Shukla Yajur Veda — Adhyaya 15, Mantra 27
Rishi: Agni-hymn tradition (not explicit here)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
जन॑स्य गो॒पा अ॑जनिष्ट॒ जागृ॑विर॒ग्निः सु॒दक्ष॑: सुवि॒ताय॒ नव्य॑से । घृ॒तप्र॑तीको बृह॒ता दि॑वि॒स्पृशा॑ द्यु॒मद्वि भा॑ति भर॒तेभ्य॒: शुचि॑:
Transliteration
jánasya gopā́ ajaniṣṭa jā́gṛvir agníḥ sudákṣaḥ suvitā́ya návyase | ghṛtápratīko bṛhatā́ divispṛ́śā dyumád ví bhāti bharatébhyaḥ śúciḥ
Translation
ਜਨ ਦਾ ਗੋਪਾ ਜਨਮਿਆ—ਜਾਗਰੂਕ ਅਗਨੀ, ਸੁਦਕਸ਼, ਸਦਾ ਨਵੇਂ ਕਲਿਆਣ ਲਈ। ਘ੍ਰਿਤ-ਪ੍ਰਤੀਕ, ਮਹਾਨ, ਦਿਉ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ; ਦ੍ਯੁਮੰਤ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਹ ਚਮਕਦਾ ਹੈ—ਸ਼ੁਚਿ—ਭਾਰਤਾਂ ਲਈ।
Padapatha (Word Analysis)
जन॑स्य । गो॒पाः । अ॒ज॒नि॒ष्ट॒ । जागृ॑विः । अ॒ग्निः । सु॒दक्षः॑ । सु॒वि॒ताय॑ । नव्य॑से । घृ॒त-प्र॑तीकः । बृ॒ह॒ता । दि॒वि॒-स्पृशा॑ । द्यु॒मत् । वि । भा॑ति । भ॒र॒तेभ्यः॑ । शुचिः॑
Word by Word
जनस्यof the people
जनस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) / जन (समूह)
गोपाःprotector/guardian
गोपाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootगोपा (प्रातिपदिक; गो + पा)
अजनिष्टwas born/arose
अजनिष्ट:
क्रिया
TypeVerb
Root√जन् (जनने)
जागृविःever-vigilant, wakeful
जागृविः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootजागृवि (प्रातिपदिक; √जागृ ‘जागरणे’ से)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
सुदक्षःvery capable/skillful
सुदक्षः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसुदक्ष (प्रातिपदिक; सु + दक्ष)
सुवितायfor good progress/welfare
सुविताय:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसुवित (प्रातिपदिक)
नव्यसेfor the new (one); for the ever-fresh
नव्यसे:
सम्प्रदान (दत्तिवाचक)
TypeAdjective
Rootनव्य (प्रातिपदिक)
घृतप्रतीकःwhose face/appearance is ghee-bright
घृतप्रतीकः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootघृतप्रतीक (प्रातिपदिक; घृत + प्रतीक)
बृहताwith the great (splendour/expanse)
बृहता:
करण
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
दिविस्पृशाwith (a form) touching the sky
दिविस्पृशा:
करण
TypeAdjective
Rootदिविस्पृश् (प्रातिपदिक; दिवि + स्पृश्)
द्युमत्brightly, with brilliance
द्युमत्:
कर्म/क्रियाविशेषण
TypeAdjective
Rootद्युमत् (प्रातिपदिक)
विforth, widely
वि:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
भातिshines
भाति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भा (दीप्तौ)
भरतेभ्यःfor the Bharatas (people)
भरतेभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
शुचिःpure, bright
शुचिः:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootशुचि (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniB
Bharatas (as ritual community/lineage)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes