शिवतेजसः समुद्रे बालरूपप्रादुर्भावः (Śiva’s Tejas Manifesting as a Child in the Ocean)

Verse 1

व्यास उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ ब्रह्मपुत्र नमोस्तु ते । श्रुतेयमद्भुता मेऽद्य कथा शंभोर्महात्मनः

ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਸਰਵਜ੍ਞ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਸਨਤਕੁਮਾਰ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਅੱਜ ਮੈਂ ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਹੈ।

Verse 2

क्षिप्ते स्वतेजसि ब्रह्मन्भालनेत्रसमुद्भवे । लवणांभसि किं ताताभवत्तत्र वदाशु तत्

ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੱਥੇ ਦੇ ਨੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਜਦੋਂ ਲਵਣ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟੀ ਗਈ, ਤਦ ਉੱਥੇ ਕੀ ਹੋਇਆ, ਤਾਤ? ਜਲਦੀ ਦੱਸੋ।

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ शिवलीलां महाद्भुताम् । यच्छ्रुत्वा श्रद्धया भक्तो योगिनां गतिमाप्नुयात्

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ ਤਾਤਾ, ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਲੀਲਾ ਸੁਣ। ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਭਗਤ ਯੋਗੀਆਂ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 4

अथो शिवस्य तत्तेजो भालनेत्रसमुद्भवम् । क्षिप्तं च लवणाम्भोधौ सद्यो बालत्वमाप ह

ਤਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਾਲ-ਨੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਉਹ ਤੇਜ ਲਵਣ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸੇ ਪਲ ਬਾਲਕ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ।

Verse 5

तत्र वै सिंधुगंगायाः सागरस्य च संगमे । रुरोदोच्चैस्स वै बाल सर्वलोक भयंकरः

ਉੱਥੇ ਸਿੰਧੂ ਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸਾਗਰ-ਸੰਗਮ ਤੇ ਉਹ ਬਾਲਕ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰੋਇਆ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਬਣ ਗਿਆ।

Verse 6

रुदतस्तस्य शब्देन प्राकंपद्धरणी मुहुः । स्वर्गश्च सत्यलोकश्च तत्स्वनाद्बधिरीकृतः

ਉਸ ਦੇ ਰੋਣ ਦੀ ਧੁਨ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਕੰਬੀ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਗੂੰਜ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਤੇ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਵੀ ਜਿਵੇਂ ਬਹਿਰੇ ਹੋ ਗਏ।

Verse 7

बालस्य रोदनेनैव सर्वे लोकाश्च तत्रसुः । सर्वतो लोकपालाश्च विह्वलीकृतमानसाः

ਉਸ ਦਿਵ੍ਯ ਬਾਲਕ ਦੇ ਕੇਵਲ ਰੋਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਲੋਕ ਵਿਹਲ ਹੋ ਉਠੇ; ਅਤੇ ਚੌਂਹੀਂ ਪਾਸੀਂ ਦੇ ਲੋਕਪਾਲ ਮਨੋਂ ਘਬਰਾਏ ਤੇ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 8

किं बहूक्तेन विप्रेन्द्र चचाल सचराचरम् । भुवनं निखिलं तात रोदनात्तच्छिशोर्विभो

ਹੋਰ ਕੀ ਆਖਾਂ, ਹੇ ਵਿਪ੍ਰੇੰਦਰ! ਉਸ ਵਿਭੂ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਦੇ ਰੋਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਤਾਤ, ਚਲ-ਅਚਲ ਸਮੇਤ ਸਾਰਾ ਭੁਵਨ ਕੰਬ ਉਠਿਆ।

Verse 9

अथ ते व्याकुलास्सर्वे देवास्समुनयो द्रुतम् । पितामहं लोकगुरुं ब्रह्माणं शरणं ययुः

ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਤੁਰੰਤ ਲੋਕਗੁਰੂ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਗਏ।

Verse 10

तत्र गत्वा च ते देवा सुनयश्च सवासवाः । प्रणम्य च सुसंस्तुत्य प्रोचुस्तं परमेष्ठिनम्

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ, ਸੁਚਿੱਤ ਲੋਕ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ (ਸ੍ਰਿਸ਼ਟਿਕਰਤਾ) ਨੂੰ ਬੋਲੇ।

Verse 11

देवा ऊचुः । लोकाधीश सुराधीश भयन्नस्समुपस्थितम् । तन्नाशय महायोगिञ्जातोयं ह्यद्भुतो रवः

ਦੇਵਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਲੋਕਾਧੀਸ਼, ਹੇ ਸੁਰਾਧੀਸ਼! ਸਾਡੇ ਉੱਤੇ ਡਰ ਆ ਪਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੈ। ਹੇ ਮਹਾਯੋਗੀ, ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ; ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਗੱਜਣਾ ਨਿਸਚੇ ਹੀ ਉੱਠਿਆ ਹੈ।

Verse 12

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तेषां ब्रह्मा लोकपितामहः । गंतुमैच्छत्ततस्तत्र किमेतदिति विस्मितः

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ “ਇਹ ਕੀ ਹੈ?” ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।

Verse 13

ततो ब्रह्मा सुरैस्तातावतरत्सत्यलोकतः । रसां तज्ज्ञातुमिच्छन्स समुद्रमगमत्तदा

ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਤੋਂ ਉਤਰ ਆਇਆ। ਉਸ ਗੱਲ ਦਾ ਤੱਤਵ-ਰਸ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਤਦ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਗਿਆ।

Verse 14

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे जलं धरवधोपाख्याने जलंधरोत्पत्तिविवाहवर्णनं नाम चतुर्दशोऽध्यायः

ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਦੂਜੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਪੰਜਵੇਂ ਯੁੱਧਖੰਡ ਵਿੱਚ, ਜਲੰਧਰ-ਵਧ ਉਪਾਖਿਆਨ ਅੰਦਰ ‘ਜਲੰਧਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਵਿਆਹ-ਵਰਨਨ’ ਨਾਮਕ ਚੌਦਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 15

आगतं विधिमालोक्य देवरूप्यथ सागरः । प्रणम्य शिरसा बालं तस्योत्संगे न्यवेशयत्

ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਗਰ ਨੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਬਾਲਕ ਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹੌਲੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।

Verse 16

ततो ब्रह्माब्रवीद्वाक्यं सागरं विस्मयान्वितः । जलराशे द्रुतं ब्रूहि कस्यायं शिशुरद्भुतः

ਤਦ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਭਰੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸਾਗਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ— “ਹੇ ਜਲ-ਰਾਸ਼ੀ! ਛੇਤੀ ਦੱਸ, ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ਿਸ਼ੂ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ?”

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । ब्रह्मणो वाक्यमाकर्ण्य मुदितस्सागरस्तदा । प्रत्युवाच प्रजेशं स नत्वा स्तुत्वा कृतांजलिः

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਸਾਗਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 18

समुद्र उवाच । भो भो ब्रह्मन्मया प्राप्तो बालकोऽयमजानता । प्रभवं सिंधुगंगायामकस्मात्सर्वलोकप

ਸਮੁੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ! ਮੇਰੀ ਅਣਜਾਣਤਾ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਾਲਕ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੇ ਇਹ ਅਚਾਨਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਹੈ— ਹੇ ਸਰਬ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ!

Verse 19

जातकर्मादिसंस्कारान्कुरुष्वास्य जगद्गुरो । जातकोक्तफलं सर्वं विधातर्वक्तुमर्हसि

ਹੇ ਜਗਤ-ਗੁਰੂ! ਇਸ ਲਈ ਜਾਤਕਰਮ ਆਦਿ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰੋ। ਅਤੇ ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ! ਨਵਜਾਤ ਲਈ ਕੀਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਜੋ ਜੋ ਫਲ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ।

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । एवं वदति पाथोधौ स बालस्सागरात्मजः । ब्रह्माणमग्रहीत्कण्ठे विधुन्वंतं मुहुर्मुहुः

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਜਦੋਂ ਸਮੁੰਦਰ ਇਉਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਸਾਗਰ-ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਬਾਲਕ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਗਲਾ ਫੜ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਝੰਝੋੜਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 21

विधूननं च तस्यैवं सर्वलोककृतो विधेः । पीडितस्य च कालेय नेत्राभ्यामगमज्जलम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਵਿਧਾਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਹ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਏ। ਅਤੇ ਪੀੜਤ ਕਾਲੇਯ ਦੈਤ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਪਾਣੀ (ਅੰਸੂ) ਵਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 22

कराभ्यामब्धिजातस्य तत्सुतस्य महौजसः । कथंचिन्मुक्तकण्ठस्तु ब्रह्मा प्रोवाच सादरम्

ਉਸ ਮਹਾਂਤੇਜਸਵੀ, ਸਮੁੰਦਰ-ਜਾਤ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣਾ ਗਲਾ ਛੁਡਾਇਆ। ਗਲਾ ਛੁਟਦੇ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।

Verse 23

ब्रह्मोवाच । शृणु सागर वक्ष्यामि तवास्य तनयस्य हि । जातकोक्तफलं सर्वं समाधानरतः खलु

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸਾਗਰ, ਸੁਣ; ਤੇਰੇ ਇਸ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ-ਲੱਛਣਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੇ ਗਏ ਸਾਰੇ ਫਲ ਮੈਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ, ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸੁਥਿਰ ਸਮਾਧਾਨ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

Verse 24

नेत्राभ्यां विधृतं यस्मादनेनैव जलं मम । तस्माज्जलंधरेतीह ख्यातो नाम्ना भवत्वसौ

ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜਲ ਰੋਕ ਰੱਖਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇੱਥੇ ‘ਜਲੰਧਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇ।

Verse 25

अधुनैवैष तरुणस्सर्वशास्त्रार्थपारगः । महापराक्रमो धीरो योद्धा च रणदुर्मदः

ਹੁਣ ਵੀ ਇਹ ਨੌਜਵਾਨ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਅਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰੰਗਤ ਹੈ। ਇਹ ਮਹਾਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਧੀਰਜਵਾਨ, ਸਾਹਸੀ ਯੋਧਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਿਡਰ ਤੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਹੈ।

Verse 26

भविष्यति च गंभीरस्त्वं यथा समरे गुहः । सर्वजेता च संग्रामे सर्वसंपद्विराजितः

ਤੂੰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਸੰਕਲਪ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ—ਜਿਵੇਂ ਰਣ ਵਿੱਚ ਗੁਹ (ਕਾਰਤਿਕੇਯ) ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਬਣੇਂਗਾ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸੰਪਦਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਨਾਲ ਅਲੰਕ੍ਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕੇਂਗਾ।

Verse 27

दैत्यानामधिपो बालः सर्वेषां च भविष्यति । विष्णोरपि भवेज्जेता न कुत श्चित्पराभवः

ਉਹ ਬਾਲ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣੇਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੇਗਾ; ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 28

अवध्यस्सर्वभूतानां विना रुद्रं भविष्यति । यत एष समुद्भूतस्तत्रेदानीं गमिष्यति

ਰੁਦ੍ਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਵਧ੍ਯ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਸਰੋਤ ਤੋਂ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਹ ਮੁੜ ਓਥੇ ਹੀ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 29

पतिव्रतास्य भविता पत्नी सौभाग्यवर्द्धिनी । सर्वाङ्गसुन्दरी रम्या प्रियवाक्छीलसागरा

ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਪਵਿੱਤਰ-ਸ਼ੀਲ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇਗੀ ਜੋ ਪਤੀ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਰਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਮਨਮੋਹਣੀ, ਮਿੱਠੀ ਬਾਣੀ ਅਤੇ ਸਦਾਚਾਰ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शुक्रमाहूय राज्ये तं चाभ्यषेचयत् । आमंत्र्य सरितान्नाथं ब्रह्मांतर्द्धानमन्वगात्

ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਰਾਜਪਦ ਉੱਤੇ ਅਭਿਸੇਕ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਨਾਥ ਤੋਂ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅੰਤਧਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 31

अथ तद्दर्शनोत्फुल्लनयनस्सागरस्तदा । तमात्मजं समादाय स्वगेहमगमन्मुदा

ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖਿੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਗਰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਚੁੱਕ ਕੇ ਹर्ष ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 32

अपोषयन्महोपायैस्स्वबालं मुदितात्मकः । सर्वांगसुन्दरं रम्यं महाद्भुतसुतेजसम्

ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਮ ਉਪਾਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਬਾਲਕ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕੀਤੀ—ਜੋ ਸਰਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ, ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਅਤਿ ਅਦਭੁਤ ਸ਼ੁਭ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੀ।

Verse 33

अथाम्बुधिस्समाहूय कालनेमिं महासुरम् । वृन्दाभिधां सुतां तस्य तद्भार्यार्थमयाचत

ਤਦੋਂ ਅੰਬੁਧੀ ਨੇ ਮਹਾਂਅਸੁਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ‘ਵ੍ਰਿੰਦਾ’ ਨਾਮ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਪਤਨੀ ਵਜੋਂ ਮੰਗਿਆ।

Verse 34

कालनेम्यसुरो वीरोऽसुराणां प्रवरस्सुधीः । साधु येनेम्बुधेर्याञ्चां स्वकर्मनिपुणो मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਵੀਰ ਅਸੁਰ ਕਾਲਨੇਮੀ ਅਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ; ਆਪਣੀਆਂ ਯੁਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੰਬੁਧੀ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਮੰਨ ਲਿਆ।

Verse 35

जलंधराय वीराय सागरप्रभवाय च । ददौ ब्रह्मविधानेन स्वसुतां प्राणवल्लभाम्

ਸਾਗਰ-ਜਨਮ ਵੀਰ ਜਲੰਧਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਨਿਯਤ ਰੀਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਾਣਪਿਆਰੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਵਾਹ-ਦਾਨ ਕੀਤਾ।

Verse 36

तदोत्सवो महानासीद्विवाहे च तयोस्तदा । सुखं प्रापुर्नदा नद्योऽसुराश्चैवाखिला मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ! ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਵਾਹ ਦਾ ਉਤਸਵ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਹੋਇਆ; ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ-ਨਾਲਿਆਂ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਅਸੁਰਗਣ ਵੀ ਸੁਖੀ ਹੋ ਗਏ।

Verse 37

समुद्रोऽति सुखं प्राप सुतं दृष्ट्वा हि सस्त्रियम् । दानं ददौ द्विजातिभ्योऽप्यन्येभ्यश्च यथाविधि

ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵਧੂ ਸਮੇਤ ਵੇਖ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਅਤਿ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਫਿਰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਦਵਿਜਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ।

Verse 38

ये देवैर्निर्जिताः पूर्वं दैत्याः पाताल संस्थिताः । ते हि भूमंडलं याता निर्भयास्तमुपाश्रिताः

ਜੋ ਦੈਤ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਧਰਤੀ-ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਆਏ; ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਪਏ।

Verse 39

ते कालनेमिप्रमुखास्ततोऽसुरास्तस्मै सुतां सिंधुसुताय दत्त्वा । बभूवुरत्यन्तमुदान्विता हि तमाश्रिता देव विनिर्जयाय

ਤਦ ਕਾਲਨੇਮੀ ਆਦਿ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਿੰਧੂ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਵਿਆਹ ਕੇ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ; ਹੇ ਦੇਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਹਾਰ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਹੀ ਸ਼ਰਨ ਪਏ।

Verse 40

स चापि वीरोम्बुधिबालकोऽसौ जलंधराख्योऽसुरवीरवीरः । संप्राप्य भार्यामतिसुन्दरी वशी चकार राज्यं हि कविप्रभावात्

ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ-ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਵੀਰ ‘ਜਲੰਧਰ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਅਸੁਰ-ਵੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇਵਾਨ ਸੀ। ਅਤਿ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਪਾ ਕੇ, ਕਵੀ (ਸ਼ੁਕ੍ਰ) ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ।