Shukla Yajur Veda — Adhyaya 23, Mantra 38
Rishi: Traditional RV seer attribution uncertain in VS context (embedded ṛc-like stanza)
Devata: General petitionary; implicitly Agni/Devas as dispensers of food and order
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like (ṛc-style metre; not a simple yajus cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
कु॒विद॒ङ्ग यव॑मन्तो॒ यव॑ञ्चि॒द्यथा॒ दान्त्य॑नुपू॒र्वं वि॒यूय॑ । इ॒हेहै॑षां कृणुहि॒ भोज॑नानि॒ ये ब॒र्हिषो॒ नम॑ उक्तिं॒ यज॑न्ति
Transliteration
kuvíd aṅgá yávamanto yávaṃ cid yáthā dā́nty anupū́rvaṃ viyū́ya | ihéháiṣāṃ kṛṇuhi bhójanāni yé barhíṣo náma uktíṃ yájanti
Translation
ਕੀ ਜਾਣੀਏ, ਜੌ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਜੌ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਦਾਨੀ ਲੋਕ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੰਡ ਕੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹਿੱਸੇ ਕਰਦੇ ਹਨ? ਇੱਥੇ, ਹਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ, ਬਰ੍ਹਿਸ ਉੱਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਉਚਾਰਿਤ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਬਣਾ ਦੇ।
Padapatha (Word Analysis)
कु॒विद्-अ॒ङ्ग । यव॑-मन्॒तः । यव॑म् । चि॒त् । यथा॑ । दान्ति॑ । अनु॒-पू॒र्वम् । वि॒-यूय॑ । इ॒ह-इ॒ह । ए॒षाम् । कृणुहि । भोज॑नानि । ये । ब॒र्हिषः । नमः । उक्तिम् । यज॑न्ति ।
Word by Word
कुवित्whether? perhaps?
कुवित्:
—
TypeIndeclinable
Rootकु (प्रश्नार्थक-अव्यय) + वित् (निपात) → कुवित्
अङ्गindeed; O (particle)
अङ्ग:
—
TypeIndeclinable
Rootअङ्ग (निपात)
यवम्barley (grain)
यवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
अन्तःhaving (it) within; containing
अन्तः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअन्त (प्रातिपदिक)
यवम्barley
यवम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
चित्even; indeed
चित्:
—
TypeIndeclinable
Rootचित् (निपात)
यथाas; just as
यथा:
—
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
दान्तिteeth
दान्ति:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदन् (धातु) / दन्त (प्रातिपदिक) → दान्ति (दन्ताः)
अनुपूर्वम्in due order; successively
अनुपूर्वम्:
—
TypeIndeclinable
Rootअनुपूर्व (प्रातिपदिक) / अनुपूर्वम् (अव्ययीभाव)
वियूयhaving separated; having parted
वियूय:
—
TypeVerb
Rootवि + यु (धातु) → (ल्यप्) वियूय
इहhere
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
इहhere (right here)
इह:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
एषाम्of these; their
एषाम्:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
कृणुहिmake; do
कृणुहि:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
भोजनानिfoods; provisions; enjoyments
भोजनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootभोजन (प्रातिपदिक)
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बर्हिषःof the sacrificial grass (barhis)
बर्हिषः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
नमःreverence; homage
नमः:
कर्म (उक्तिं यजन्ति—‘नमः’ इति) / भाव
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
उक्तिम्utterance; formula; spoken word
उक्तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootउक्ति (प्रातिपदिक)
यजन्तिthey worship; they sacrifice
यजन्ति:
—
TypeVerb
Rootयज् (धातु)
Entities Mentioned
A
AgniV
Viśve Devāḥ (All Gods)B
BhagaRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes