Mantra 12
Rishi: Unspecified in input
Devata: Aśvins; Sarasvatī; Indra (explicitly named)
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like (metrical; requires pada verification)
Samhita Patha (Devanagari)
दे॒वा य॒ज्ञम॑तन्वत भेष॒जं भि॒षजा॒ऽश्विना॑ । वा॒चा सर॑स्वती भि॒षगिन्द्रा॑येन्द्रि॒याणि॒ दध॑तः
Transliteration
devā́ yajñám atanvata bheṣajáṃ bhiṣájā ’śvínā | vācā́ sárasvatī bhiṣág índrāyendriyā́ṇi dádhataḥ
Translation
ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਭੇਸ਼ਜ (ਉਪਚਾਰ) ਵਜੋਂ ਵਿਸਤਾਰਿਆ; ਅਸ਼ਵਿਨੌ ਵੈਦ ਬਣੇ; ਵਾਣੀ ਰਾਹੀਂ ਸਰਸਵਤੀ ਭਿਸ਼ਜ (ਚਿਕਿਤਸਕਾ) ਬਣੀ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰਿਯ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਧਿਪਤ੍ਯ ਦੇ ਬਲ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।
Padapatha (Word Analysis)
देवाः । यज्ञम् । अतन्वत । भेषजम् । भिषजा । अश्विना । वाचा । सरस्वती । भिषक् । इन्द्राय । इन्द्रियाणि । दधतः ।
Word by Word
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
यज्ञम्the sacrifice
यज्ञम्:
कर्म
TypeNoun
Rootयज्ञ
अतन्वतthey spread/extended
अतन्वत:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√तन् (तनू)
भेषजम्a remedy, medicine
भेषजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभेषज
भिषजाby the physician
भिषजा:
करण
TypeNoun
Rootभिषज्
अश्विनाby the two Aśvins
अश्विना:
करण
TypeNoun
Rootअश्विन्
वाचाby speech
वाचा:
करण
TypeNoun
Rootवाच्
सरस्वतीSarasvatī
सरस्वती:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरस्वती
भिषक्(as) physician/healer
भिषक्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootभिषज्
इन्द्रायfor Indra
इन्द्राय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootइन्द्र
इन्द्रियाणिvital powers; senses
इन्द्रियाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootइन्द्रिय
दधतःthe two place/bestow
दधतः:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (दधाति)
Entities Mentioned
A
AśvinsS
SarasvatīI
IndraRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes