Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 68

Devanagari script

एष मे प्राणदो वीर एष शत्रुनिषूदनः । अथाप्यज्ञातवंशोऽयं मयानंतपराक्रमः

Transliteration

eṣa me prāṇado vīra eṣa śatruniṣūdanaḥ | athāpyajñātavaṃśo'yaṃ mayānaṃtaparākramaḥ

Translation

“ਇਹ ਵੀਰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ ਹੈ। ਤਾਂ ਵੀ ਇਸ ਦੀ ਕੁਲ-ਪਛਾਣ ਅਣਜਾਣ ਹੈ—ਹਾਲਾਂਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤਹੀਣ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦੇਖਿਆ ਹੈ।”

Word by Word

• एषः: this (man)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th), एकवचन; सर्वनाम (enclitic)

• प्राणदः: giver of life
• प्राणदः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: प्राण-द (प्राण प्रातिपदिक + द (दा धातु से) प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (प्राणान् ददाति इति)

• वीर: O hero
• वीर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वीर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• शत्रुनिषूदनः: slayer of enemies
• शत्रुनिषूदनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शत्रु-निषूदन (शत्रु प्रातिपदिक + निषूदन प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (शत्रून् निषूदयति इति)

• अथ: then, moreover
• अथ: Discourse marker (Sambandha/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/आरम्भवाचक-निपातः (then/now)

• अपि: also, even
• अपि: Discourse marker (Emphasis/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अप्यर्थक-निपातः (also/even)

• अज्ञातवंशः: of unknown lineage
• अज्ञातवंशः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अज्ञात-वंश (अज्ञात कृदन्त-प्रातिपदिक + वंश प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (अज्ञातः वंशः यस्य)

• अयम्: this (man)
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• मया: by me
• मया: Karaṇa/Agent (Instrumental agent/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया (3rd), एकवचन; सर्वनाम

• अनन्तपराक्रमः: of limitless valour
• अनन्तपराक्रमः: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनन्त-पराक्रम (अनन्त प्रातिपदिक + पराक्रम प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारयः (अनन्तः पराक्रमः यस्य)

Speaker

Vajrabāhu (contextual; speaking about Bhadrāyuṣa)

Visual Art Cues

Scene: Vajrabāhu speaks with intensity, pointing toward the hero; behind, faint vignettes of battle and rescue (life-saving act) are suggested; a shadow of mystery around the hero’s unknown lineage.

Characters & Entities

• Vajrabāhu
• Bhadrāyuṣa

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True worth is shown by virtue and protection of others; gratitude and recognition of merit transcend mere birth-identity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None; the verse is a personal testimony of gratitude and inquiry into lineage.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is praise and a lead-in to a genealogical inquiry.