Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 35
न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया
Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification
पश्चात्त्रयोःदशकलाः पायुमेढ्रोरुजानुषु । जंघास्फिक्कटिपार्श्वेषु वामदेवस्य भावयेत् । घ्राणे शिरसि बाह्वोश्च कल्पयेत्कल्पवित्तमः । अष्टत्रिंशत्कलान्यासमेवं कृत्वानुपूर्वशः
paścāttrayoḥdaśakalāḥ pāyumeḍhrorujānuṣu | jaṃghāsphikkaṭipārśveṣu vāmadevasya bhāvayet | ghrāṇe śirasi bāhvośca kalpayetkalpavittamaḥ | aṣṭatriṃśatkalānyāsamevaṃ kṛtvānupūrvaśaḥ
ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਧੀ-ਜਾਣੂ ਸਾਧਕ ਤੇਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰੇ—ਗੁਦਾ, ਉਪਸਥ, ਜੰਘਾਂ ਅਤੇ ਘੁੱਟਣਾਂ ਵਿੱਚ। ਜੰਘਾ, ਨਿਤੰਬ, ਕਟੀ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਮਦੇਵ-ਭਾਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ। ਫਿਰ ਨਾਸਿਕਾ, ਸਿਰ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਵਿਨਿਆਸ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਠੱਤੀ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਕਰਕੇ ਉਹ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Suta Goswami (narrating the Vāyavīya teachings to the sages at Naimisharanya)
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Vāmadeva
Shakti Form: Pārvatī
Role: nurturing
FAQs
It teaches kalā-nyāsa—an inner consecration where the aspirant mentally installs Śiva’s divine powers in the body, making the body a purified seat for worship, mantra, and realization of Pati (Śiva) beyond pasha (bondage).
Nyāsa is a Saguna method: by assigning Śiva’s aspects (here highlighting Vāmadeva) to limbs and centers, the devotee internalizes the Liṅga-worship—turning external ritual into inward adoration that leads toward the Nirguna truth.
A sequential kalā-nyāsa meditation: visualize and “place” the specified kalās in the listed body-points, especially contemplating Vāmadeva in the legs/hips/waist/sides, as preparation for mantra-japa and deeper Śaiva yoga.