Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 21
Devanagari script
न रात्रौ लभते निद्रां सा राज्ञी विपुलव्यथा । स्वपुत्रस्य च दुःखेन दुःखिता नितरां कृशा
Transliteration
na rātrau labhate nidrāṃ sā rājñī vipulavyathā | svaputrasya ca duḥkhena duḥkhitā nitarāṃ kṛśā
Translation
ਉਹ ਰਾਣੀ ਭਾਰੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਨਾ ਲੈ ਸਕੀ; ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਅਤਿ ਦੁਖੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ।
Word by Word
नnot
न:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय
रात्रौat night
रात्रौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootरात्रि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन
लभतेobtains/gets
लभते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√लभ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
निद्राम्sleep
निद्राम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिद्रा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
राज्ञीqueen
राज्ञी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विपुलव्यथाhaving intense pain
विपुलव्यथा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootविपुल + व्यथा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारय (विपुला व्यथा यस्याः/या)
स्वपुत्रस्यof her own son
स्वपुत्रस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootस्व + पुत्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (स्वस्य पुत्रः)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय
दुःखेनby/with sorrow
दुःखेन:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootदुःख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
दुःखिताafflicted/sorrowful
दुःखिता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootदुःखित (√दुःख्/दुःखय् भावे)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कृदन्त (past participial adjective)
नितराम्exceedingly
नितराम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनितरां (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier adverb)
कृशाemaciated
कृशा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृश (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
Speaker
Narrator (contextual Purāṇic narrator; likely Sūta/Lomaharṣaṇa tradition)
Visual Art Cues
Scene: Night scene: the queen sits awake, gaunt and pained, listening to her child’s cries; oil lamp flickers, shadows lengthen.
Characters & Entities
Q
QueenS
Son/princeFAQs
Compassion binds hearts; another’s pain becomes one’s own—Purāṇas use such scenes to awaken empathy and dharmic responsibility.
None.
None.