Shukla Yajur Veda — Adhyaya 15, Mantra 25
Rishi: Agni-stuti tradition (Ṛgvedic provenance; specific ṛṣi not explicit in VS excerpt)
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अवो॑चाम क॒वये॒ मेध्या॑य॒ वचो॑ व॒न्दारु॑ वृष॒भाय॒ वृष्णे॑ । गवि॑ष्ठिरो॒ नम॑सा॒ स्तोम॑म॒ग्नौ दि॒वी॒व रु॒क्ममु॑रु॒व्यञ्च॑मश्रेत्
Transliteration
avó̄cāma kaváye médhyāya váco vandā́ru vṛṣabhā́ya vṛ́ṣṇe | gaviṣṭhíro námasā stó̄mam agnáu divī́va rukmám uruvyáñcam aśret
Translation
ਅਸੀਂ ਕਵੀ—ਮੇਧ੍ਯ, ਪਵਿੱਤਰ—ਨੂੰ ਵਾਣੀ ਉਚਾਰੀ; ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੇ ਲਈ ਸਤੁਤੀ ਦਾ ਬਚਨ ਅਰਪਿਆ। ਗਊਆਂ ਲਈ ਅਤਿ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਸਤੋਮ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ—ਦਿਵਿ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਨ ਅਭੂਸ਼ਣ ਵਾਂਗ, ਦੂਰ ਤੱਕ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ।
Padapatha (Word Analysis)
अवो॑चाम । क॒वये॑ । मेध्या॑य । वचः॑ । व॒न्दारु॑ । वृष॒भाय॑ । वृष्णे॑ । गवि॑ष्ठिरः । नम॑सा । स्तोम॑म् । अ॒ग्नौ । दि॒वि॒-इ॒व । रु॒क्मम् । उ॒रु॒व्यञ्च॑म् । अ॒श्रेत्
Word by Word
अवोचामwe spoke / we have uttered
अवोचाम:
Kartā
TypeVerb
Rootवच् (वद्) धातु
कवयेto the seer/poet
कवये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
मेध्यायto the worthy-of-sacrifice / pure one
मेध्याय:
Sampradāna
TypeAdjective
Rootमेध्य (प्रातिपदिक)
वचःspeech, utterance
वचः:
Karma
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
वन्दारुpraiseworthy / to-be-praised
वन्दारु:
Karma
TypeAdjective
Rootवन्दारु (प्रातिपदिक)
वृषभायto the bull (mighty one)
वृषभाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवृषभ (प्रातिपदिक)
वृष्णेto the strong/virile one
वृष्णे:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
गविष्ठिरःmost eager for cows/wealth; best winner (of cattle)
गविष्ठिरः:
Kartā
TypeAdjective
Rootगविष्ठिर (प्रातिपदिक)
नमसाwith reverence, by homage
नमसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
स्तोमम्hymn of praise
स्तोमम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
अग्नौin/unto Agni
अग्नौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
दिवीवas if in heaven
दिवीव:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootदिवि + इव
रुक्मम्a golden ornament; gold
रुक्मम्:
Karma
TypeNoun
Rootरुक्म (प्रातिपदिक)
उरुव्यञ्चम्wide-spreading, far-reaching
उरुव्यञ्चम्:
Karma
TypeAdjective
Rootउरु + व्यञ्च (प्रातिपदिक)
अश्रेत्he/it has resorted to; has reached; has leaned upon
अश्रेत्:
Kartā
TypeVerb
Rootश्रि (धातु) / श्रय्
Entities Mentioned
A
AgniK
Kavi (the Sage aspect)V
Vṛṣabha/Vṛṣan (the Bull, the strong)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes