शङ्खचूडकृततपः—ब्रह्मवरकवचप्राप्तिः / Śaṅkhacūḍa’s Austerity—Brahmā’s Boon and the Bestowal of the Kavaca

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । ततश्च शंखचूडोऽसौ जैगीषव्योपदेशतः । ततश्चकार सुप्रीत्या ब्रह्मणः पुष्करे चिरम्

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਫਿਰ ਜੈਗੀਸ਼ਵ੍ਯ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤਿ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 2

गुरुदत्तां ब्रह्मविद्यां जजाप नियतेन्द्रियः । स एकाग्रमना भूत्वा करणानि निगृह्य च

ਗੁਰੂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਤੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ ਜਪਿਆ। ਇਕਾਗ੍ਰ ਮਨ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮੇਂਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਗਿਆਨੇਂਦ੍ਰੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿਚ ਕੀਤਾ।

Verse 3

तपंतं पुष्करे तं वै शंखचूडं च दानवम् । वरं दातुं जगामाशु ब्रह्मालोकगुरुर्विभुः

ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਤਪ ਕਰਦੇ ਦਾਨਵ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਰ ਦੇਣ ਲਈ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਦੇ ਗੁਰੂ ਸਮਰੱਥ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਤੁਰੰਤ ਉੱਥੇ ਗਏ।

Verse 4

वरं ब्रूहीति प्रोवाच दानवेन्द्रं विधिस्तदा । स दृष्ट्वा तं ननामाति नम्रस्तुष्टाव सद्गिरा

ਤਦੋਂ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਵਰ ਮੰਗ।” ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਦਾਨਵ-ਰਾਜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਨਿਮਰ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਤਿ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ।

Verse 5

वरं ययाचे ब्रह्माणमजेयत्वं दिवौकसाम् । तथेत्याह विधिस्तं वै सुप्रसन्नेन चेतसा

ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਅਜੇਯਤਾ ਦਾ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਕਿਹਾ, “ਤਥਾਸਤੁ,” ਅਤੇ ਵਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 6

श्रीकृष्णकवचं दिव्यं जगन्मंगलमंगलम् । दत्तवाञ्शंखचूडाय सर्वत्र विजयप्रदम्

ਉਸ ਨੇ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਵਚ—ਜਗਤ ਦਾ ਪਰਮ ਮੰਗਲ—ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਥਾਂ ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਸੀ।

Verse 7

बदरीं संप्रयाहि त्वं तुलस्या सह तत्र वै । विवाहं कुरु तत्रैव सा तपस्यति कामतः

“ਤੂੰ ਤੁਲਸੀ ਦੇ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਬਦਰੀ ਨੂੰ ਜਾ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਿਆਹ ਦੀ ਵਿਧੀ ਕਰ; ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।”

Verse 8

धर्मध्वजसुता सेति संदिदेश च तं विधिः । अन्तर्धानं जगामाशु पश्यतस्तस्य तत्क्षणात्

ਵਿਧੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ—“ਉਹ ਧਰਮਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਹੈ।” ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੁਰੰਤ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 9

ततस्स शंखचूडो हि तपःसिद्धोऽतिपुष्करे । गले बबंध कवचं जगन्मंगलमंगलम्

ਫਿਰ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਪਾਇਆ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਗਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਕਵਚ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ, ਜੋ ਜਗਤ ਲਈ ਪਰਮ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਸੀ।

Verse 10

आज्ञया ब्राह्मणस्सोऽपि तपःसिद्धमनोरथः । समाययौ प्रहृष्टास्यस्तूर्णं बदरिकाश्रमम्

ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੀ—ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਜਿਸ ਦਾ ਮਨੋਰਥ ਸਿੱਧ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ—ਖਿੜੇ ਚਿਹਰੇ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਬਦਰੀ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।

Verse 11

यदृच्छयाऽऽगतस्तत्र शंखचूडश्च दानवः । तपश्चरन्ती तुलसी यत्र धर्मध्वजात्मजा

ਜਿੱਥੇ ਧਰਮਧ੍ਵਜ ਦੀ ਧੀ ਤੁਲਸੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ, ਓਥੇ ਯਾਦ੍ਰਿਚਛਾ ਨਾਲ ਦਾਨਵ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 12

सुरूपा सुस्मिता तन्वी शुभभूषणभूषिता । सकटाक्षं ददर्शासौ तमेव पुरुषं परम्

ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਸੁਕੋਮਲ ਦੇਹ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਕਟਾਖ਼ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸੇ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਨੂੰ ਹੀ ਨਿਹਾਰਿਆ।

Verse 13

दृष्ट्वा तां ललिता रम्यां सुशीलां सुन्दरीं सतीम् । उवास तत्समीपे तु मधुरं तामुवाच सः

ਉਸ ਲਲਿਤਾ, ਮਨੋਹਰ, ਸੁਸ਼ੀਲ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਸਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।

Verse 14

शंखचूड उवाच । का त्वं कस्य सुता त्वं हि किं करोषि स्थितात्र किम् । मौनीभूता किंकरं मां संभावितुमिहार्हसि

ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਕਿਸ ਦੀ ਧੀ ਹੈਂ? ਇੱਥੇ ਖੜ੍ਹੀ ਕੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਸੇਵਕ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ?

Verse 15

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा सकामं तमुवाच सा

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 16

तुलस्युवाच । धर्मध्वजसुताहं च तपस्यामि तपस्विनी । तपोवने च तिष्ठामि कस्त्वं गच्छ यथासुखम्

ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਧਰਮਧਵਜ ਦੀ ਧੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤਪੱਸਵੀ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਇਸ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਾ ਜਾ।

Verse 17

नारीजातिर्मोहिनी च ब्रह्मादीनां विषोपमा । निन्द्या दोषकरी माया शृंखला ह्यनुशायिनाम्

ਨਾਰੀ ਜਾਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਜ਼ਹਿਰ ਵਰਗੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ, ਦੋਸ਼ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਆਸਕਤ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਜ਼ੰਜੀਰ ਵਰਗੀ ਹੈ।

Verse 18

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा तुलसी तं च सरसं विरराम ह । दृष्ट्वा तां सस्मितां सोपि प्रवक्तुमुपचक्रमे

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਸਰਸ ਬਾਣੀ ਨੂੰ ਵਿਸਰਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਨੂੰ ਮੁਸਕਰਾਂਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 19

शंखचूड उवाच । त्वया यत्कथितं देवि न च सर्वमलीककम् । किञ्चित्सत्यमलीकं च किंचिन्मत्तो निशामय

ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਜੋ ਕਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਸਾਰਾ ਝੂਠ ਨਹੀਂ। ਕੁਝ ਸੱਚ ਹੈ ਤੇ ਕੁਝ ਝੂਠ; ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਸੁਣ।

Verse 20

पतिव्रताः स्त्रियो याश्च तासां मध्ये त्वमग्रणीः । न चाहं पापदृक्कामी तथा त्वं नेति धीर्मम

ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿਚ ਤੂੰ ਹੀ ਅਗਵਾਨ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਨਜ਼ਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ; ਮੇਰਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਵੀ ਐਸੀ ਨਹੀਂ।

Verse 21

आगच्छामि त्वत्समीपमाज्ञया ब्रह्मणोऽधुना । गांधर्वेण विवाहेन त्वां ग्रहीष्यामि शोभने

ਹੁਣ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰਾਂਗਾ।

Verse 22

शंखचूडोऽहमेवास्मि देवविद्रावकारकः । मां न जानासि किं भद्रे न श्रुतोऽहं कदाचन

ਮੈਂ ਹੀ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਭਜਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਕੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੀ? ਕੀ ਤੂੰ ਕਦੇ ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ?

Verse 23

दनुवंश्यो विशेषेण मन्द पुत्रश्च दानवः । सुदामा नाम गोपोहं पार्षदश्च हरेः पुरा

ਮੇਰਾ ਨਾਮ ਸੁਦਾਮਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਗੋਪ ਹਾਂ। ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਦਨੁ-ਵੰਸ਼ ਦਾ, ਮੰਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਾਨਵ ਹਾਂ; ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਣੂ) ਦਾ ਪਾਰਸ਼ਦ ਵੀ ਸੀ।

Verse 24

अधुना दानवेन्द्रोऽहं राधिकायाश्च शापतः । जातिस्मरोऽहं जानामि सर्वं कृष्णप्रभावतः

ਹੁਣ ਰਾਧਿਕਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਪਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜਾਤਿਸ੍ਮਰ ਹਾਂ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ।

Verse 25

सनत्कुमार उवाच । एवमुक्त्वा शंखचूडो विरराम च तत्पुरः । दानवेंद्रेण सेत्युक्ता वचनं सत्यमादरात् । सस्मितं तुलसी तुष्टा प्रवक्तुमुपचक्रमे

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਦਾਨਵਿੰਦਰ ਨੇ ‘ਏਵੰ’ ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਆ; ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸੱਚੇ ਬਚਨ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਹੱਸਦਿਆਂ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਈ।

Verse 26

तुलस्युवाच । त्वयाहमधुना सत्त्वविचारेण पराजिता । स धन्यः पुरुषो लोके न स्त्रिया यः पराजितः

ਤੁਲਸੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੁਣੇ ਹੀ ਤੇਰੇ ਸੱਚ ਅਤੇ ਸੱਤਵ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਹਾਰ ਗਈ ਹਾਂ। ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਪੁਰਖ ਧੰਨ ਹੈ ਜੋ ਇਸਤਰੀ ਤੋਂ ਪਰਾਜਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

Verse 27

सत्क्रियोप्यशुचिर्नित्यं स पुमान्यः स्त्रिया जितः । निन्दंति पितरो देवा मानवास्सकलाश्च तम्

ਜੋ ਪੁਰਖ ਇਸਤਰੀ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸਤਕਰਮ ਕਰੇ ਤਾਂ ਵੀ ਸਦਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 28

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे शंखचूडतपःकरणविवाहवर्णनं नामाष्टविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਯੁੱਧਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਸ਼ੰਖਚੂੜ ਦੇ ਤਪ, ਤਪਃਕਰਨ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਅਠਾਈਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 29

शूद्रो मासेन शुध्येत्तु हीति वेदानुशासनम् । न शुचिः स्त्रीजितः क्वापि चितादाहं विना पुमान्

ਵੇਦ ਦੀ ਆਗਿਆ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ—“ਸ਼ੂਦਰ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।” ਪਰ ਜੋ ਪੁਰਖ ਇਸਤਰੀ-ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਨਹੀਂ—ਚਿਤਾ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਭਸਮ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ।

Verse 30

न गृह्णतीच्छया तस्मात्पितरः पिण्डतर्पणम् । न गृह्णन्ति सुरास्तेन दत्तं पुष्पफलादिकम्

ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਮਨੋਂ-ਮਨ ਨਾ ਕੀਤੇ ਪਿੰਡ-ਤਰਪਣ ਨੂੰ ਪਿਤਰ ਨਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰਦੇ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਫੁੱਲ, ਫਲ ਆਦਿ ਭੇਟਾਂ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ।

Verse 31

तस्य किं ज्ञानसुतपो जपहोम प्रपूजनैः । विद्यया दानतः किं वा स्त्रीभिर्यस्य मनो हृतम्

ਉਸ ਲਈ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਕੀ ਫਲ? ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇਸਤਰੀ-ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨੇ ਚੁਰਾ ਲਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਵਿਦਿਆ ਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਕਿਹੜੇ ਕੰਮ?

Verse 32

विद्याप्रभावज्ञानार्थं मया त्वं च परीक्षितः । कृत्वा कांतपरीक्षां वै वृणुयात्कामिनी वरम्

ਤੇਰੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਅਸਲ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜਾਣਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਪਰਖ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੀ ਯੋਗਤਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ, ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਉੱਤਮ ਪਤੀ ਦਾ ਵਰਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्येवं प्रवदंत्यां तु तुलस्यां तत्क्षणे विधिः । तत्राजगाम संसृष्टा प्रोवाच वचनं ततः

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੁਲਸੀ ਜਦੋਂ ਇਉਂ ਬੋਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਓਸੇ ਪਲ ਵਿਧਿ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਯਥਾਵਿਧਿ ਆਹਵਾਨਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 34

ब्रह्मोवाच । किं करोषि शंखचूड संवादमनया सह । गांधर्वेण विवाहेन त्वमस्या ग्रहणं कुरु

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸ਼ੰਖਚੂੜ, ਤੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਇੰਨੀ ਲੰਮੀ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਉਂ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਹੁਣੇ ਹੀ ਪਾਣਿਗ੍ਰਹਣ ਕਰ।

Verse 35

त्वं वै पुरुषरत्नं च स्त्रीरत्नं च त्वियं सती । विदग्धाया विदग्धेन संगमो गुणवान् भवेत्

ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈਂ ਅਤੇ ਇਹ ਸਤੀ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਤਨ ਹੈ। ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦਾ ਵਿਵੇਕਵਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਫਲਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 36

निर्विरोधं सुखं राजन् को वा त्यजति दुर्लभम् । योऽविरोधसुखत्यागी स पशुर्नात्र संशयः

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਰੋਧ-ਰਹਿਤ ਉਹ ਦੁਰਲਭ ਸੁਖ ਕੌਣ ਛੱਡੇਗਾ? ਜੋ ਐਸਾ ਅਵਿਰੋਧ ਸੁਖ ਤਿਆਗੇ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਪਸ਼ੂ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 37

किं त्वं परीक्षसे कांतमीदृशं गुणिनं सति । देवानामसुराणां च दानवानां विमर्दकम्

ਹੇ ਸਤੀ, ਗੁਣਵਤੀ! ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਾਂਤ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਪਰਖਦੀ ਹੈਂ—ਉਸ ਗੁਣਵਾਨ ਵੀਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਵੀ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ?

Verse 38

अनेन सार्द्धं सुचिरं विहारं कुरु सर्वदा । स्थानेस्थाने यथेच्छं च सर्वलोकेषु सुन्दरि

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਦਾ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਵਿਹਾਰ ਕਰੋ। ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ! ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ-ਥਾਂ 'ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰਨ ਕਰੋ।

Verse 39

अंते प्राप्स्यति गोलोके श्रीकृष्णं पुनरेव सः । चतुर्भुजं च वैकुण्ठे मृते तस्मिंस्त्वमाप्स्यसि

ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੜ ਗੋਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਹ ਤਿਆਗੇਗਾ, ਤੂੰ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿੱਚ ਚਤੁਰਭੁਜ ਹਰੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਂਗਾ।

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमाशिषं दत्त्वा स्वालयं तु ययौ विधिः । गांधर्वेण विवाहेन जगृहे तां च दानवः

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਵਿਧੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਆਪਣੇ ਧਾਮ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਦਾਨਵ ਨੇ ਗਾਂਧਰਵ ਵਿਆਹ ਰਾਹੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕੀਤਾ।

Verse 41

एवं विवाह्य तुलसीं पितुः स्थानं जगाम ह । स रेमे रमया सार्द्धं वासगेहे मनोरमे

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਲਸੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਥਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆ। ਉੱਥੇ ਮਨੋਹਰ ਨਿਵਾਸ-ਗ੍ਰਿਹ ਵਿੱਚ ਰਮਾ (ਲਕਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਨਾਲ ਉਹ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।