Mahādāna-prakaraṇa (The Doctrine of Great Gifts): Suvarṇa–Go–Bhūmi and Tulā-dāna
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਦਾਨਾਂ ਦੀ ਉੱਚ-ਨੀਚ, ਪਾਤਰ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਨਿੱਤ ਮਹਾਦਾਨ ਅਤੇ ਘੋਰ ਦਾਨ ਵੀ ਜੇ ਯੋਗ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਰਕ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀਦਾਇਕ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਸੁਵਰਨ/ਹਿਰਣ੍ਯ ਦਾਨ, ਗੋਦਾਨ ਅਤੇ ਭੂਮੀਦਾਨ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪਾਵਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਲਾਦਾਨ (ਤੋਲ ਕੇ ਦਾਨ) ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੰਨਕਰਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਅੱਗੇ ਦਾਨ-ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤਾਂ—ਗਾਂ, ਛਤਰੀ, ਵਸਤ੍ਰ, ਪਾਦੁਕਾ—ਦਾ ਦਾਨ, ਯਾਚਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ-ਪਾਨ ਦੇਣਾ, ਅਤੇ ਦਾਨ ਦੀ ਵਿਧੀਕ ਵੈਧਤਾ ਲਈ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ‘ਦਸ ਮਹਾਦਾਨ’ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸੁਵਰਨ, ਤਿਲ, ਹਾਥੀ, ਕੰਨਿਆ, ਦਾਸੀ, ਘਰ, ਰਥ, ਰਤਨ, ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਆਦਿ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾਨ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਪੁੰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਸਾਰ/ਮਧ੍ਯਸਥਤਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦਾਤੇ ਦਾ ਉੱਧਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਵਰਨਦਾਨ ਨੂੰ ਅਗਨੀ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
सनत्कुमार उवाच । शस्तानि घोरदानानि महादानानि नित्यशः । पात्रेभ्यस्तु प्रदेयानि आत्मानं तारयंति च
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨੀਯ ਦਾਨ, ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗਣ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦਾਨ ਵੀ ਨਿੱਤ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉਹ ਕੇਵਲ ਯੋਗ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਐਸੇ ਅਰਪਣ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ ਵੀ ਉਧਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 2
हिरण्यदानं गोदानं भूमिदानं द्विजोत्तम । गृह्णंतो वै पवित्राणि तारयंति स्वमेव तम्
ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ! ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ, ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਅਤੇ ਭੂਮੀ ਦਾ ਦਾਨ—ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਾਨ—ਜੋ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਾਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
Verse 3
सुवर्णदानं गोदानं पृथिवीदानमेव च । एतानि श्रेष्ठदानानि कृत्वा पापैः प्रमुच्यते
ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ, ਗਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਦਾਨ—ਇਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ। ਐਸੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 4
तुलादानानि शस्तानि गावः पृथ्वी सरस्वती । द्वे तु तुल्यबले शस्ते ह्यधिका च सरस्वती
ਤੁਲਾਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਗੋ-ਦਾਨ, ਭੂਮੀ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ (ਵਿਦਿਆ) ਦਾ ਦਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਦਾਨ ਸਮਾਨ ਪੁੰਨ-ਬਲ ਵਾਲੇ ਕਹੇ ਗਏ ਹਨ, ਪਰ ਸਰਸਵਤੀ-ਦਾਨ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 5
नित्य ह्यनुडुहो गावच्छत्रं वस्त्रमुपानहौ । देयानि याचमानेभ्यः पानमन्नं तथैव च
ਹਰ ਰੋਜ਼—ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਮੰਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ—ਦੁੱਧ ਨਾ ਦੁਹੀ ਗਾਂ, ਛਤਰੀ, ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀ/ਪਾਦੁਕਾ ਦਾਨ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਪੀਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਅੰਨ ਵੀ।
Verse 6
संकल्पविहितोयोऽर्थो ब्राह्मणेभ्यः प्रदीयते । अर्थिभ्योऽपीडितेभ्यश्च मनस्वी तेन जायते
ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤਾ ਧਨ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋੜਵੰਦ ਤੇ ਪੀੜਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਮਨ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Verse 7
कनकं च तिला नागाः कन्या दासी गृहं रथः । मणयः कपिला गावो महादानानि वै दश
ਸੋਨਾ, ਤਿਲ, ਹਾਥੀ, ਕੰਨਿਆ (ਵਿਆਹ-ਦਾਨ), ਦਾਸੀ, ਘਰ, ਰਥ, ਮਣੀ, ਕਪਿਲਾ (ਭੂਰੀ) ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ—ਇਹੀ ਦਸ ਮਹਾਦਾਨ ਹਨ।
Verse 8
गृहीत्वैतानि सर्वाणि ब्राह्मणो ज्ञानवित्सदा । वदान्यांस्तारयेत्सद्यो ह्यात्मानं च न संशयः
ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਪਣਾ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਵਿਵੇਕੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਾਨੀ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇ; ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਵੀ ਉਧਾਰ ਕਰ ਲਏ।
Verse 9
सुवर्णं ये प्रयच्छंति नराश्शुद्धेन चेतसा । देवतास्तं प्रयच्छंति समंतादिति मे श्रुवम्
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Verse 10
अग्निर्हि देवतास्सर्वाः सुवर्णं च हुताशनः । तस्मात्सुवर्णं दत्त्वा च दत्तास्स्युस्सर्वदेवताः
ਅੱਗ ਹੀ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋਨਾ ਹੂਤਾਸ਼ਨ ਅੱਗ ਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਾਨੋ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਦਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 11
पृथ्वीदानं महाश्रेष्ठं सर्वकामफलप्रदम् । सौवर्णं च विशेषेण यत्कृतं पृथुना पुरा
ਭੂਮੀਦਾਨ ਮਹਾ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਂਦਾ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ ਭੂਮੀਦਾਨ—ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਰਾਜਾ ਪૃਥੂ ਨੇ ਕੀਤਾ—ਬਹੁਤ ਪੁੰਨਦਾਇਕ ਹੈ।
Verse 12
दीयमानां प्रपश्यंति पृथ्वीं रुक्मसमन्विताम् । सर्वपापविनिर्मुक्तास्ते यांति परमां गतिम्
ਜੋ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 13
अथान्यच्च प्रवक्ष्यामि दानं सर्वोत्तमं मुने । कांतारं यन्न पश्यंति यमस्य बहुदुःखदम्
ਹੁਣ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਹੋਰ ਸਰਵੋਤਮ ਦਾਨ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ। ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਯਮ ਦਾ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਕਾਂਤਾਰ (ਦੁਰਗਮ ਜੰਗਲ) ਨਹੀਂ ਵੇਖਣਾ ਪੈਂਦਾ।
Verse 14
इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां सामान्यदानवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः
ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਪੰਜਵੀਂ ਉਮਾਸੰਹਿਤਾ ਵਿੱਚ ‘ਸਾਮਾਨ੍ਯ ਦਾਨ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।
Verse 15
तिलप्रस्थमयीं कृत्वा धेनुं सर्वगुणान्विताम् । धेनुवत्सं सुवर्णं च सुदिव्यं सर्वलक्षणम्
ਤਿਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਮਾਪ ਨਾਲ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਧੇਨੂ (ਦਾਨ-ਗਾਂ) ਬਣਾਕੇ, ਉਸ ਧੇਨੂ ਦਾ ਵੱਛਾ ਵੀ ਸੋਨੇ ਦਾ—ਦਿਵ੍ਯ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਸਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰਨ—ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 16
पद्ममष्टदलं कृत्वा कुंकुमाक्ताक्षतैश्शुभैः । पूजयेत्तत्र रुद्रादीन्सर्वान्देवान्सुभक्तितः
ਅੱਠ ਪੰਖੁੜੀਆਂ ਵਾਲਾ ਕਮਲ (ਮੰਡਲ) ਬਣਾਕੇ, ਕੇਸਰ ਲਪੇਟੇ ਸ਼ੁਭ ਅੱਖਤ ਨਾਲ ਉੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰਕੇ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।
Verse 17
एवं संपूज्य तां दद्याद्ब्राह्मणाय स्वशक्तितः । सरत्नां सहिरण्यां च सर्वाभरणभूषिताम्
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਰਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਸਮੇਤ, ਸਭ ਆਭੂਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਵੇ।
Verse 18
ततो नक्तं समश्नीयाद्दीपान्दद्यात्तु विस्तरात् । कार्तिक्यामिति कर्तव्यं पूर्णिमायां प्रयत्नतः
ਫਿਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਕਤ-ਭੋਜਨ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੀਪ-ਦਾਨ ਕਰੇ। ਕਾਰਤਿਕੀ ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਦਿਨ ਇਹ ਵਰਤ ਯਤਨ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Verse 19
एवं यः कुरुते सम्यग्विधानेन स्वशक्तितः । यममार्गभयं घोरं नरकं च न पश्यति
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸਮਰੱਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਧੀ ਮੁਤਾਬਕ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਯਮ-ਮਾਰਗ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਅਤੇ ਨਰਕ—ਦੋਵੇਂ—ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।
Verse 20
कृत्वा पापान्यशेषाणि सबंधुस्ससुहृज्जनः । दिवि संक्रीडते व्यास यावदिन्द्राश्चतुर्दश
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਿਆਰੇ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਸਮੇਤ, ਹੇ ਵਿਆਸ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਜਦ ਤੱਕ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 21
विधितो गोश्च दानं वै सर्वोत्तममिह स्मृतम् । न तेन सदृशं व्यास परं दानं प्रकीर्तितम्
ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਗੋ-ਦਾਨ ਇੱਥੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਆਸ, ਇਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਜਾਂ ਇਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਨਹੀਂ।
Verse 22
प्रयच्छते यः कपिलां सवत्सां स्वर्णशृंगिकाम् । कांस्यपात्रां रौप्यखुरां सर्वलक्षणलक्षिताम्
ਜੋ ਕੋਈ ਕਪਿਲਾ ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵੱਛੇ ਸਮੇਤ—ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਗਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਚਾਂਦੀ ਜੜੇ ਖੁਰਾਂ ਵਾਲੀ, ਕਾਂਸੀ ਦੇ ਪਾਤਰ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ—ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 23
तैस्तैर्गुणैः कामदुघा भूत्वा सा गौरुपैति तम् । प्रदातारं नरं व्यास परत्रेह च जन्मनि
ਹੇ ਵਿਆਸ! ਉਹ ਗਾਂ ਉਹਨਾਂ ਹੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਕਾਮਧੇਨੂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਨੀ ਪੁਰਖ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਅਗਲੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ।
Verse 24
यद्यदिष्टतमं लोके यदस्ति दयितं गृहे । तत्तद्गुणवते देयं तदेवाक्षयमिच्छता
ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲ-ਅਜ਼ੀਜ਼ ਹੋਵੇ, ਅਖੰਡ ਫਲ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਹੀ ਗੁਣਵਾਨ (ਯੋਗ ਭਗਤ) ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹੀ ਦਾਨ ਅਖੰਡ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 25
तुलापुरुषदानं हि दानानां दानमुत्तमम् । तुलासंरोहणं कार्यं यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः
ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼-ਦਾਨ ਦਾਨਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਦਾਨ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਆਪਣੀ ਆਤਮਿਕ ਭਲਾਈ ਚਾਹੇ, ਉਹ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਤੁਲਾ-ਆਰੋਹਣ ਕਰੇ।
Verse 26
यत्कृत्वा मुच्यते पापैर्वधबंधकृतोद्भवैः । तुलादानं महत्पुण्यं सर्वपापक्षयंकरम्
ਇਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਤਲ ਅਤੇ ਕੈਦ ਵਰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੁਲਾ-ਦਾਨ ਮਹਾਂ ਪੁੰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 27
कृत्वा पापान्यशेषाणि तुलादानं करोति यः । सर्वैस्तु पातकैर्मुक्तः स दिवं यात्यसंशयम्
ਜਿਸ ਨੇ ਬੇਅੰਤ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਤੁਲਾ-ਦਾਨ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਪਾਤਕਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 28
पापं कृतं यद्दिवसे निशायां द्विसंध्योर्मध्यदिने निशांते । कालत्रये कायमनोवचोभिस्तुलापुमान्वै तदपाकरोति
ਦਿਨ ਜਾਂ ਰਾਤ, ਸਵੇਰ-ਸ਼ਾਮ ਦੀਆਂ ਸੰਧੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਦੁਪਹਿਰ ਜਾਂ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ—ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਹ-ਮਨ-ਬਚਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਪਵਿੱਤਰ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਤੁਲਾਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 29
बालेन वृद्धेन मया हि यूना विजानता ज्ञानपरेण पापम् । तत्सर्वमेवाशु कृतं मदीयं तुलापुमान्वै हरतु स्मरारिः
ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਬੁਢਾਪੇ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ—ਠੀਕ ਜਾਣਦਿਆਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ-ਨਿਸ਼ਠ ਹੋ ਕੇ ਵੀ—ਮੈਂ ਜੋ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕਾਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸਮਰਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਤਰਾਜੂ ਵਿੱਚ ਤੋਲ ਕੇ ਜਿਵੇਂ, ਤਿਵੇਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਣ।
Verse 30
पात्रे प्रयुक्तं द्रविणं मयाऽद्य प्रमाणपूर्णं निहितं तुलायाम् । तेनैव सार्धं तु ममावशेषं कृताकृतं यत्सुकृतं समेतु
ਅੱਜ ਮੈਂ ਯੋਗ੍ਯ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਧਨ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਪੂਰੇ ਮਾਪ ਨਾਲ ਤੋਲ ਕੇ ਤਰਾਜੂ ਉੱਤੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ। ਉਸੇ ਅਰਪਣ ਦੇ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਜੋ ਕੁਝ ਬਚਿਆ ਹੈ—ਕੀਤਾ ਜਾਂ ਅਧੂਰਾ—ਅਤੇ ਜੋ ਵੀ ਪੁੰਨ ਹੈ, ਸਭ ਇਕੱਠਾ ਹੋ ਕੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਵੇ।
Verse 31
सनत्कुमार उवाच । एवमुच्चार्य्य तं दद्यात् द्विजेभ्यः सर्वदा हितः । नैकस्यापि प्रदातव्यं न निस्तारस्ततो भवेत्
ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰ ਕੇ, ਸਦਾ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਦਾਨ ਦਵਿਜਾਂ (ਯੋਗ੍ਯ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ) ਨੂੰ ਦੇਵੇ। ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਨੂੰ ਨਾ ਦੇਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸੱਚਾ ਨਿਸਤਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
Verse 32
ददात्येवं तु यो व्यास तुलापुरुषमुत्तमम् । हत्वा पापं दिव्यं तिष्ठेद्यावदिन्द्राश्चतुर्द्दश
ਹੇ ਵਿਆਸ, ਜੋ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉੱਤਮ ਤੁਲਾਪੁਰੁਸ਼ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਦ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਜਦ ਤੱਕ ਚੌਦਾਂ ਇੰਦਰਾਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇ।
Frequently Asked Questions
It argues that gold-gifting reaches the entire pantheon because gold is ritually and symbolically linked to Agni (Hutāśana), and Agni is identified as the mouth/presence of all deities; therefore, giving gold is framed as giving to all devatās.
Pātra functions as a ritual-ethical filter ensuring that the gift becomes a valid carrier of merit (puṇya), while saṃkalpa supplies the formal intentionality that ‘codes’ the act as dharmic and spiritually operative; together they convert material transfer into a soteriological instrument (pāpa-kṣaya/tāraṇa).
No specific named form (svarūpa) of Śiva or Gaurī is foregrounded in the sampled content; the chapter is primarily a prescriptive dharma-ritual unit focused on dāna, with divine reference mediated through Agni and the devatā economy rather than iconographic Śaiva forms.