Adhyaya 11
Brahma KhandaBrahmottara KhandaAdhyaya 11

Adhyaya 11

ਅਧਿਆਇ 11 ਵਿੱਚ ਸੂਤ ਕਰਮ-ਫਲ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਕਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਉਲਲੇਖਿਤ ਵੈਸ਼ਿਆ ਪਿੰਗਲਾ ਪੁਨਰਜਨਮ ਵਿੱਚ ਸੀਮੰਤਿਨੀ ਦੇ ਘਰ ਕੀਰਤਿਮਾਲਿਨੀ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ—ਸੌੰਦਰਯ ਅਤੇ ਸਦਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ। ਇਸੇ ਵੇਲੇ ਇੱਕ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਇੱਕ ਵਪਾਰੀ-ਪੁੱਤਰ (ਸੁਨਯ) ਘਣੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਵਧਦੇ ਹਨ; ਉਪਨਯਨ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸਦਾਚਾਰ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸ਼ੈਵ ਯੋਗੀ ਰਿਸ਼ਭ ਰਾਜ-ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ; ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਆਤਿਥ੍ਯ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਰਾਣੀ ਉਸ ਨੂੰ ਕਰੁਣਾਮਈ ਰਖਵਾਲਾ-ਗੁਰੂ ਬਣ ਕੇ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਹਿਨੁਮਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਭ ਫਿਰ ਧਰਮ-ਸੰਗ੍ਰਹ ਦਾ ਸੁਚੱਜਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਸ਼੍ਰੁਤੀ-ਸਮ੍ਰਿਤੀ-ਪੁਰਾਣ ਆਧਾਰਿਤ ਅਤੇ ਵਰਣਾਸ਼੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮਾਚਰਨ; ਗਊ, ਦੇਵਤਾ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ-ਆਦਰ; ਸਤ੍ਯ ਬੋਲਣਾ, ਪਰ ਗਊ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੀਮਿਤ ਅਪਵਾਦ; ਪਰਧਨ-ਪਰਸਤ੍ਰੀ ਦੀ ਅਨੁਚਿਤ ਇੱਛਾ ਤਿਆਗ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ, ਛਲ, ਨਿੰਦਾ, ਬੇਲੋੜੀ ਹਿੰਸਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ; ਨੀਂਦ, ਬੋਲ, ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਮਨੋਰੰਜਨ ਵਿੱਚ ਸੰਯਮ; ਕੁਸੰਗ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਚੰਗੀ ਸਲਾਹ ਅਪਣਾਉਣਾ; ਅਸਹਾਇਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸ਼ਰਨਾਗਤ ਉੱਤੇ ਅਹਿੰਸਾ; ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦਾਨ ਅਤੇ ਸਤਕੀਰਤੀ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਭੂਸ਼ਣ ਮੰਨਣਾ; ਰਾਜਧਰਮ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ-ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਹਾਨੀ ਰੋਕਣੀ ਅਤੇ ਅਪਰਾਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਤ੍ਯ ਸ਼ੈਵ ਭਕਤੀ-ਚਰਿਆ—ਸਵੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧੀ, ਗੁਰੂ-ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨੈਵੇਦ੍ਯ, ਸਭ ਕਰਮ ਸ਼ਿਵਾਰਪਣ, ਨਿਰੰਤਰ ਸਿਮਰਨ, ਰੁਦ੍ਰਾਕਸ਼-ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ੍ਰ ਧਾਰਣ ਅਤੇ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰ ਮੰਤਰ ਜਪ। ਅਧਿਆਇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਾਪਹਰ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆਦਾਇਕ ਪੁਰਾਣ-ਗੁਪਤ ਸ਼ੈਵ ਕਵਚ ਦੇ ਅਗਲੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Shlokas

Verse 1

सूत उवाच । पिंगला नाम या वेश्या मया पूर्वमुदाहृता । शिवभक्तार्चनात्पुण्यात्त्यक्त्वा पूर्वकलेवरम्

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿੰਗਲਾ ਨਾਮ ਦੀ ਉਹ ਵੈਸ਼ਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਗਈ।

Verse 2

चन्द्रांगदस्य सा भूयः सीमंतिन्यामजायत । रूपौदार्यगुणोपेता नाम्ना वै कीर्तिमालिनी

ਉਹ ਚੰਦਰਾਂਗਦ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਫਿਰ ਜਨਮੀ; ਰੂਪ, ਉਦਾਰਤਾ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ; ਨਾਮੋਂ ਕੀਰਤਿਮਾਲਿਨੀ ਕਹਲਾਈ।

Verse 3

भद्रायुरपि तत्रैव राजपुत्रो वणिक्पतेः । ववृधे सदने भानुः शुचाविव महातपाः

ਉਥੇ ਹੀ ਭਦ੍ਰਾਯੁ ਵੀ—ਰਾਜਪੁੱਤਰ—ਉਸ ਵਣਿਕ-ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪਲਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੁੱਧ ਰੁੱਤ ਵਿਚ ਸੂਰਜ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਹਾਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਇਆ।

Verse 4

तस्यापि वैश्यनाथस्य कुमारस्त्वेक उत्तमः । स नाम्ना सुनयः प्रोक्तो राजसूनोः सखाऽभवत्

ਉਸ ਵੈਸ਼੍ਯ-ਨਾਥ ਦਾ ਵੀ ਇਕ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਨਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ ਅਤੇ ਰਾਜਪੁੱਤਰ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਿਆ।

Verse 5

तावुभौ परमस्निग्धौ राजवैश्यकुमारकौ । चित्रक्रीडावुदारांगौ रत्नाभरणमंडितौ

ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਵੈਸ਼੍ਯ-ਪੁੱਤਰ—ਪਰਮ ਸਨੇਹੀ ਸਨ; ਨਾਨਾ ਖੇਡਾਂ ਵਿਚ ਰਮਦੇ, ਉਦਾਰ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਸਨ।

Verse 6

तस्य राजकुमारस्य ब्राह्मणैः स वणिक्पतिः । संस्कारान्कारयामास स्वपुत्रस्यापि विस्तरात्

ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਲਈ ਉਸ ਵਣਿਕ-ਪਤੀ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਤੋਂ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਲਈ ਵੀ, ਪੂਰੇ ਵਿਸਤਾਰ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ।

Verse 7

काले कृतोपनयनौ गुरुशुश्रूषणे रतौ । चक्रतुः सर्वविद्यानां संग्रहं विनयान्वितौ

ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਉਪਨਯਨ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਗੁਰੂ-ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਰਤ, ਅਤੇ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਅਧੀਨ ਕਰ ਗਏ।

Verse 8

अथ राजकुमारस्य प्राप्ते षोडशहायने । स एव ऋषभो योगी तस्य वेश्मन्युपाययौ

ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹੀ ਰਿਸ਼ਭ ਯੋਗੀ-ਮੁਨੀ ਉਸ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਵਿੱਚ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 9

सा राज्ञी स कुमारश्च शिवयोगिनमागतम् । मुहुर्मुहुः प्रणम्योभौ पूजयामासतुर्मुदा

ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ-ਸਤਕਾਰ ਕੀਤੀ।

Verse 10

ताभ्यां च पूजितः सोऽथ योगीशो हृष्टमानसः । तं राजपुत्रमुद्दिश्य बभाषे करुणार्द्रधीः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਯੋਗੀਸ਼ਵਰ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਨਰਮ ਹੋਈ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਰਾਜਪੁਤਰ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਬੋਲਿਆ।

Verse 11

शिवयोग्युवाच । कच्चित्ते कुशलं तात त्वन्मातुश्चाप्यनामयम् । कच्चित्त्वं सर्वविद्यानामकार्षीश्च प्रतिग्रहम्

ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਸੁਖੀ-ਸਲਾਮਤ ਹੈਂ? ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਤਾ ਵੀ ਨਿਰੋਗ ਹੈ? ਕੀ ਤੂੰ ਸਭ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਤ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਹੈ?”

Verse 12

कच्चिद्गुरूणां सततं शुश्रूषातत्परो भवान् । कच्चित्स्मरसि मां तात तव प्राणप्रदं गुरुम्

“ਕੀ ਤੂੰ ਸਦਾ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈਂ? ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈਂ—ਉਸ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਾਣ ਦਾਨ ਕੀਤੇ?”

Verse 13

एवं वदति योगीशे राज्ञी सा विनयान्विता । स्वपुत्रं पादयोस्तस्य निपात्यैनमभाषत

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਨਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਤਦ ਰਾਣੀ, ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿਗਾ ਕੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

Verse 14

एष पुत्रस्तव गुरो त्वमस्य प्राणदः पिता । एष शिष्यस्तु संग्राह्यो भवता करुणात्मना

“ਹੇ ਪੂਜਨੀਯ ਗੁਰੂਦੇਵ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣਦਾਤਾ ਪਿਤਾ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ, ਕਰੁਣਾ-ਸਵਭਾਵ ਵਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਸ਼ਿਸ਼ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਓ।”

Verse 15

अतो बन्धुभिरुत्सृष्टमनाथं परिपालय । अस्मै सम्यक्सतां मार्गमुपदेष्टुं त्वमर्हसि

“ਇਸ ਲਈ, ਬੰਧੂਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਇਸ ਅਨਾਥ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਯੋਗ ਹੋ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਰਿਤ ਮਾਰਗ ਦੀ ਸਹੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿਓ।”

Verse 16

इति प्रसादितो राज्ञ्या शिवयोगी महामतिः । तस्मै राजकुमाराय सन्मार्गमुपदिष्टवान्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਣੀ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਮਤਿ ਸ਼ਿਵ-ਯੋਗੀ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਸੱਚਾ ਸਨਮਾਰਗ ਉਪਦੇਸ਼ਿਆ।

Verse 17

ऋषभ उवाच । श्रुतिस्मृतिपुराणेषु प्रोक्तो धर्मः सनातनः । वर्णाश्रमानुरूपेण निषेव्यः सर्वदा जनैः

਋ਸ਼ਭ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਸ਼੍ਰੁਤੀ, ਸਮ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨਾਤਨ ਧਰਮ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਵਰਣ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਉਸ ਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।”

Verse 18

भज वत्स सतां मार्गं सदेव चरितं चर । न देवाज्ञां विलंघेथा मा कार्षीर्देवहेलनम्

ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਭਜ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਆਚਰਨ ਕਰ। ਦੇਵ-ਆਗਿਆ ਦਾ ਉਲੰਘਣ ਨਾ ਕਰੀਂ, ਅਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਦੇਵ-ਨਿੰਦਾ ਨਾ ਕਰੀਂ।

Verse 19

गोदेवगुरुविप्रेषु भक्तिमान्भव सर्वदा । चांडालमपि संप्राप्तं सदा संभावयातिथिम्

ਗਾਂ, ਦੇਵਾਂ, ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਦਾ ਭਕਤੀਵਾਨ ਰਹਿ। ਚਾਹੇ ਚਾਂਡਾਲ ਵੀ ਆ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਹਰ ਵੇਲੇ ਅਤਿਥੀ ਸਮਝ ਕੇ ਸਤਕਾਰ ਕਰ।

Verse 20

सत्यं न त्यज सर्वत्र प्राप्तेऽपि प्राणसंकटे । गोब्राह्मणानां रक्षार्थमसत्यं त्वं वद क्वचित्

ਸੱਚ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਛੱਡੀਂ, ਭਾਵੇਂ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਦਾ ਸੰਕਟ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਆ ਜਾਵੇ। ਪਰ ਗਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਅਸੱਤ ਵੀ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈਂ।

Verse 21

परस्वेषु परस्त्रीषु देवब्राह्मण वस्तुषु । तृष्णां त्यज महाबाहो दुर्लभेष्वपि वस्तुषु

ਹੇ ਮਹਾਬਾਹੋ, ਪਰਾਏ ਧਨ, ਪਰਾਈ ਇਸਤ੍ਰੀ ਅਤੇ ਦੇਵਾਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਲਈ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਤਿਆਗ ਦੇ—ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਵਸਤੂਆਂ ਦੁਰਲਭ ਤੇ ਲੁਭਾਉਣੀਆਂ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਹੋਣ।

Verse 22

सत्कथायां सदाचारे सद्व्रते च सदागमे । धर्मादिसंग्रहे नित्यं तृष्णां कुरु महामते

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਸਤਕਥਾ, ਸਦਾਚਾਰ, ਸਤਵ੍ਰਤ ਅਤੇ ਸਦਾਗਮ ਲਈ ਸਦਾ ਤ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪਾਲ; ਅਤੇ ਧਰਮ ਆਦਿ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਨਿੱਤ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ।

Verse 23

स्नाने जपे च होमे च स्वाध्याये पितृतर्पणे । गोदेवातिथिपूजासु निरालस्यो भवानघ

ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼! ਸਨਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਤਰਨਪਣ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗੋ-ਪੂਜਾ, ਦੇਵ-ਪੂਜਾ ਤੇ ਅਤਿਥੀ-ਸਤਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਦੇ ਆਲਸ ਨਾ ਕਰ।

Verse 24

क्रोधं द्वेषं भयं शाठ्यं पैशुन्य मसदाग्रहम् । कौटिल्यं दंभमुद्वेगं यत्नेन परिवर्जय

ਯਤਨ ਨਾਲ ਕ੍ਰੋਧ, ਦ੍ਵੈਸ਼, ਭਯ, ਛਲ, ਚੁਗ਼ਲੀ, ਅਧਰਮ ਉੱਤੇ ਹਠ, ਟੇਢਾਪਣ, ਦੰਭ ਅਤੇ ਚਿੱਤ-ਉਦਵੇਗ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇ।

Verse 25

क्षात्रधर्मरतोऽपि त्वं वृथा हिंसां परित्यज । शुष्कवैरं वृथालापं परनिदां च वर्जय

ਭਾਵੇਂ ਤੂੰ ਖ਼ਸ਼ਤ੍ਰ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋਵੇਂ, ਤੱਥਾਪਿ ਵਿਅਰਥ ਹਿੰਸਾ ਛੱਡ ਦੇ। ਸੁੱਕੀ ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧਤਾ, ਵਿਅਰਥ ਬੋਲ ਅਤੇ ਪਰ-ਨਿੰਦਾ ਤੋਂ ਬਚ।

Verse 26

मृगया द्यूतपानेषु स्त्रीषु स्त्रीविजितेषु च । अत्याहारमतिक्रोधमतिनिद्रामतिश्रमम्

ਸ਼ਿਕਾਰ, ਜੂਆ, ਮਦਿਰਾਪਾਨ, ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਲਗਨ ਅਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋਣਾ—ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਤਿ-ਭੋਜਨ, ਅਤਿ-ਕ੍ਰੋਧ, ਅਤਿ-ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਸ਼੍ਰਮ—ਇਹ ਸਭ ਤਿਆਗਣਯੋਗ ਹਨ।

Verse 27

अत्यालापमतिक्रीडां सर्वदा परिवर्जय

ਸਦਾ ਅਤਿ-ਬੋਲਚਾਲ ਅਤੇ ਅਤਿ-ਖੇਡ-ਤਮਾਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਚ।

Verse 28

अतिविद्यामतिश्रद्धामतिपुण्यमतिस्मृतिम् । अत्युत्साहमतिख्यातिमतिधैर्यं च साधय

ਅਤਿ ਵਿਦਿਆ, ਅਤਿ ਸ਼ਰਧਾ, ਅਤਿ ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਅਤਿ ਸਿਮਰਨ-ਸ਼ਕਤੀ; ਅਤਿ ਉਤਸਾਹ, ਸੁਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਧੀਰਜ—ਇਹ ਸਭ ਸਾਧ।

Verse 29

सकामो निजदारेषु सक्रोधो निज शत्रुषु । सलोभः पुण्यनिचये साभ्यसूयो ह्यधर्मिषु

ਕਾਮਨਾ ਆਪਣੀ ਹੀ ਧਰਮਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ; ਕ੍ਰੋਧ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀਆਂ ਉੱਤੇ ਹੀ ਕਰ; ਲੋਭ ਪੁੰਨ-ਸੰਚੈ ਲਈ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਉੱਤੇ ਹੀ ਰੋਸ ਧਰ।

Verse 30

सद्वेषो भव पाखण्डे सरागः सज्जनेषु च । दुर्बोधो भव दुर्मंत्रे बधिरः पिशुनोक्तिषु

ਪਾਖੰਡ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖ; ਸੱਜਣਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਰੱਖ; ਦੁਸ਼ਟ ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਬਣ; ਅਤੇ ਚੁਗਲਖੋਰਾਂ ਦੀ ਬੋਲੀ ਵੱਲ ਬਹਿਰਾ ਰਹੁ।

Verse 31

धूर्त्तं चंडं शठं क्रूरं कितवं चपलं खलम् । पतितं नास्तिकं जिह्मं दूरतः परिवर्जय

ਧੋਖੇਬਾਜ਼, ਉਗਰ, ਛਲੀ, ਕ੍ਰੂਰ, ਜੂਆਰੀ, ਚੰਚਲ ਖਲ; ਪਤਿਤ, ਨਾਸਤਿਕ ਅਤੇ ਟੇਢੀ ਬੁੱਧੀ ਵਾਲੇ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਤਿਆਗ।

Verse 32

आत्मप्रशंसा मा कार्षीः परिज्ञातेंगितो भव । धने सर्वकुटुंबे च नात्यासक्तः सदा भव

ਆਪਣੀ ਸਿਫ਼ਤ ਨਾ ਕਰ; ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ-ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਬਣ। ਧਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕੁਟੰਬ ਨਾਲ ਵੀ ਕਦੇ ਅਤਿ ਆਸਕਤ ਨਾ ਰਹੁ।

Verse 33

पत्न्याः पतिव्रतायाश्च जनन्याः श्वशुरस्य च । सतां गुरोश्च वचने विश्वासं कुरु सर्वदा

ਸਦਾ ਆਪਣੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਪਤਨੀ, ਮਾਤਾ, ਸਸੁਰ, ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖ।

Verse 34

आत्मरक्षापरो नित्यमप्रमत्तो दृढव्रतः । विश्वासं नैव कुर्वीथाः स्वभृत्येष्वपि कुत्र चित्

ਆਤਮ-ਰੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਲੱਗਾ ਰਹੁ, ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੁ, ਵ੍ਰਤ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਰਹੁ; ਕਿਤੇ ਵੀ—ਆਪਣੇ ਨੌਕਰਾਂ ਉੱਤੇ ਵੀ—ਭਰੋਸਾ ਨਾ ਕਰ।

Verse 35

विश्वस्तं मा वधीः कंचिदपि चोरं महामते । अपापेषु न शंकेथाः सत्यान्न चलितो भव

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰੇ ਉਸ ਨੂੰ—ਚੋਰ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਵੀ—ਕਦੇ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾ। ਨਿਰਦੋਸ਼ਾਂ ਉੱਤੇ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ; ਸੱਚ ਤੋਂ ਡੋਲ ਨਾ।

Verse 36

अनाथं कृपणं वृद्धं स्त्रियं बालं निरागसम् । परिरक्ष धनैः प्राणैर्बुद्ध्या शक्त्या बलेन च

ਅਨਾਥ, ਕੰਗਾਲ, ਬੁੱਢੇ, ਇਸਤਰੀ, ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ—ਧਨ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਨਾਲ, ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਸਮਰੱਥਾ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ।

Verse 37

अपि शत्रुं वधस्यार्हं मा वधीः शरणागतम् । अप्यपात्रं सुपात्रं वा नीचो वापि महत्तमः

ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਰਨ ਜੋਗ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਮਾਰ—ਚਾਹੇ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਯੋਗ, ਨੀਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਹਾਨ।

Verse 38

यो वा को वापि याचेत तस्मै देहि शिरोपि च । अपि यत्नेन महता कीर्तिमेव सदार्जय

ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ—ਭਾਵੇਂ ਆਪਣਾ ਸਿਰ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨ ਦੇਣਾ ਪਵੇ। ਵੱਡੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਸਤਕੀਰਤੀ ਹੀ ਕਮਾਉਣ ਦਾ ਉੱਦਮ ਕਰ।

Verse 39

राज्ञां च विदुषां चैव कीर्तिरेव हि भूषणम् । सत्कीर्तिप्रभवा लक्ष्मीः पुण्यं सत्कीर्तिसंभवम्

ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਸੱਚਾ ਭੂਸ਼ਣ ਕੇਵਲ ਕੀਰਤੀ ਹੀ ਹੈ। ਸਤਕੀਰਤੀ ਤੋਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਉਪਜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਵੀ ਸਤਕੀਰਤੀ ਤੋਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 40

सत्कीर्त्या राजते लोकश्चंद्रश्चंद्रिकया न्यथा । गजाश्वहेमनिचयं रत्नराशिं नगोपमम्

ਸਤਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਲੋਕ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੀ ਚਾਂਦਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀਆਂ-ਘੋੜਿਆਂ ਦੇ ਢੇਰ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਜਾਂ ਪਹਾੜ ਵਰਗੇ ਰਤਨਾਂ ਦੇ ਰਾਸ਼ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।

Verse 41

अकीर्त्योपहतं सर्वं तृणवन्मुंच सत्वरम् । मातुः कोपं पितुः कोपं गुरोः कोपं धनव्य यम्

ਜੋ ਕੁਝ ਅਕੀਰਤੀ ਨਾਲ ਦਾਗ਼ਦਾਰ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਤ੍ਰਿਣ ਵਾਂਗ ਛੱਡ ਦੇ। ਮਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ, ਪਿਉ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ ਬਚ—ਇਹ ਧਨ ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 42

पुत्राणामपराधं च ब्राह्मणानां क्षमस्व भोः । यथा द्विजप्रसादः स्यात्तथा तेषां हितं चर

ਹੇ ਮਹੋਦਯ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਅਪਰਾਧ ਮਾਫ਼ ਕਰ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਐਸਾ ਆਚਰਨ ਕਰ ਕਿ ਦਵਿਜ ਜਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਰਪਾਲ ਹੋ ਜਾਣ।

Verse 43

राजानं संकटे मग्नमुद्धरेयुर्द्विजोत्तमा । आयुर्यशो बलं सौख्यं धनं पुण्यं प्रजोन्नतिः

ਦੁਇਜਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਉੱਧਾਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਯ ਨਾਲ ਆਯੁ, ਯਸ਼, ਬਲ, ਸੁਖ, ਧਨ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਉੱਨਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Verse 44

कर्मणा येन जायेत तत्सेव्यं भवता सदा । देशं कालं च शक्तिं च कार्यं चा कार्यमेव च

ਜਿਸ ਕਰਮ ਨਾਲ ਸ਼ੁਭ ਫਲ ਉਪਜਦੇ ਹਨ, ਉਹੀ ਆਚਰਨ ਤੂੰ ਸਦਾ ਸੇਵ। ਦੇਸ਼, ਕਾਲ, ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਕੀ ਕਰਨਾ ਯੋਗ ਹੈ ਅਤੇ ਕੀ ਅਕਰਣੀਯ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਚਾਰ।

Verse 45

सम्यग्विचार्य यत्नेन कुरु कार्यं च सर्वदा । न कुर्याः कस्यचिद्बाधां परबाधां निवारय

ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਕੇ ਅਤੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਕਰਤਵ੍ਯ ਕਰ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਨਾ ਦੇ; ਹੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਪੀੜਾ ਨੂੰ ਰੋਕ।

Verse 46

चोरान्दुष्टांश्च बाधेथाः सुनीत्या शक्तिमत्तया । स्नाने जपे च होमे च दैवे पित्र्ये च कर्मणि

ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟਾਂ ਨੂੰ ਸੁਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਰੋਕ। ਸਨਾਨ, ਜਪ, ਹੋਮ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਕਰਮ ਤੇ ਪਿਤ੍ਰ-ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮਿਤ ਰਹੁ।

Verse 47

अत्वरो भव निद्रायां भोजने भव सत्वरः । दाक्षिण्ययुक्तमशठं सत्यं जनमनोहरम्

ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਅਤਿ ਜਲਦੀ ਨਾ ਕਰ; ਪਰ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਸਤਵਰ ਰਹੁ। ਦਇਆਲੂ, ਕਪਟ ਰਹਿਤ, ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣ।

Verse 48

अल्पाक्षरमनंतार्थं वाक्यं ब्रूहि महामते । अभीतो भव सर्वत्र विपक्षेषु विपत्सु च

ਹੇ ਮਹਾਮਤੇ! ਅਲਪ ਅੱਖਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੰਤ ਅਰਥ ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਬੋਲ। ਵੈਰੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਤੇ ਵਿਪੱਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਹਰ ਥਾਂ ਨਿਡਰ ਰਹੁ।

Verse 49

भीतो भव ब्रह्मकुले न पापे गुरुशासने । ज्ञातिबंधुषु विप्रेषु भार्यासु तनयेषु च

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੁਲ ਦੇ ਮਰਯਾਦਾ ਵਿਚ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹੁ; ਪਾਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚ ਕਦੇ ਢਿੱਲ ਨਾ ਕਰ—ਉਸ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ ਬਚ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਤੋਂ ਵੀ ਭੈ ਰੱਖ। ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ, ਮਿੱਤਰਾਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਸਾਵਧਾਨੀ ਵਰਤ।

Verse 50

समभावेन वर्तेथास्तथा भोजनपंक्तिषु । सतां हितोपदेशेषु तथा पुण्य कथासु च

ਸਮਭਾਵ ਨਾਲ ਵਰਤਾਵ ਕਰ; ਭੋਜਨ ਦੀਆਂ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਵੀ ਏਹੀ ਰੀਤ ਰੱਖ। ਸਤਪੁਰਖਾਂ ਦੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪੁੰਨਮਈ ਧਰਮ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅਡੋਲ ਤੇ ਸ੍ਰਵਣਸ਼ੀਲ ਰਹੁ।

Verse 51

विद्यागोष्ठीषु धर्म्यासु क्वचिन्मा भूः पराङ्मुखः । शुचौ पुण्यजलस्यांते प्रख्याते ब्रह्मसंकुले

ਧਰਮਯੁਕਤ ਵਿਦਿਆ-ਗੋਸ਼ਠੀਆਂ ਵਿਚ ਕਦੇ ਮੂੰਹ ਨਾ ਮੋੜ। ਪਵਿੱਤਰ ਸਥਾਨ ਵਿਚ—ਪੁੰਨ ਜਲ ਦੇ ਤਟ ਉੱਤੇ—ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਥੇ ਵੱਸ।

Verse 52

महादेशे शिवमये वस्तव्यं भवता सदा । कुलटा गणिका यत्र यत्र तिष्ठति कामुकः

ਤੈਨੂੰ ਸਦਾ ਉਸ ਮਹਾਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਵੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਿਵਮਯ ਹੋਵੇ। ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਕੁਲਟਾ ਜਾਂ ਗਣਿਕਾ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਾਮ-ਵਸ਼ ਮਨੁੱਖ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ—

Verse 53

दुर्देशे नीचसंबाधे कदाचिदपि मा वस । एकमेवाश्रितोपि त्वं शिवं त्रिभुवनेश्वरम्

ਮੰਦੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ, ਨੀਚ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਾਲੀ ਥਾਂ, ਕਦੇ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਿਵਾਸ ਨਾ ਕਰ। ਤੂੰ ਭਾਵੇਂ ਕੇਵਲ ਉਸੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਏਂ—ਤ੍ਰਿਲੋਕਾਂ ਦੇ ਈਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਦੀ।

Verse 54

सर्वान्देवानुपासीथास्तद्दिनानि च मानयन् । सदा शुचिः सदा दक्षः सदा शांतः सदा स्थिरः

ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ। ਸਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿ, ਸਦਾ ਨਿਪੁੰਨ ਰਹਿ, ਸਦਾ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿ, ਸਦਾ ਅਡੋਲ ਰਹਿ।

Verse 55

सदा विजित षड्वर्गः सदैकांतो भवानघ । विप्रान्वेदविदः शांतान्यतींश्च नियतोज्वलान्

ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਸਦਾ ਛੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਇਕਾਗ੍ਰ ਹੋ ਕੇ ਇਕ ਪਰਮ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿ। ਵੇਦ-ਵਿਦ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਸ਼ਾਂਤ ਜਨਾਂ ਅਤੇ ਨਿਯਮ-ਤਪ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਤੇਜਸਵੀ ਯਤੀਆਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।

Verse 56

युग्मम् । पुण्यवृक्षान्पुण्यनदीः पुण्यतीर्थं महत्सरः । धेनुं च वृषभं रत्नं युवतीं च पतिव्रताम्

ਪੁੰਨ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿੱਖਾਂ, ਪੁੰਨ ਨਦੀਆਂ, ਪੁੰਨ ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਰੋਵਰਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰ। ਅਤੇ ਗਾਂ, ਬੈਲ, ਰਤਨ, ਅਤੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਯੁਵਤੀ ਦਾ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰ।

Verse 57

आत्मनो गृहदेवांश्च सहसैव नमस्कुरु । उत्थाय समये ब्राह्मे स्वाचम्य विमलाशयः

ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ। ਬ੍ਰਾਹਮ ਮੁਹੂਰਤ ਵੇਲੇ ਉੱਠ ਕੇ, ਆਚਮਨ ਕਰ, ਅਤੇ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰ ਲੈ।

Verse 58

नमस्कृत्यात्मगुरुवे ध्यात्वा देवमुमापतिम् । नारायणं च लक्ष्मीशं ब्रह्माणं च विनायकम्

ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਉਮਾਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਧਰ ਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ, ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਵਿਸ਼ਣੁ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਵਿਨਾਇਕ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਭੀ ਭਾਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ।

Verse 59

स्कन्दं कात्यायनीं देवीं महालक्ष्मीं सरस्वतीम् । इन्द्रादीनथ लोकेशान्पुण्यश्लोकानृषीनपि

ਸਕੰਦ ਨੂੰ, ਦੇਵੀ ਕਾਤ੍ਯਾਯਨੀ ਨੂੰ, ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੇ; ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ, ਤੇ ਪੁਣ੍ਯ-ਸ਼ਲੋਕ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਭੀ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ।

Verse 60

चिंतयित्वाथ मार्त्तंडमुद्यंतं प्रणमेत्सदा । गंधं पुष्पं च तांबूलं शाकं पक्वफलादिकम्

ਫਿਰ ਉਗਦੇ ਹੋਏ ਮਾਰਤੰਡ (ਸੂਰਜ) ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਕੇ ਸਦਾ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੇ। ਸੁਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਤਾਮਬੂਲ, ਸਾਗ ਅਤੇ ਪੱਕੇ ਫਲ ਆਦਿਕ ਅਰਪਣ ਕਰੇ।

Verse 61

शिवाय दत्त्वोपभुंक्ष्व भक्ष्यं भोज्यं प्रियं नवम् । यद्दत्तं यत्कृतं जप्तं यत्स्नातं यद्धुतं स्मृतम्

ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਫਿਰ ਭੋਜਨ ਕਰ—ਭੱਖ੍ਯ ਤੇ ਭੋਜ੍ਯ, ਤਾਜ਼ਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਯ। ਜੋ ਕੁਝ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਜਪਿਆ, ਜੋ ਸਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਹਵਨ ਵਿੱਚ ਅਰਪਿਆ, ਜਾਂ ਜੋ ਯਾਦ ਕੀਤਾ—

Verse 62

यच्च तप्तं तपः सर्वं तच्छिवाय निवेदय । भुंजानश्च पठन्वापि शयानो विहरन्नपि । पश्यञ्छृण्न्ववदन्गृह्णञ्छिवमेवानुचिंतय

ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਿਵੇਦਨ ਕਰ। ਖਾਂਦਿਆਂ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹਦਿਆਂ, ਲੇਟਿਆਂ ਜਾਂ ਫਿਰਦਿਆਂ; ਵੇਖਦਿਆਂ, ਸੁਣਦਿਆਂ, ਬੋਲਦਿਆਂ ਜਾਂ ਲੈਂਦਿਆਂ—ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਹੀ ਨਿਰੰਤਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰ।

Verse 63

रुद्राक्षकंकणलसत्करदंडयुग्मो मालांतरालधृतभस्म सितत्रिपुंडूः । पंचाक्षरं परिपठन्परमंत्रराजं ध्यायन्सदा पशुपतेश्चरणं रमेथाः

ਦੋਵੇਂ ਬਾਂਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਮਕਦੇ ਰੁਦ੍ਰਾਖ਼ ਦੇ ਕੰਗਣ, ਮਾਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਾਰਿਆ ਪਵਿੱਤਰ ਭਸਮ ਅਤੇ ਉਜਲੇ ਤ੍ਰਿਪੁੰਡ੍ਰ ਨਾਲ; ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਪਰਮ ਮੰਤ੍ਰ-ਰਾਜ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਜਪ ਕਰਦਿਆਂ, ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਪਸ਼ੁਪਤੀ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਕਰ।

Verse 64

इति संक्षेपतो वत्स कथितो धर्मसंग्रहः । अन्येषु च पुराणेषु विस्तरेण प्रकीर्तितः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਆਰੇ ਬੱਚੇ, ਧਰਮ ਦਾ ਇਹ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਹੋਰ ਪੁਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 65

अथापरं सर्वपुराणगुह्यं निःशेषपापौघहरं पवित्रम् । जयप्रदं सर्वविपद्विमोचनं वक्ष्यामि शैवं कवचं हिताय ते

ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸ਼ੈਵ ਕਵਚ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ—ਸਾਰੇ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦਾ ਗੁਪਤ ਸਾਰ—ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਯ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਪਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਹਿਤ ਲਈ।