧੂ ਨੂੰ ਹਰ ਰਾਤ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਤੀ ਵਿੱਚ ਰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 28

सैषा वै स्वप्नसंगत्या पत्युः प्रतिनिशं सती । कालेन लप्स्यते पुत्रं वेदवेदांगपारगम्

ਇਹ ਸਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀ ਹਰ ਰਾਤ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗੀ—ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗਾਂ ਦੇ ਪਾਰਗਾਮੀ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 29

एतस्यां तनयं जातमात्मनश्चिरसंगमात् । सोऽपि विप्रोऽनिशं स्वप्ने द्रक्ष्यति प्रेमभावितम्

ਇਸ ਤੋਂ, ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਨਿਯਤ ਮਿਲਾਪ ਨਾਲ, ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ; ਅਤੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਕੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹਿਰਦਾ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ।

Verse 30

अनयाराधिता पूर्वे भवे साहं महामुने । अस्यैव वरदानाय प्रादुर्भूतास्मि सांप्रतम्

ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੇ, ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿਚ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ; ਇਸੇ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦੇਣ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਂ ਹੁਣ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਹਾਂ।

Verse 31

सूत उवाच । अथोवाच महादेवी तां बालां प्रति सादरम् । अयि वत्से महाभागे शृणु मे परमं वचः

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਬਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਵਤਸੇ, ਮਹਾਭਾਗੇ, ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਵਚਨ ਸੁਣ।”

Verse 32

यदा कदापि भर्त्तारं क्वापि देशे पुरातनम् । द्रक्ष्यसि स्वप्नदृष्टं प्राक्ज्ञास्यसे त्वं विचक्षणा

ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਉਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿਚ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਤੂੰ—ਵਿਚੱਖਣ ਹੋ ਕੇ—ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਛਾਣ ਲਵੇਂਗੀ।

Verse 33

त्वां द्रक्ष्यति स विप्रोपि सुनयां स्वप्नलक्षणाम् । तदा परस्परालापो युवयोः संभविष्यति

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ—ਸੁਨਯਾ, ਸੁਪਨੇ ਦੇ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ—ਅਤੇ ਤਦ ਤੁਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਸੀ ਸੰਵਾਦ ਉੱਠੇਗਾ।

Verse 34

तदा स्वतनयं भद्रे तस्मै देहि बहुश्रुतम् । फलमस्य व्रतस्याग्र्यं तस्य हस्ते समर्पय

ਉਸ ਵੇਲੇ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ (ਸ਼ੁਭੇ), ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ—ਵੇਦ-ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਨਿਪੁੰਨ—ਉਸਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇ; ਅਤੇ ਇਸ ਵਰਤ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਫਲ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਰ ਦੇ।

Verse 35

ततः प्रभृति तस्यैव वशे तिष्ठ सुमध्यमे । युवयोदैहिकः संगो माभूत्स्वप्नरतादृते

ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਅੱਗੇ, ਹੇ ਸੁਮਧ੍ਯਮੇ (ਸੁਕਮਰ ਕਮਰ ਵਾਲੀ), ਉਸੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ; ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦੇਹਿਕ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਹੋਵੇ—ਸਿਰਫ਼ ਸੁਪਨੇ ਦੀ ਰਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ।

Verse 36

कालात्पंचत्वमापन्ने तस्मिन्ब्राह्मणसत्तमे । अग्निं प्रविश्य तेनैव सह यास्यसि मत्पदम्

ਜਦੋਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੰਚਤ੍ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ, ਤਦ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਉਸੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਵੇਂਗੀ।

Verse 37

पुत्रस्ते भविता सुभ्रु सर्वलोकमनोरमः । संपदश्च भविष्यंति प्राप्स्यते परमं पदम्

ਹੇ ਸੁਭ੍ਰੂ (ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ ਵਾਲੀ), ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਲੱਗੇਗਾ; ਸੰਪੱਤਾ ਉਪਜੇਗੀ ਅਤੇ ਪਰਮ ਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 38

सूत उवाच । इत्युक्त्वा त्रिजगन्माता दत्त्वा तस्यै मनोरथम् । तयोः संपश्यतोरेव क्षणेनादर्शनं गता

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਤ੍ਰਿਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨੋਰਥ-ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਦੇਖਦੇ ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।

Verse 39

सापि बाला वरं लब्ध्वा पार्वत्याः करुणानिधेः । अवाप परमानंदं पूजयामास तं गुरुम्

ਉਹ ਬਾਲਾ ਵੀ—ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ ਪਾਰਵਤੀ ਤੋਂ ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ—ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ ਅਤੇ ਉਸ ਗੁਰੂ ਮੁਨੀ ਦੀ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

Verse 40

तस्यां रात्र्यां व्यतीतायां स मुनिर्लब्धलोचनः । तस्याः पित्रोश्च तत्सर्वं रहस्याचष्ट धर्मवित्

ਉਹ ਰਾਤ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ ਉਸ ਮੁਨੀ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਪਸ ਆ ਗਈ; ਅਤੇ ਧਰਮ-ਵਿਦ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਸਾਰਾ ਭੇਦ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ।

Verse 41

अथ सर्वानुपामंत्र्य शारदां च यशस्विनीम् । विधायानुग्रहं तेषां ययौ स्वैरगतिर्मुनिः

ਫਿਰ ਸਭ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਕੇ—ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੂੰ—ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ-ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਮੁਨੀ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 42

एवं दिनेषु गच्छत्सु सा बाला च प्रतिक्षणम् । भर्तुः समागमं लेभे स्वप्ने सुख विवर्धनम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਨ ਲੰਘਦੇ ਗਏ; ਅਤੇ ਉਹ ਬਾਲਾ ਹਰ ਪਲ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਪਤੀ ਨਾਲ ਸਮਾਗਮ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੀ ਰਹੀ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਵਧਾਉਂਦਾ ਗਿਆ।

Verse 43

गौर्या वरप्रदानेन शारदा विशदव्रता । दधार गर्भं स्वप्नेपि भर्तुः संगानुभावतः

ਗੌਰੀ ਦੇ ਵਰਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਨਿਰਮਲ ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੇ—ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਭੀ—ਪਤੀ-ਸੰਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ-ਬਲ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਿਆ।

Verse 44

तां श्रुत्वा भर्तृरहितां शारदां गर्भिणी सतीम् । सर्वे धिगिति प्रोचुस्तां जारिणीति जगुर्जनाः

ਜਦ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪਤੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੀ ਸਤੀ ਸ਼ਾਰਦਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ, ਸਭ ਨੇ ‘ਧਿੱਗ!’ ਕਿਹਾ; ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ‘ਜਾਰਣੀ’ ਕਹਿ ਕੇ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ।

Verse 45

संपरेतस्य तद्भर्तुर्ये जातिकुलवबांधवाः । तां वार्तां दुःसहां श्रुत्वा ययुस्तत्पितृमंदिरम्

ਉਸ ਦੇ ਪਰਲੋਕ ਸਿਧਾਰੇ ਪਤੀ ਦੇ ਜਨਮ-ਕੁਲ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਰੇ ਸਗੇ-ਸੰਬੰਧੀ, ਉਹ ਅਸਹਿ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 46

अथ सर्वे समायाता ग्रामवृद्धाश्च पंडिताः । समाजं चक्रिरे तत्र कुलवृद्धैः समन्वितम्

ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ—ਪਿੰਡ ਦੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਪੰਡਿਤ ਜਨ—ਅਤੇ ਕੁਲ ਦੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਇਕ ਸਭਾ ਬੈਠਾਈ ਗਈ।

Verse 47

अन्तर्वत्नीं समाहूय शारदां विनताननाम् । अतर्जयन्सुसंक्रुद्धाः केचिदासन्पराङ्मुखाः

ਗਰਭਵਤੀ, ਮੱਥਾ ਨਿਵਾਏ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭੜਕ ਉਠੇ ਤੇ ਧਮਕਾ ਕੇ ਡਾਂਟਣ ਲੱਗੇ; ਕੁਝ ਹੋਰ ਮੂੰਹ ਮੋੜ ਕੇ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਦਿਖਾਉਣ ਲੱਗੇ।

Verse 48

अयि जारिणि दुर्बुद्धे किमेतत्ते विचेष्टितम् । अस्मत्कुले सुदुष्कीर्त्तिं कृतवत्यसि बालिशे

ਹੇ ਪਰ-ਪੁਰਖਗਾਮਿਨੀ, ਹੇ ਦੁਸ਼ਟ-ਬੁੱਧੀਏ—ਇਹ ਤੇਰਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਤੱਬ ਹੈ? ਹੇ ਮੂਰਖ ਕੁੜੀਏ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਉੱਤੇ ਭਾਰੀ ਬਦਨਾਮੀ ਲਿਆ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।

Verse 49

इति संतर्जयंतस्ते ग्रामवृद्धा मनीषिणः । सर्वे संमंत्रयामासुः किं कुर्म इति भाषिणः

ਇਉਂ ਡਾਂਟ-ਫਟਕਾਰ ਤੇ ਧਮਕੀਆਂ ਦੇ ਕੇ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਸਲਾਹ ਕਰਨ ਲੱਗੇ—“ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ?”

Verse 50

तत्रोचुः के च वृद्धास्तां बालां प्रति विनिर्दयाः । एषा पापमतिर्बाला कुलद्वयविनाशिनी

ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਬਜ਼ੁਰਗ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਕੁੜੀ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲੇ: “ਇਹ ਬਾਲਾ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਦੋਹਾਂ ਕੁਲਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ।”

Verse 51

कृत्वास्याः केशवपनं छित्त्वा कर्णौ च नासिकाम् । निर्वास्यतां बहिर्ग्रामात्परित्यज्य स्वगोत्रतः

“ਇਸ ਦੇ ਕੇਸ ਮੁੰਡਵਾ ਦਿਓ, ਕੰਨ ਤੇ ਨੱਕ ਕੱਟ ਦਿਓ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗੋਤ੍ਰ ਤੋਂ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿਓ।”

Verse 52

इति सर्वे समालोच्य तां तथा कर्तुमुद्यताः । अथांतरिक्षे संभूता शुश्रुवे वागगोचरा

ਇਉਂ ਸਭ ਨੇ ਸਲਾਹ ਕਰ ਕੇ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਏ; ਤਦ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਅਲੌਕਿਕ ਵਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ ਸੀ।

Verse 53

अनया न कृतं पापं न चैव कुलदूषणम् । व्रतभंगो न चैतस्यास्सुचरित्रेयमंगना

ਇਸ ਨੇ ਨਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਕੁਲ ਨੂੰ ਦੂਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਵਰਤ-ਭੰਗ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਨਾਰੀ ਸੁਚਰਿਤ੍ਰ ਹੈ।

Verse 54

इतः परमियं नारी जारिणीति वदंति ये । तेषां दोषविमूढानां सद्यो जिह्वा विदीर्यते

ਇਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨਾਰੀ ਨੂੰ ‘ਜਾਰিণੀ’ ਆਖੇ, ਦੋਸ਼-ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਤੁਰੰਤ ਚਿਰ ਜਾਵੇਗੀ।

Verse 55

इत्यंतरिक्षे जनितां वाणीं श्रुत्वाऽशरीरिणीम् । सर्वे प्रजहृषुस्तस्या जननीजनकादयः

ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਠੀ ਉਸ ਅਸ਼ਰੀਰੀ ਵਾਣੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਸਭ ਲੋਕ—ਮਾਂ, ਪਿਉ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ—ਅਤਿ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਗਏ।

Verse 56

ततः ससंभ्रमाः सर्वे ग्रामवृद्धाः सभाजनाः । मुहूर्त्तं मौनमालंब्य भीतास्तस्थुरधोमुखाः

ਤਦ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਭ ਬਜ਼ੁਰਗ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਲੋਕ ਘਬਰਾਹਟ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ; ਇਕ ਘੜੀ ਚੁੱਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਨੀਵੀਂ ਨਿਗਾਹ ਨਾਲ ਖੜੇ ਰਹੇ।

Verse 57

तत्र केचिदविश्वस्ता मिथ्यावाणीत्यवादिषुः । तेषां जिह्वा द्विधा भिन्ना ववमुस्ते कृमीन्क्षणात्

ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਅਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਬੋਲੇ, “ਇਹ ਝੂਠੀ ਵਾਣੀ ਹੈ।” ਤੁਰੰਤ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜੀਭ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿਰ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਪਲ ਵਿੱਚ ਕੀੜੇ ਉਗਲਣ ਲੱਗ ਪਏ।

Verse 58

ततः संपूजयामासुस्तां बालां ज्ञातिबांधवाः । बांधवाश्च स्त्रियो वृद्धाः शशंसुः साधुसाध्विति

ਤਦੋਂ ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਗਿਆਤੀ-ਬਾਂਧਵਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੰਪੂਜਿਆ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਵੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਿਹਾ—“ਸਾਧੁ, ਸਾਧੁ!”

Verse 59

मुमुचुः केचिदानंदबाष्पबिंदून्कुलोत्तमाः । कुलस्त्रियः प्रमुदितास्तामुद्दिश्य समाश्वसन्

ਕੁਲ ਦੇ ਕੁਝ ਉੱਤਮ ਜਣੇ ਆਨੰਦ ਦੇ ਅੰਸੂਆਂ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਛੱਡ ਬੈਠੇ। ਘਰ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ ਧੀਰਜ ਦੇ ਬਚਨ ਬੋਲੀਆਂ।

Verse 60

अथ तत्रापरे प्रोचुर्देवो वदति नानृतम् । कथमेषां दधौ गर्भं शीलान्न चलिता ध्रुवम्

ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਦੇਵਤਾ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਗਰਭ ਕਿਵੇਂ ਠਹਿਰਿਆ? ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਉਹ ਸ਼ੀਲ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਡਿਗੀ।”

Verse 61

इति सर्वान्सभ्यजना न्संशयाविष्टचेतसः । विलोक्य वृद्धस्तत्रैको सर्वज्ञो लोकतत्त्ववित्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਸੱਭ ਜਣੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਬੁਜ਼ੁਰਗ—ਸਰਵਜ੍ਞ ਤੇ ਲੋਕਤੱਤਵ-ਵਿਦ—ਚੁੱਪਚਾਪ ਨਿਹਾਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 62

मायामयमिदं विश्वं दृश्यते श्रूयते च यत् । किं भाव्यं किमभाव्यं वा संसारेऽस्मिन्क्षणात्मके

ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਮਾਇਆਮਯ ਹੈ—ਜੋ ਕੁਝ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਛਣਭੰਗੁਰ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਭਾਵੀ ਹੈ ਤੇ ਕੀ ਅਭਾਵੀ—ਕੌਣ ਜਾਣੇ?

Verse 64

यूपकेतोश्च राजर्षेः शुक्रं निपतितं जले । सशुक्रं तज्जलं पीत्वा वेश्या गर्भं दधौ किल

ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਯੂਪਕੇਤੂ ਦਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਜਲ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਪਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵੈਸ਼ਿਆ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ੁਕ੍ਰ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਜਲ ਪੀ ਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗਰਭ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 65

मुनेर्विभांडकस्यापि शुक्रं पीत्वा सहांभसा । हरिणी गर्भिणी भूत्वा ऋष्यशृंगमसूयत

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਨੀ ਵਿਭਾਂਡਕ ਦਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਜਲ ਸਮੇਤ ਪੀ ਕੇ ਇੱਕ ਹਰিণੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼੍ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 66

सुराष्ट्रस्य तथा राज्ञः करं स्पृष्ट्वा मृगांगना । तत्क्षणाद्गर्भिणी भूत्वा मुनिं प्रासूत तापसम्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰਾਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਹੱਥ ਛੂਹਣ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਇੱਕ ਮ੍ਰਿਗੀ ਉਸੇ ਛਿਨ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਤਪਸਵੀ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।

Verse 67

तथा सत्यवती नारी शफरीगर्भसंभवा । तथैव महिषीगर्भो जातश्च महिषासुरः

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨਾਰੀ ਸ਼ਫਰੀ ਮੱਛੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਅਤੇ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਿਸ਼ੀ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਜਨਮਿਆ।

Verse 68

तथा संति पुरा नार्यः कारुण्याद्गर्भसंभवाः । तथा हि वसुदेवेन रोहिण्या स्तनयोऽभवत्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਕਰੁਣਾ ਕਾਰਨ ਅਦਭੁਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਰੀਆਂ ਵੀ ਸਨ। ਨਿਸ਼ਚਯ ਹੀ, ਓਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਰੋਹਿਣੀ ਨੂੰ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Verse 69

देवतानां महर्षीणां शापेन च वरेण च । अयुक्तमपि यत्कर्म युज्यते नात्र संशयः

ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵਰਦਾਨ ਨਾਲ, ਜੋ ਕਰਮ ਅਯੋਗ ਜਾਪੇ ਉਹ ਵੀ ਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 70

सांबस्य जठराज्जातं मुसलं मुनिशापतः । युवनाश्वस्य गर्भोऽभून्मुनीनां मंत्रगौरवात्

ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਸਾਂਬ ਦੇ ਪੇਟ ਤੋਂ ਮੁਸਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਮੁਨੀ-ਮੰਤਰਾਂ ਦੀ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 71

नूनमेषापि कल्याणी महर्षेः पादसेवनात् । महाव्रतानुभावाच्च धत्ते गर्भमनिं दिता

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਇਹ ਕਲਿਆਣੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨਾਰੀ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਚਰਨ-ਸੇਵਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਹਾਵ੍ਰਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 72

अस्मिन्नर्थे रहस्येनां सत्यं पृच्छंतु योषितः । ततो निवृत्तसंदेहो भविष्यति महाजनः

ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਪੁੱਛਣ; ਤਦ ਮਹਾਜਨ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 73

ततस्तद्वचनादेव तामपृच्छन्स्त्रियो मिथः । ताभ्यः शशंस तत्सर्वं सा स्ववृत्तं महाद्भुतम्

ਫਿਰ ਉਸ ਬਚਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ; ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਵਰਤਾਂਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 74

विजानंतस्ततः सर्वे मानयित्वा च तां सतीम् । मोदमानाः प्रशंसंतः प्रययुः स्वं स्वमालयम्

ਇਹ ਭੇਦ ਜਾਣ ਕੇ ਸਭ ਨੇ ਉਸ ਸਤੀ-ਸਾਧਵੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।

Verse 75

अथ काले शुभे प्राप्ते शारदा विमलाशया । असूत तनयं बाला बालार्कसमतेजसम्

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਸ਼ੁਭ ਸਮਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਨਿਰਮਲ ਮਨ ਵਾਲੀ ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ—ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਬਾਲਕ।

Verse 76

स कुमारो महोदारलक्षणः कमलेक्षणः । अवाप्य महतीं विद्यां बाल्य एव महामतिः

ਉਹ ਕুমਾਰ ਮਹਾਨ ਉਦਾਰ ਲੱਛਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਮਲ-ਨੇਤਰ ਸੀ; ਬਾਲ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਮਹਾਮਤਿ ਨੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ।

Verse 77

अथोपनीतो गुरुणा काले लोकमनोरमः । स शारदेय एवेति लोके ख्याति मवाप ह

ਫਿਰ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰੂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਾਇਆ; ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਨੋਹਰ ਉਹ ‘ਸ਼ਾਰਦੇਯ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 78

ऋग्वेदमष्टमे वर्षे नवमे यजुषां गणम् । दशमे सामवेदं च लीलयाध्यगमत्सुधीः

ਅੱਠਵੇਂ ਵਰ੍ਹੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿਗਵੇਦ ਸਿੱਖ ਲਿਆ; ਨੌਵੇਂ ਵਿੱਚ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਸੰਹਿਤਾ-ਗਣ; ਅਤੇ ਦਸਵੇਂ ਵਿੱਚ ਸਾਮਵੇਦ ਵੀ—ਉਹ ਸੁਧੀਮਾਨ ਖੇਡ ਵਾਂਗ ਸੌਖੇ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰ ਗਿਆ।

Verse 79

अथ त्रिलोकमहिते संप्राप्ते शिवपर्वणि । गोकर्णं प्रययुः सर्वे जनाः सर्वनिवासिनः

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਿਮਾ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸ਼ਿਵ-ਪर्व ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਹਰ ਦੇਸ-ਵਾਸੀ ਸਭ ਲੋਕ ਗੋਕਰਣ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਗਏ।

Verse 80

शारदापि स्वपुत्रेण गोकर्णं प्रययौ सती

ਸ਼ਾਰਦਾ ਵੀ, ਉਹ ਸਤੀ ਸਾਧਵੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਸਮੇਤ ਗੋਕਰਣ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 81

तत्रापश्यत्समायातं सदा स्वप्नेषु लक्षितम् । पूर्वजन्मनि भर्त्तारं द्विजबंधुजनावृतम्

ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਪਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਛਾਣਦੀ ਰਹੀ ਸੀ—ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦਾ ਪਤੀ, ਦਵਿਜ-ਬੰਧੂਆਂ ਅਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 82

तं दृष्ट्वा प्रेमनिर्विण्णा पुलकांकितविग्रहा । निरुद्धबाष्पप्रसरा तस्थौ तन्न्यस्तलोचना

ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਈ; ਦੇਹ ਰੋਮਾਂਚ ਨਾਲ ਅੰਕਿਤ ਹੋਈ; ਅੰਸੂਆਂ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਨਿਗਾਹਾਂ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਖੜੀ ਰਹੀ।

Verse 83

स च विप्रोऽपि तां दृष्ट्वा रूपलक्षणलक्षिताम् । स्वप्ने सदा भुज्यमानामात्मनो रतिदायिनीम्

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੂਪ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਚਿੰਨ੍ਹਿਤ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸੇ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਗਿਆ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸਦਾ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦਾ ਸੀ—ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ।

Verse 84

तं कुमारमपि स्वप्ने दृष्ट्वा चात्म शरीरजम् । विलोक्य विस्मयाविष्टस्तदंतिकमुपाययौ

ਉਸ ਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਵੀ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਹ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੇਖ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਦੇਹ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ—ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 85

भद्रे त्वां प्रष्टुमिच्छामि यत्किंचिन्मनसि स्थितम् । इति प्रथममाभाष्य रहः स्थानं निनाय ताम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ ਉਹ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।” ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕਾਂਤ ਥਾਂ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 86

का त्वं कथय वामोरु कस्य भार्यासि सुव्रते । को देशः कस्य वा पुत्री किन्नामेत्यब्रवीच्च ताम्

ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਦੱਸ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਜੰਘਾਂ ਵਾਲੀ; ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ? ਕਿਹੜੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਹੈਂ, ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?”

Verse 87

इति तेन समापृष्टा सा नारी बाष्पलोचना । व्याजहारात्मनोवृत्तं बाल्ये वैधव्यकारणम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਨਾਰੀ—ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ—ਆਪਣੀ ਕਥਾ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ, ਅਤੇ ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਵਿਧਵਾ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਣ ਵੀ ਦੱਸਿਆ।

Verse 88

पुनः पप्रच्छ तां बालां पुत्रः कस्यायमुत्तमः । कथं धृतो वा जठरे बालोऽयं चंद्रसन्निभः

ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਇਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਬਾਲਕ ਕਿਵੇਂ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਧਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਠਰ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ?”

Verse 90

इति तस्या वचः श्रुत्वा विहस्य ब्राह्मणोत्तमः । प्रोवाच कष्टात्कष्टं हि चरितं तव भामिनि

ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਸ ਪਿਆ ਅਤੇ ਬੋਲਾ: “ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਤੇਰਾ ਜੀਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਉੱਤੇ ਕਲੇਸ਼ ਹੈ।”

Verse 91

पाणिग्रहणमात्रं ते कृत्वा भर्त्ता मृतः किल । कथं चायं सुतो जातस्तस्य कारणमुच्यताम्

“ਕੇਵਲ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ (ਵਿਵਾਹ-ਕ੍ਰਿਆ) ਕਰਕੇ ਹੀ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਮਰ ਗਿਆ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਕਿਵੇਂ ਜੰਮਿਆ? ਉਸ ਦਾ ਕਾਰਣ ਦੱਸ।”

Verse 92

इति तेनोदितां वाणीमाकर्ण्यातीव लज्जिता । क्षणं चाश्रुमुखी भूत्वा धैर्यादित्थमभाषत

ਉਸ ਦੇ ਕਹੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਲੱਜਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ; ਫਿਰ ਧੀਰਜ ਧਾਰ ਕੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲੀ।

Verse 93

शारदोवाच । तदलं परिहासोक्त्या त्वं मां वेत्सि महामते । त्वामहं वेद्मि चार्थेऽस्मिन्प्रमाणं मन आवयोः

ਸ਼ਾਰਦਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਬਸ, ਇਹ ਪਰਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਛੱਡੋ। ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ। ਇਸ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਸਾਡਿਆਂ ਦਿਲਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਹੀ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।”

Verse 94

इत्युक्त्वा सर्वमावेद्य देव्या दत्तं वरादिकम् । व्रतस्यार्धं कुमारं तं ददौ तस्मै धृतव्रतम्

ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਬਿਆਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ—ਦੇਵੀ ਵੱਲੋਂ ਮਿਲੇ ਵਰਾਂ ਆਦਿ ਸਮੇਤ—ਅਤੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਵ੍ਰਤ ਦਾ ਮਾਨੋ ਅੱਧਾ ਫਲ ਸੀ, ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।

Verse 95

सोऽपि प्रमुदितो विप्रः कुमारं प्रतिगृह्य तम् । पित्रोरनुमतेनैव तां निनाय निजालयम्

ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 96

सापि स्थित्वा बहून्मासांस्तस्य विप्रस्य मंदिरे । तस्मिन्कालवशं प्राप्ते प्रविश्याग्निं तमन्वगात्

ਉਹ ਵੀ ਕਈ ਮਹੀਨੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਘਰ ਰਹੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੋ ਲਈ।

Verse 97

ततस्तौ दंपती भूत्वा विमानं दिव्यमास्थितौ । दिव्यभोगसमायुक्तौ जग्मतुः शिवमंदिरम्

ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਦੰਪਤੀ ਬਣ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਮਾਨ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹੇ। ਦਿਵ੍ਯ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 98

इत्येततत्पुण्यमाख्यानं मया समनुवर्णितम् । पठतां शृण्वतां सम्यग्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਪੁੰਨਮਈ ਆਖਿਆਨ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦੇ ਜਾਂ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

Verse 99

आयुरारोग्यसंपत्तिधनधत्यविवर्द्धनम् । स्त्रीणां मंगलसौभाग्यसंतानसुखसाधनम्

ਇਹ ਆਯੁ, ਆਰੋਗ੍ਯ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ, ਧਨ ਅਤੇ ਅਨਾਜ ਦੀ ਵਾਧਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਲਈ ਮੰਗਲ, ਸੁਭਾਗ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ।

Verse 100

एतन्महाख्यानमघौघनाशनं गौरीमहेशव्रतपुण्यकीर्तनम् । भक्त्या सकृद्यः शृणुयाच्च कीर्त्तयेद्भुक्त्वा स भोगान्पदमेति शाश्वतम्

ਇਹ ਮਹਾ-ਆਖਿਆਨ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੌਰੀ-ਮਹੇਸ਼ ਦੇ ਵਰਤ ਦੀ ਪੁੰਨ-ਕੀਰਤੀ ਦਾ ਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਇਕ ਵਾਰ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣੇ ਅਤੇ ਕੀਰਤਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਯੋਗ ਭੋਗ ਭੋਗ ਕੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।