अनरण्यसुता–पिप्पलादचरितम् / The Episode of Anaraṇya’s Daughter and Sage Pippalāda

Verse 1

नारद उवाच । अनरण्यस्य चरितं सुतादानसमन्वितम् । श्रुत्वा गिरिवरस्तात किं चकार च तद्वद

ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ! ਅਨਰਣ੍ਯ ਦੀ ਕਥਾ, ਪੁੱਤਰ-ਦਾਨ ਸਮੇਤ, ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਹਾੜ (ਹਿਮਾਲਯ) ਨੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ।

Verse 2

ब्रह्मोवाच । अनरण्यस्य चरितं कन्यादानसमन्वितम् । श्रुत्वा पप्रच्छ शैलेशो वसिष्ठं साञ्जलिः पुनः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਅਨਰਣ੍ਯ ਦੀ ਕਥਾ, ਕਨਿਆ-ਦਾਨ ਸਮੇਤ, ਸੁਣ ਕੇ ਸ਼ੈਲੇਸ਼ (ਹਿਮਾਲਯ) ਨੇ ਫਿਰ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਜੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 3

शैलेश उवाच । वसिष्ठ मुनिशार्दूल ब्रह्मपुत्र कृपानिधे । अनरण्यचरित्रन्ते कथितं परमाद्भुतम्

ਸ਼ੈਲੇਸ਼ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਵਸਿਸ਼ਠ! ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ-ਪੁੱਤਰ, ਕਰੁਣਾ-ਨਿਧਿ! ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਅਨਰਣ੍ਯ ਦਾ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ।

Verse 4

अनरण्यसुता यस्मात् पिप्पलादं मुनिं पतिम् । सम्प्राप्य किमकार्षीत्सा तच्चरित्रं मुदावहम्

ਅਨਰਣ੍ਯ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ, ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਚਰਿਤ੍ਰ (ਹੁਣ) ਕਹਿਣ ਯੋਗ ਹੈ।

Verse 5

वसि । पिप्पलादो मुनिवरो वयसा जर्जरोधिकः । गत्वा निजाश्रमं नार्याऽनरण्यसुतया तया

ਹੇ ਵਸੀ! ਉਮਰ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਜਰਜਰ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਮੁਨੀਵਰ ਪਿੱਪਲਾਦ, ਉਸ ਇਸਤਰੀ—ਅਨਰਣ੍ਯ ਦੀ ਧੀ—ਦੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਨੂੰ ਗਏ।

Verse 6

उवास तत्र सुप्रीत्या तपस्वी नातिलम्पटः । तत्रारण्ये गिरिवर स नित्यं निजधर्मकृत्

ਹੇ ਗਿਰਿਵਰ! ਉਹ ਤਪਸਵੀ ਸੀ, ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤਿ-ਆਸਕਤ ਨਹੀਂ; ਉੱਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ। ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 7

अथानरण्यकन्या सा सिषेवे भक्तितो मुनिम् । कर्मणा मनसा वाचा लक्ष्मीनारायणं यथा

ਫਿਰ ਉਸ ਜੰਗਲ-ਕੁੜੀ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ—ਕਰਮ ਨਾਲ, ਮਨ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਾਣੀ ਨਾਲ—ਜਿਵੇਂ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Verse 8

एकदा स्वर्णदीं स्नातुं गच्छन्तीं सुस्मितां च ताम् । ददर्श पथि धर्मश्च मायया वृषरूपधृक्

ਇੱਕ ਵਾਰ ਉਹ ਮੰਦ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਸਵਰਣਦੀ ਵਿੱਚ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਨੇ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵ੍ਰਿਸ਼ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

Verse 9

चारुरत्नरथस्थश्च नानालं कारभूषितः । नवीनयौवनश्श्रीमान्कामदेवसभप्रभः

ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਜੜੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਬੈਠਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਨਾਨਾ ਗਹਿਣਿਆਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਨਵੀਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਦਿਪਤ, ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪੰਨ, ਉਹ ਕਾਮਦੇਵ ਦੀ ਸਭਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਭਾਮਾਨ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।

Verse 10

दृष्ट्वा तां सुन्दरीं पद्मामुवाच स वृषो विभुः । विज्ञातुं भावमन्तःस्थं तस्याश्च मुनियोषितः

ਉਸ ਸੁੰਦਰੀ ਪਦਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤੀਮਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਨੰਦੀ ਬੋਲੇ—ਉਹ ਮੁਨੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਭਾਵ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ।

Verse 11

धर्म उवाच । अयि सुन्दरि लक्ष्मीर्वै राजयोग्ये मनोहरे । अतीव यौवनस्थे च कामिनि स्थिरयौवने

ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਸੁੰਦਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ-ਸਰੂਪਣੀ, ਰਾਜਯੋਗ੍ਯ ਮਨੋਹਰੀ! ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਪਰਿਪੂਰਨ ਯੌਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਅਖੰਡ ਯੌਵਨ ਵਾਲੀ।

Verse 12

जरातुरस्य वृद्धस्य पिप्पलादस्य वै मुनेः । सत्यं वदामि तन्वंगि समीपे नैव राजसे

ਹੇ ਤਨ੍ਵੰਗੀ, ਮੈਂ ਸੱਚ ਆਖਦਾ ਹਾਂ—ਜਰਾ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਬੁੱਢੇ ਮੁਨੀ ਪਿੱਪਲਾਦ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੂੰ ਰਾਜਸੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਮਕਦੀ।

Verse 13

विप्रं तपस्सु निरतं निर्घृणं मरणोन्मुखम् । त्वक्त्वा मां पश्य राजेन्द्रं रतिशूरं स्मरातुरम्

ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੇਖੋ—ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰੇ ਹੋਏ; ਉਹ ਕਾਮ-ਪੀੜਤ, ਰਤੀ ਦਾ ਸੂਰਮਾ ਜਿਹਾ ਦਿੱਸਦਾ ਹੈ।

Verse 14

प्राप्नोति सुन्दरी पुण्यात्सौन्दर्य्यं पूर्वजन्मनः । सफलं तद्भवेत्सर्वं रसिकालिंगनेन च

ਉਸ ਪੁੰਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਸੁੰਦਰੀ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਦਾ ਕਮਾਇਆ ਸੁੰਦਰਤਾ-ਫਲ ਪਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਰਸਿਕ ਪ੍ਰੀਤਮ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਆਲਿੰਗਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਸਫਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 15

सहस्रसुन्दरीकान्तं कामशास्त्रविशारदम् । किंकरं कुरु मां कान्ते सम्परित्यज्य तं पतिम्

ਹੇ ਕਾਂਤੇ! ਉਸ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਕਿੰਕਰ ਬਣਾ ਲੈ—ਮੈਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸੁੰਦਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਅਤੇ ਕਾਮਸ਼ਾਸਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹਾਂ।

Verse 16

निर्जने कानने रम्ये शैले शैले नदीतटे । विहरस्व मया सार्द्धं जन्मेदं सफलं कुरु

ਨਿਰਜਨ ਸੁਹਾਵਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਤੇ ਅਤੇ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰ; ਇਸ ਜਨਮ ਨੂੰ ਸਫਲ ਬਣਾ।

Verse 17

वसिष्ठ उवाच । इत्येवमुक्तवन्तं सा स्वरथादवरुह्य च । ग्रहीतुमुत्सुकं हस्ते तमुवाच पतिव्रता

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲਕਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਆਪਣੇ ਰਥ ਤੋਂ ਉਤਰੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਫੜਨ ਨੂੰ ਉਤਸੁਕ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।

Verse 18

पद्मो वाच । गच्छ दूरं गच्छ दूरं पापिष्ठस्त्वं नराधिप । मां चेत्पश्यसि कामेन सद्यो नष्टो भविष्यसि

ਪਦਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਦੂਰ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਹੇ ਪਾਪੀ ਰਾਜਾ। ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਾਮਵਾਸਨਾ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।

Verse 19

पिप्पलादं मुनि श्रेष्ठं तपसा पूतविग्रहम् । त्यक्त्वा कथं भजेयं त्वां स्त्रीजितं रतिलम्पटम्

ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਵਰਗੇ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਕਾਮੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹਾਂ?

Verse 20

स्त्रीजितस्पर्शमात्रेण सर्वं पुण्यं प्रणश्यति । स्त्रीजितः परपापी च तद्दर्शनमघावहम्

ਇਸਤ੍ਰੀ-ਕਾਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ਼ ਛੂਹਣ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਾ ਇਕੱਠਾ ਪੁੰਨ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਮਹਾਂਪਾਪੀ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਪਾਪ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 21

सत्क्रियो ह्यशुचिर्नित्यं स पुमान् यः स्त्रिया जितः । निन्दन्ति पितरो देवा मान वास्सकलाश्च तम्

ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਬਾਹਰੋਂ ਸਤਕਰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਜੋ ਪੁਰਖ ਇਸਤ੍ਰੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਸਦਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਤਰ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉਸ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 22

तस्य किं ज्ञान सुतपो जपहोमप्रपूजनैः । विद्यया दानतः किम्वा स्त्रीभिर्यस्य मनो हृतम्

ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਆਸਕਤੀ ਨਾਲ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਲਈ ਗਿਆਨ, ਕਠੋਰ ਤਪ, ਜਪ, ਹੋਮ ਅਤੇ ਮਹਾਪੂਜਾ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ? ਜਦੋਂ ਅੰਦਰਲੀ ਚੇਤਨਾ ਹੀ ਵਿਸ਼ਯ-ਮੋਹ ਨਾਲ ਹਰੀ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਦਾਨ ਵੀ ਕੀ ਫਲ ਦੇਣ?

Verse 23

मातरं मां स्त्रियो भावं कृत्वा येन ब्रवीषि ह । भविष्यति क्षयस्तेन कालेन मम शापतः

ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸਤਰੀ-ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਮੰਨ ਕੇ ‘ਮਾਤਾ’ ਕਹਿ ਕੇ ਬੁਲਾਇਆ; ਇਸ ਲਈ ਮੇਰੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਤੇਰਾ ਖ਼ਸਾਰਾ ਅਤੇ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ।

Verse 24

वसिष्ठ उवाच । श्रुत्वा धर्मस्सतीशापं नृप मूर्तिं विहाय च । धृत्वा स्वमूर्तिं देवेशः कम्पमान उवाच सः

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਰਾਜਨ! ਧਰਮ ਉੱਤੇ ਸਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਦੇਵੇਸ਼ ਨੇ ਉਹ ਧਾਰਿਆ ਹੋਇਆ ਰੂਪ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਸਵ-ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕੰਬਦਿਆਂ ਹੋਇਆ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।

Verse 25

धर्म उवाच । मातर्जानीहि मां धर्मं ज्ञानिनाञ्च गुरो र्गुरुम् । परस्त्रीमातृबुद्धिश्च कुव्वर्न्तं सततं सति

ਧਰਮ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਕਰਕੇ ਜਾਣੋ; ਮੈਂ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦਾ ਆਚਾਰਯ, ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਵੀ ਗੁਰੂ ਹਾਂ। ਹੇ ਸਤੀ, ਮੈਂ ਪਰ-ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਤਾ-ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੀ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।

Verse 26

अहं तवान्तरं ज्ञातुमागतस्तव सन्निधिम् । तवाहञ्च मनो जाने तथापि विधिनोदितः

ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਗੱਲ ਜਾਣਨ ਲਈ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸਨਮੁਖ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਤੇਰਾ ਮਨ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ; ਫਿਰ ਵੀ ਵਿਧੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਬੋਲ ਕੇ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ।

Verse 27

कृतं मे दमनं साध्वि न विरुद्धं यथोचितम् । शास्तिः समुत्पथस्थानामीश्वरेण विनिर्मिता

ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਤੂੰ ਜੋ ਮੇਰਾ ਦਮਨ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਨਾ ਅਣਉਚਿਤ ਹੈ ਨਾ ਯਥੋਚਿਤ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ। ਕਿਉਂਕਿ ਕੁਰਾਹੇ ਖੜ੍ਹਿਆਂ ਲਈ ਦੰਡ-ਵਿਧਾਨ ਆਪ ਈਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ।

Verse 28

स्वयं प्रदाता सर्वेभ्यः सुखदुःखवरान्क्षमः । सम्पदं विपदं यो हि नमस्तस्मै शिवाय हि

ਜੋ ਆਪ ਸਭ ਨੂੰ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਰੂਪ ਵਰ ਦੇਣ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਤੇ ਵਿਪਤਾ ਵੰਡਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 29

शत्रुं मित्रं सम्विधातुं प्रीतिञ्च कलहं क्षमः । स्रष्टुं नष्टुं च यस्सृष्टिं नमस्तस्मै शिवाय हि

ਜੋ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਝਗੜਾ ਦੋਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੋ ਕੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਰਚ ਅਤੇ ਲੈ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ—ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 30

येन शुक्लीकृतं क्षीरं जले शैत्यं कृतम्पुरा । दाहीकृतो हुता शश्च नमस्तस्मै शिवाय हि

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਦੁੱਧ ਚਿੱਟਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਠੰਡਕ ਮਿਲੀ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਅੱਗ ਦਾਹਕ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭੜਕੀ—ਉਸ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 31

प्रकृतिर्निर्मिता येन तप्त्वाति महदादितः । ब्रह्मविष्णुमहेशाद्या नमस्तस्मै शिवाय हि

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਬਣੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਮਹਾਨ ਤਾਪ ਤੋਂ ਮਹੱਤੱਤਵ ਆਦਿ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਮਹੇਸ਼ ਆਦਿ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਮੰਗਲਮਯ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

Verse 32

ब्रह्मोवाचः । इत्युक्त्वा पुरतस्तस्यास्तस्थौ धर्मो जगद्गुरुः । किञ्चिन्नोवाच चकितस्तत्पातिव्रत्य तोषितः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਜਗਤ-ਗੁਰੂ ਧਰਮ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਕਿਹਾ।

Verse 33

पद्मापि नृपकन्या सा पिप्पलादप्रिसा तदा । साध्वी तं धर्ममाज्ञाय विस्मितोवाच पर्वत

ਤਦ ਪਿੱਪਲਾਦ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਪਦਮਾ, ਸਾਧਵੀ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ-ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਕੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਈ; ਫਿਰ ਪਰਵਤ ਨੇ ਵੀ ਅਚੰਭੇ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 34

पद्मोवाच । त्वमेव धर्म सर्वेषां साक्षी निखिलकर्मणाम् । कथं मनो मे विज्ञातुं विडम्बयसि मां विभो

ਪਦਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਧਰਮ ਹੋ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਅੰਤਰ-ਸਾਕਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਸਰਵਦਰਸ਼ੀ। ਹੇ ਵਿਭੋ, ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਾ ਜਾਣਨ ਦਾ ਨਾਟਕ ਕਰਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੇੜਦੇ ਹੋ?

Verse 35

यत्तत्सर्वं कृतं ब्रह्मन् नापराधो बभूव मे । त्वञ्च शप्तो मयाऽज्ञानात्स्त्रीस्वभा वाद्वृथा वृष

ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਇਆ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ, ਇਸਤਰੀ-ਸੁਭਾਉ ਦੀ ਉਤਾਵਲ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ।

Verse 36

का व्यवस्था भवेत्तस्य चिन्तयामीति साम्प्रतम् । चित्ते स्फुरतु सा बुद्धिर्यया शं संल्लभामि वै

ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੋਚਦੀ ਹਾਂ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਨਿਯਮ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਹੋਵੇ? ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਵਿਵੇਕ-ਬੁੱਧੀ ਚਮਕੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਾਂ।

Verse 37

आकाशोसौ दिशस्सर्वा यदि नश्यन्तु वायवः । तथापि साध्वीशापस्तु न नश्यति कदाचन

ਜੇ ਆਕਾਸ਼, ਸਭ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਹਵਾਵਾਂ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਵੀ ਸਾਧਵੀ ਧਰਮਨਿਸ਼ਠ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਉਚਾਰਿਆ ਸ਼ਾਪ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮਿਟਦਾ।

Verse 38

सत्ये पूर्णश्चतुष्पादः पौर्ण मास्यां यथा शशी । विराजसे देवराज सर्वकालं दिवानिशम्

ਸਤਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰਨ, ਚੌਹਾਂ ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ—ਪੂਰਨਿਮਾ ਦੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ। ਹੇ ਦੇਵਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਹਰ ਵੇਲੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਹੋ।

Verse 39

त्वञ्च नष्टो भवसि चेत्सृष्टिनाशो भवेत्तदा । इति कर्तव्यतामूढा वृथापि च वदाम्यहम्

ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ‘ਕਰਤੱਬ ਕੀ ਹੈ’ ਇਸ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਮੈਂ, ਭਾਵੇਂ ਵਿਅਰਥ ਹੀ ਸਹੀ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 40

पादक्षयश्च भविता त्रेतायां च सुरोत्तम । पादोपरे द्वापरे च तृतीयोऽपि कलौ विभो

ਹੇ ਸੁਰੋਤਮ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪੈਰ ਦਾ ਘਾਟਾ ਹੋਵੇਗਾ। ਦ੍ਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਇੱਕ ਪੈਰ ਘਟੇਗਾ; ਅਤੇ ਕਲੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਿਭੋ, ਤੀਜਾ ਪੈਰ ਵੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।

Verse 41

कलिशेषेऽखिलाश्छिन्ना भविष्यन्ति तवांघ्रयः । पुनस्सत्ये समायाते परिपूर्णो भविष्यसि

ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗ ਛਿੰਨ-ਭਿੰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਤਿ ਯੁਗ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਵੋਗੇ।

Verse 42

सत्ये सर्वव्यापकस्त्वं तदन्येषु च कु त्रचित् । युगव्यवस्थया स त्वं भविष्यसि तथा तथा

ਸਤ੍ਯਯੁਗ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਸਰਬਵਿਆਪਕ ਹੈਂ; ਪਰ ਹੋਰ ਯੁਗਾਂ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈਂ। ਯੁਗ-ਵਿਵਸਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਂਗਾ।

Verse 43

इत्येवं वचनं सत्यं ममास्तु सुखदं तव । याम्यहं पतिसेवायै गच्छ त्वं स्वगृहं विभो

ਇਉਂ ਹੀ ਹੋਵੇ—ਇਹ ਬਚਨ ਸੱਚੇ ਹੋਣ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਇਹ ਮੰਗਲਮਈ ਅਤੇ ਸੁਖਦਾਇਕ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਹੁਣ ਪਤੀ-ਸੇਵਾ ਲਈ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ; ਹੇ ਵਿਭੋ, ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਜਾ।

Verse 44

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्यास्सन्तुष्टोभूद्वृषस्स वै । तदेवंवादिनीं साध्वीमुवाच विधिनन्दन

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼-ਰੂਪ ਧਰਮ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਵਿਧਾਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸਾਧਵੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ।

Verse 45

धर्म उवाच । धन्यासि पतिभक्तासि स्वस्ति तेस्तु पतिव्रते । वरं गृहाण त्वत्स्वामी त्वत्परित्राणकारणात्

ਧਰਮ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਤੂੰ ਧੰਨ ਹੈਂ, ਪਤੀ-ਭਗਤ ਹੈਂ; ਹੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਤੇਰਾ ਕਲਿਆਣ ਹੋਵੇ। ਵਰ ਲੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਹੀ ਤੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣਿਆ ਹੈ।

Verse 46

युवा भवतु ते भर्ता रतिशूरश्च धार्मिकः । रूपवान् गुणवान्वाग्मी संततस्थिरयौवनः

ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਸਦਾ ਜਵਾਨ ਰਹੇ—ਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ। ਉਹ ਰੂਪਵਾਨ, ਗੁਣਵਾਨ, ਵਾਕ-ਚਤੁਰ ਅਤੇ ਅਟੁੱਟ ਸਥਿਰ ਜਵਾਨੀ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ।

Verse 47

चिरञ्जीवी स भवतु मार्कण्डेयात्प रश्शुभे । कुबेराद्धनवांश्चैव शक्रादैश्वर्य्यवानपि

ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਉਹ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਵਾਂਗ ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਹੋਵੇ; ਕੁਬੇਰ ਵਾਂਗ ਧਨਵਾਨ ਹੋਵੇ; ਅਤੇ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਵਾਂਗ ਐਸ਼ਵਰਯ ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਨਾਲ ਭੀ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ।

Verse 48

शिवभक्तो हरिसमस्सिद्धस्तु कपिलात्परः । बुद्ध्या बृहस्पतिसमस्समत्वेन विधेस्समः

ਸ਼ਿਵ-ਭਗਤ ਹਰੀ (ਵਿਸ਼ਨੂ) ਵਾਂਗ ਸਿੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਪਿਲ ਤੋਂ ਵੀ ਉੱਚਾ; ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਸਮਾਨ ਅਤੇ ਸਮਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਧੀ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਸਮਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 49

स्वामिसौभाग्यसंयुक्ता भव त्वं जीवनावधि । तथा च सुभगे देवि त्वं भव स्थिरयौवना

ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਸੌਭਾਗ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਹੀਂ, ਜੀਵਨ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਘੜੀ ਤੱਕ। ਅਤੇ ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਮਲ ਯੌਵਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਰਹੀਂ।

Verse 50

माता त्वं दशपुत्राणां गुणिनां चिरजीविनाम् । स्वभर्तुरधिकानां च भविष्यसि न संशयः

ਤੂੰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਦਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਣੇਂਗੀ—ਗੁਣਵਾਨ ਤੇ ਚਿਰੰਜੀਵੀ—ਜੋ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੋਣਗੇ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

Verse 51

गृहा भवन्तु ते साध्वि सर्वसम्पत्सम न्विताः । प्रकाशमन्तस्सततं कुबेरभवनाधिकाः

ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਤੇਰੇ ਘਰ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਮਪੱਤਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਣ; ਅੰਦਰਲਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਦਾ ਚਮਕੇ—ਅਤੇ ਉਹ ਕੁਬੇਰ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਦਿਪਤ ਹੋਣ।

Verse 52

वसिष्ठ उवाच । इत्येवमुक्ता सन्तस्थौ धर्मस्स गिरिसत्तम । सा तं प्रदक्षिणीकृत्य प्रणम्य स्वगृहं ययौ

ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਗਿਰਿ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ ਧਰਮ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਡੋਲ ਰਹਿਆ। ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਦੱਖਿਣਾ ਕਰ ਕੇ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 53

धर्मस्तथाशिषो दत्वा जगाम निजमन्दिरम् । प्रशशंस च तां प्रात्या पद्मां संसदि संसदि

ਧਰਮ ਨੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਾਪਸ ਆ ਕੇ ਉਹ ਹਰ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਪਦਮਾ ਦੀ ਮੁੜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 54

सा रेमे स्वामिना सार्द्धं यूना रहसि सन्ततम् । पश्चाद्बभूवुऽस्सत्पुत्रास्तद्भर्तुरधिका गुणैः

ਉਹ ਆਪਣੇ ਜਵਾਨ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧੇਰੇ ਸਨ।

Verse 55

बभूव सकला सम्पद्दम्पत्योः सुखवर्द्धिनी । सर्वानन्दवृद्धिकरी परत्रेह च शर्मणे

ਉਸ ਦੰਪਤੀ ਲਈ ਸਾਰੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਉਪਜੀ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੁਖ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਵਧਾ ਕੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਕਲਿਆਣ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਬਣੀ।

Verse 56

शैलेन्द्र कथितं सर्वमितिहासं पुरातनम् । दम्पत्योश्च तयोः प्रीत्या श्रुतं ते परमादरात्

ਹੇ ਸ਼ੈਲੇਂਦ੍ਰ! ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਇਤਿਹਾਸ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਪਰਸਪਰ ਪ੍ਰੀਤ ਵਾਲੇ ਉਸ ਦੰਪਤੀ ਦੀ ਕਥਾ ਤੂੰ ਪਰਮ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸੁਣੀ ਹੈ।

Verse 57

बुद्ध्वा तत्त्वं सुतां देहि पार्वतीमीश्वराय च । कुरुषं त्यज शैलेन्द्र मेनया स्वस्त्रिया सह

ਤੱਤਵ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਈਸ਼ਵਰ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ। ਹੇ ਸ਼ੈਲੇੰਦਰ! ਮੇਨਾ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਇਹ ਕਠੋਰਤਾ ਤਿਆਗ ਕੇ ਨਰਮ ਦਿਲ ਹੋ।

Verse 58

सप्ताहे समतीते तु दुर्लभेति शुभे क्षणे । लग्नाधिपे च लग्नस्थे चन्द्रेस्वत्नयान्विते

ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਬੀਤਣ ਉਪਰੰਤ, ਉਸ ਦੁਰਲਭ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਪਲ ਵਿੱਚ—ਜਦੋਂ ਲਗਨ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਲਗਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਥਿਤ ਸੀ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ-ਸੰਬੰਧ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ—ਤਦ ਨਿਯਤ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੀ।

Verse 59

मुदिते रोहिणीयुक्ते विशुद्धे चन्द्रतारके । मार्गमासे चन्द्रवारे सर्वदोषविवर्जिते

ਜਦੋਂ ਚੰਦਰਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋਵੇ, ਚੰਦਰ-ਨਕਸ਼ਤਰ ਸ਼ੁੱਧ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਮਾਰਗਸ਼ੀਰਸ਼ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਸੋਮਵਾਰ ਆਵੇ—ਉਹ ਸਮਾਂ ਸਭ ਦੋਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 60

सर्वसद्ग्रहसंसृष्टऽसद्ग्रहदृष्टिवर्जिते । सदपत्यप्रदे जीवे पतिसौभाग्यदायिनि

ਹੇ ਜੀਵੰਤ ਦੇਵੀ! ਤੂੰ ਸਭ ਸ਼ੁਭ ਗ੍ਰਹਿ-ਪ੍ਰਭਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਹੈਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁਭ ਗ੍ਰਹਿ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਸਤਸੰਤਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਪਤੀ-ਸੌਭਾਗ ਤੇ ਦਾਂਪਤ੍ਯ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਵਾਲੀ ਹੈਂ।

Verse 61

जगदम्बां जगत्पित्रे मूलप्रकृतिमीश्वरीम् । कन्यां प्रदाय गिरिजां कृती त्वं भव पर्वत

ਹੇ ਪਰਬਤ (ਹਿਮਾਲਿਆ)! ਜਗਦੰਬਾ, ਈਸ਼ਵਰੀ, ਮੂਲ-ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ—ਐਸੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਗਿਰਿਜਾ ਨੂੰ ਜਗਤਪਿਤਾ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਤਾਰਥ ਤੇ ਧੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਂਗਾ।

Verse 62

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा मुनिशार्दूलो वसिष्ठो ज्ञानिसत्तमः । विरराम शिवं स्मृत्वा नानालीलाकरं प्रभुम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼ੇਰ ਵਸਿਸ਼ਠ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਅਨੇਕ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾਵਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।