Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

Devanagari script

रुद्राक्षकंकणलसत्करदंडयुग्मो मालांतरालधृतभस्म सितत्रिपुंडूः । पंचाक्षरं परिपठन्परमंत्रराजं ध्यायन्सदा पशुपतेश्चरणं रमेथाः

Transliteration

rudrākṣakaṃkaṇalasatkaradaṃḍayugmo mālāṃtarāladhṛtabhasma sitatripuṃḍūḥ | paṃcākṣaraṃ paripaṭhanparamaṃtrarājaṃ dhyāyansadā paśupateścaraṇaṃ ramethāḥ

Translation

ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਰੁਦ੍ਰਾਖ਼ ਦੇ ਕੰਗਣ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਾਰਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਅਤੇ ਉਜਲੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ੍ਰ ਨਾਲ; ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ-ਰਾਜ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰ।

Word by Word

• रुद्राक्षकंकणलसत्करदण्डयुग्मः: (one) whose pair of arms/hands shines with rudrākṣa bracelets
• रुद्राक्षकंकणलसत्करदण्डयुग्मः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: रुद्राक्ष + कंकण + लसत्(√लस् धातु) + कर + दण्ड + युग्म (प्रातिपदिक-समाहार)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—षष्ठी/कर्मधारय-प्रधान-तत्पुरुषसमाहारः (अर्थतः: रुद्राक्षकंकणैः लसत् करदण्डयोः युग्मं यस्य)

• माला-अन्तराल-धृत-भस्म: ash held in the space between garlands
• माला-अन्तराल-धृत-भस्म: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: माला + अन्तराल + धृत(√धृ धातु, क्त) + भस्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मालायाः अन्तराले धृतं भस्म)

• सित-त्रिपुण्डूः: having white tripuṇḍra marks
• सित-त्रिपुण्डूः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सित + त्रिपुण्ड्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारयः (सितं त्रिपुण्ड्रं यस्य)

• पञ्च-अक्षरम्: the five-syllabled (mantra)
• पञ्च-अक्षरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—द्विगुः (पञ्च अक्षराणि यस्य तत्)

• परिपठन्: reciting repeatedly
• परिपठन्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √पठ् (धातु) + परि (उपसर्ग) ; शतृ (वर्तमान कृदन्त)
• Form: कृदन्तः—शतृ (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावः (while reciting)

• परम-मन्त्र-राजम्: the supreme king of mantras
• परम-मन्त्र-राजम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परम + मन्त्र + राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (मन्त्राणां राजा) + कर्मधारय-विशेषण (परमः)

• ध्यायन्: meditating
• ध्यायन्: Kriya-visheshaṇa (Adverbial participle/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु) ; शतृ (वर्तमान कृदन्त)
• Form: कृदन्तः—शतृ (Present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणभावः (while meditating)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshaṇa (Adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb of time)

• पशुपतेः: of Paśupati (Śiva)
• पशुपतेः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पशुपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• चरणम्: feet
• चरणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• रमेथाः: may you delight (in) / take refuge in
• रमेथाः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √रम् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

Speaker

Unknown (narrative instruction within Brahmottarakhaṇḍa; speaker not explicit in the snippet)

Visual Art Cues

Scene: A Śaiva sādhaka with rudrākṣa bracelets and garlands, ash and bright tripuṇḍra on the forehead, seated in meditation, lips softly moving in pañcākṣarī japa, mind fixed on Śiva’s feet (pāśupati-caraṇa).

Characters & Entities

• Rudrākṣa
• Bhasma
• Tripuṇḍra
• Pañcākṣarī mantra (Namaḥ Śivāya)
• Paśupati (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śaiva identity and liberation are nurtured through mantra-japa, meditation, and the devotional marks and disciplines that keep one oriented toward Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse emphasizes portable sacred practice (japa, bhasma, rudrākṣa) applicable everywhere.

What ritualistic prescription is mentioned?

Wear rudrākṣa, apply bhasma and tripuṇḍra, and repeatedly recite the Pañcākṣarī (Namaḥ Śivāya) with constant meditation.