Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तस्य तीर्थस्य चान्यानि पुण्यत्वाच्छुभदर्शनात् । पृथिव्यां सर्वतीर्थानि कलां नार्हन्ति षोडशीम्

Transliteration

tasya tīrthasya cānyāni puṇyatvācchubhadarśanāt | pṛthivyāṃ sarvatīrthāni kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm

Translation

ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ।

Word by Word

• तस्य: of that
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्; सर्वनाम

• तीर्थस्य: of the sacred ford/pilgrimage place
• तीर्थस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• अन्यानि: other
• अन्यानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; विशेषणम्

• पुण्यत्वात्: because of (its) holiness
• पुण्यत्वात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: पुण्यत्व (प्रातिपदिक; पुण्य + त्व)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्

• शुभ-दर्शनात्: from the auspicious sight (of it)
• शुभ-दर्शनात्: Hetu/Apādāna (Cause/Source/हेतु/अपादान)
• Type: Noun
• Root: शुभ (प्रातिपदिक) + दर्शन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (शुभं दर्शनं यस्मात्)

• पृथिव्याम्: on the earth
• पृथिव्याम्: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• सर्व-तीर्थानि: all pilgrimage places
• सर्व-तीर्थानि: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सर्वाणि तीर्थानि)

• कलाम्: a fraction/part
• कलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• न: not
• न: Sambandha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्ययम् (negation particle)

• अर्हन्ति: are worthy of / deserve
• अर्हन्ति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अर्ह् (धातु)
• Form: लट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्

• षोडशीम्: sixteenth
• षोडशीम्: Karma (Object-qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: षोडशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; विशेषणम् (कलाम् इति)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Śukla-tīrtha

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Yudhiṣṭhira and entourage

Visual Art Cues

Scene: A sacred riverbank tīrtha radiating white-gold brilliance; sages and pilgrims behold it as other tīrthas are poetically ‘outshone’ in the background.

Characters & Entities

• Śukla-tīrtha
• Pṛthivī (earth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana of a supremely sanctified place can outweigh numerous other pilgrimages—quality of sanctity surpasses quantity of travel.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Śukla-tīrtha on the Narmadā, praised as incomparable among earthly tīrthas.

What ritualistic prescription is mentioned?

The emphasis is on śubha-darśana (auspicious visitation/seeing) of the tīrtha; further rites are likely detailed later.