गिरिजाया तपोऽनुज्ञा (Permission for Girijā’s Austerities)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । त्वयि देवमुने याते पार्वती हृष्टमानसा । तपस्साध्यं हरं मेने तपोर्थं मन आदधे

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਦੇਵ-ਮੁਨੀ, ਤੇਰੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹर्षਿਤ ਮਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਹਰਾ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਯੋਗ ਮੰਨਿਆ; ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਲਈ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ।

Verse 2

ततः सख्यौ समादाय जयां च विजयां तथा । मातरं पितरं चैव सखीभ्यां पर्यपृच्छत

ਫਿਰ ਉਹ ਜਯਾ ਅਤੇ ਵਿਜਯਾ ਨਾਮ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਖੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੀ।

Verse 3

प्रथमं पितरं गत्वा हिमवन्तं नगेश्वरम् । पर्यपृच्छत्सुप्रणम्य विनयेन समन्विता

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਹਿਮਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਈ; ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ, ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਆਦਰ-ਸਹਿਤ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ।

Verse 4

सख्यावूचतुः । हिमवञ्च्छ्रूयतां पुत्री वचनं कथ्यतेऽधुना । सा स्वयं चैव देहस्य रूपस्यापि तथा पुनः

ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਹਿਮਵਾਨ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਸੁਣੋ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਧੀ ਦੇ ਬਚਨ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਾਂ—ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੇਹ ਅਤੇ ਰੂਪ ਬਾਰੇ ਆਪ ਹੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਕਿਹਾ ਹੈ।

Verse 5

भवतो हि कुलस्यास्य साफल्यं कर्तुमिच्छति । तपसा साधनीयोऽसौ नान्यथा दृश्यतां व्रजेत्

ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਇਸ ਕੁਲ ਨੂੰ ਸਫਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕੇਵਲ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਰਸ਼ਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।

Verse 6

तस्माच्च पर्वतश्रेष्ठ देह्याज्ञां भवताधुना । तपः करोतु गिरिजा वनं गत्वेति सादरम्

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਗਿਆ ਦਿਓ। ਗਿਰਿਜਾ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇ—ਇਉਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 7

ब्रह्मोवाच । इत्येवं च तदा पृष्टस्सखीभ्यां मुनिसत्तम । पार्वत्या सुविचार्याथ गिरिराजोऽब्रवीदिदम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਾਰਵਤੀ ਬਾਰੇ ਦੋ ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਗਿਰਿਰਾਜ ਨੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 8

हिमालय उवाच । मह्यं च रोचतेऽत्यर्थं मेनायै रुच्यतां पुनः । यथेदं भवितव्यं च किमतः परमुत्तमम्

ਹਿਮਾਲਯ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਇਹ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਮੇਨਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੁੜ ਇਹ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹੋਵੇ। ਜਿਵੇਂ ਇਹ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੋਵੇ; ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਪਰਮ ਮੰਗਲ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 9

साफल्यं तु मदीयस्य कुलस्य च न संशयः । मात्रे तु रुच्यते चेद्वै ततः शुभतरं नु किम्

ਮੇਰੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਅਤੇ ਜੇ ਮੇਰੀ ਮਾਤਾ ਮੇਨਾ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਸ਼ੁਭ ਹੋਰ ਕੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?

Verse 10

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं पित्रा प्रोक्तं श्रुत्वा तु ते तदा । जग्मतुर्मातरं सख्यौ तदाज्ञप्ते तया सह

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕਹੇ ਇਹ ਬਚਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਖੀਆਂ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ (ਅੱਗੇ) ਚੱਲ ਪਈਆਂ।

Verse 11

गत्वा तु मातरं तस्याः पार्वत्यास्ते च नारद । सुप्रणम्य करो बध्वोचतुर्वचनमादरात्

ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਮਾਤਾ ਕੋਲ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਸਤਿਕਾਰ ਭਰੇ ਬਚਨ ਕਹੇ।

Verse 12

सख्यावूचतुः । मातस्त्वं वचनं पुत्र्याः शृणु देवि नमोऽस्तु ते । सुप्रसन्नतया तद्वै श्रुत्वा कर्तुमिहार्हसि

ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਮਾਤਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਧੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣੋ; ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਸੁਣ ਕੇ ਇੱਥੇ ਜੋ ਕਰਤਵ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਰਾ ਕਰੋ।

Verse 13

तप्तुकामा तु ते पुत्री शिवार्थं परमं तपः । प्राप्तानुज्ञा पितुश्चैव तुभ्यं च परिपृच्छति

ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਪਰਮ ਤਪ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਹੁਣ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਅਤੇ ਅਨੁਮਤੀ ਮੰਗਦੀ ਹੈ।

Verse 14

इयं स्वरूपसाफल्यं कर्तुकामा पतिव्रते । त्वदाज्ञया यदि जायेत तप्यते च तथा तपः

ਹੇ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਵਰੂਪ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਆਗਿਆ ਮਿਲ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰੇਗੀ।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च ततस्सख्यौ तूष्णीमास्तां मुनीश्वर । नांगीचकार मेना सा तद्वाक्यं खिन्नमानसा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਖੀਆਂ ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਗਈਆਂ। ਪਰ ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੀ ਮੇਨਾ ਨੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤੇ।

Verse 16

ततस्सा पार्वती प्राह स्वयमेवाथ मातरम् । करौ बद्ध्वा विनीतात्मा स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

ਤਦ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਨਿਮਰ ਮਨ ਨਾਲ, ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬੋਲੀ।

Verse 17

पार्वत्युवाच । मातस्तप्तुं गमिष्यामि प्रातः प्राप्तुं महेश्वरम् । अनुजानीहि मां गंतुं तपसेऽद्य तपोवनम्

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਾਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ ਤਾਂ ਜੋ ਸਵੇਰੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂ। ਅੱਜ ਤਪੋਵਨ ਜਾਣ ਦੀ ਮੈਨੂੰ ਆਗਿਆ ਦਿਓ।

Verse 18

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचः पुत्र्या मेना दुःख मुपागता । सोपाहूय तदा पुत्रीमुवाच विकला सती

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਧੀ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਨਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਈ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਕੋਲ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਵਿਹਲ ਹੋਈ ਸਤੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ।

Verse 19

मेनोवाच । दुःखितासि शिवे पुत्री तपस्तप्तुं पुरा यदि । तपश्चर गृहेऽद्य त्वं न बहिर्गच्छ पार्वति

ਮੇਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ ਧੀਏ, ਜੇ ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤਪ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਪ ਕਰ; ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾ, ਪਾਰਵਤੀ।

Verse 20

कुत्र यासि तपः कर्तुं देवास्संति गृहे मम । तीर्थानि च समस्तानि क्षेत्राणि विविधानि च

ਤੂੰ ਤਪ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈਂ? ਮੇਰੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਾਰੇ ਤੀਰਥ ਤੇ ਅਨੇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਖੇਤਰ ਹਨ।

Verse 21

कर्तव्यो न हठः पुत्रि गंतव्यं न बहिः क्वचित् । साधितं किं त्वया पूर्वं पुनः किं साधयिष्यसि

ਧੀਏ, ਹਠ ਨਾ ਕਰ; ਬਾਹਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਾ ਜਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਕੀ ਸਾਧਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਫਿਰ ਕੀ ਸਾਧਣ ਦੀ ਸੋਚਦੀ ਹੈਂ?

Verse 22

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसं तृतीये पार्वती पार्वतीतपोव नाम द्वाविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪੁਸਤਕ ਦੀ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਭਾਗ, ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਪਾਰਵਤੀਤਪੋਵਨ’ ਨਾਮਕ ਬਾਈਂਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 23

स्त्रीणां तपोवनगतिर्न श्रुता कामनार्थिनी । तस्मात्त्वं पुत्रि मा कार्षीस्तपोर्थं गमनं प्रति

ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੁੜੀ ਦਾ ਤਪੋਵਨ ਜਾਣਾ ਸੁਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਧੀਏ, ਤਪ ਲਈ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਦਾ ਮਨ ਨਾ ਬਣਾ।

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्येवं बहुधा पुत्री तन्मात्रा विनवारिता । संवेदे न सुखं किंचिद्विनाराध्य महेश्वरम्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਨੇ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਧੀ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਸ ਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੁਖ ਮਹਿਸੂਸ ਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 25

तपोनिषिद्धा तपसे वनं गंतुं च मेनया । हेतुना तेन सोमेति नाम प्राप शिवा तदा

ਮੇਨਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਲਈ ਜੰਗਲ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ। ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ‘ਸੋਮਾ’ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 26

अथ तां दुखितां ज्ञात्वा मेना शैलप्रिया शिवाम् । निदेशं सा ददौ तस्याः पार्वत्यास्तपसे मुने

ਫਿਰ ਪਹਾੜ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ਦੁਖੀ ਜਾਣ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਮੇਨਾ ਨੇ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 27

मातुराज्ञां च संप्राप्य सुव्रता मुनिसत्तम । ततः स्वांते सुखं लेभे पार्वती स्मृतशंकरा

ਮਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਪਾਰਵਤੀ—ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ—ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਪਰਮ ਸੁਖ ਤੇ ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਈ।

Verse 28

मातरं पितरं साथ प्रणिपत्य मुदा शिवा । सखीभ्यां च शिवं स्मृत्वा तपस्तप्तुं समुद्गता

ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਦੋ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ, ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਈ।

Verse 29

हित्वा मतान्यनेकानि वस्त्राणि विविधानि च । वल्कलानि धृतान्याशु मौंजीं बद्ध्वा तु शोभनाम्

ਅਨੇਕਾਂ ਮਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵਲਕਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸ਼ੋਭਾ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਮੌਂਜੀ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ।

Verse 30

हित्वा हारं तथा चर्म्म मृगस्य परमं धृतम् । जगाम तपसे तत्र गंगावतरणं प्रति

ਹਾਰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮ੍ਰਿਗਚਰਮ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਅਵਤਰਨ ਨੂੰ ਸਿਧ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਉੱਥੇ ਤਪ ਕਰਨ ਗਿਆ।

Verse 31

शंभुना कुर्वता ध्यानं यत्र दग्धो मनोभवः । गंगावतरणो नाम प्रस्थो हिमवतस्स च

ਹਿਮਵਤ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਸਥ ‘ਗੰਗਾਵਤਰਨ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣ ਤੇ ਮਨੋਭਵ (ਕਾਮ) ਸੜ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 32

हरशून्योऽथ ददृशे स प्रस्थो हिमभूभृतः । काल्या तत्रेत्य भोस्तात पार्वत्या जगदम्बया

ਤਦ ਹਿਮਾਲੇ ਦਾ ਉਹ ਪ੍ਰਸਥ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਦਿੱਸਿਆ। ਉੱਥੇ ਕਾਲਿਕਾ ਬੋਲੀ—“ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਇੱਥੇ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ”; ਅਤੇ ਜਗਦੰਬਾ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਉਹ ਹਾਲਤ ਵੇਖ ਕੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।

Verse 33

यत्र स्थित्वा पुरा शंभुस्तप्तवान्दुस्तरं तपः । तत्र क्षणं तु सा स्थित्वा बभूव विरहार्दिता

ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੰਭੂ ਨੇ ਦੁਸਤਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਓਥੇ ਉਹ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਠਹਿ ਗਈ; ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪ ਉਠੀ।

Verse 34

हा हरेति शिवा तत्र रुदन्ती सा गिरेस्सुता । विललापातिदुःखार्ता चिन्ताशोकसमन्विता

ਉੱਥੇ ਗਿਰਿਜਾ ਸ਼ਿਵਾ ‘ਹਾ ਹਰੀ!’ ਕਹਿ ਕੇ ਰੋਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਅਤਿ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

Verse 35

ततश्चिरेण सा मोहं धैर्य्या त्संस्तभ्य पार्वती । नियमायाऽभवत्तत्र दीक्षिता हिमवत्सुता

ਫਿਰ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਮੋਹ ਸੰਭਾਲ ਲਿਆ। ਉੱਥੇ ਹਿਮਵਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨਿਯਮ-ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਲਈ ਦੀਕਸ਼ਿਤ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਸਾਧਨਾ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਿਰਤ ਹੋਈ।

Verse 36

तपश्चकार सा तत्र शृंगितीर्थे महोत्तमे । गौरीशिखर नामासीत्तत्तपःकरणाद्धि तत्

ਉੱਥੇ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ-ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤਪ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਚੋਟੀ “ਗੌਰੀ-ਸ਼ਿਖਰ” ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ।

Verse 37

सुंदराश्च द्रुमास्तत्र पवित्राश्शिवया मुने । आरोपिताः परीक्षार्थं तपसः फलभागिनः

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਪਰਖ ਲਈ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਦਰੱਖ਼ਤ ਲਗਾਏ; ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੇ ਫਲ ਦੇ ਸਾਂਝੇਦਾਰ ਬਣੇ।

Verse 38

भूभिशुद्धिं ततः कृत्वा वेदीं निर्माय सुन्दरी । तथा तपस्समारब्धं मुनीनामपि दुष्करम्

ਫਿਰ ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ ਵੇਦੀ ਬਣਾਈ ਅਤੇ ਐਸਾ ਤਪ ਆਰੰਭਿਆ ਜੋ ਮੁਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ।

Verse 39

विगृह्य मनसा सर्वाणींद्रियाणि सहाशु सा । समुपस्थानिके तत्र चकार परमं तपः

ਮਨ ਨਾਲ ਸਭ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਉਪਾਸਨਾ-ਸਥਾਨ ਤੇ ਗਈ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਪਰਮ ਤਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀ।

Verse 40

ग्रीष्मे च परितो वह्निं प्रज्वलंतं दिवानिशम् । कृत्वा तस्थौ च तन्मध्ये सततं जपती मनुम

ਗਰਮੀ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਧਧਕਦੀ ਅੱਗ ਜਗਾਈ; ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤਰ ਦਾ ਜਪ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 41

सततं चैव वर्षासु स्थंडिले सुस्थिरासना । शिलापृष्ठे च संसिक्ता बभूव जलधारया

ਬਰਸਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਨੰਗੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅਡੋਲ ਆਸਨ ਨਾਲ ਬੈਠੀ ਰਹੀ; ਪੱਥਰ ਦੀ ਸਤ੍ਹਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰ ਵਾਰ ਭਿੱਜੀ, ਪਰ ਤਪ ਤੋਂ ਡਗੀ ਨਹੀਂ।

Verse 42

शीते जलांतरे शश्वत्तस्थौ सा भक्तितत्परा । अनाहारातपत्तत्र नीहारे निशासु च

ਕੜਾਕੇ ਦੀ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪਾਣੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਦਾ ਖੜੀ ਰਹੀ, ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨਿਰਾਹਾਰ ਤਪ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਤ ਦੀ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹਿਆ।

Verse 43

एवं तपः प्रकुर्वाणा पंचाक्षरजपे रता । दध्यौ शिवं शिवा तत्र सर्वकामफलप्रदम्

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਅਤੇ ਪੰਜਾਖਰ ਮੰਤ੍ਰ-ਜਪ ਵਿੱਚ ਰਤ, ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੇ ਉੱਥੇ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ—ਜੋ ਸਭ ਧਰਮਿਕ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

Verse 44

स्वारोपिताच्छुभान्वृक्षान्सखीभिस्सिंचती मुदा । प्रत्यहं सावकाशे सा तत्रातिथ्यमकल्पयत्

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲਗਾਏ ਹੋਏ ਸ਼ੁਭ ਰੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਿੰਜਿਆ; ਅਤੇ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਜਦੋਂ ਫੁਰਸਤ ਮਿਲਦੀ, ਉੱਥੇ ਅਤਿਥੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਸਤਕਾਰ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਦੀ।

Verse 45

वातश्चैव तथा शीतवृष्टिश्च विविधा तथा । दुस्सहोऽपि तथा घर्म्मस्तया सेहे सुचित्तया

ਉੱਥੇ ਤਿੱਖੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਚਲਦੀਆਂ, ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਠੰਡੀ ਵਰਖਾ ਪੈਂਦੀ; ਅਤੇ ਨਾ ਸਹਿਣਯੋਗ ਗਰਮੀ ਵੀ—ਉਸ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਅਡੋਲ ਮਨ ਨਾਲ ਸਹਿ ਲਈ।

Verse 46

दुःखं च विविधं तत्र गणितं न तयागतम् । केवलं मन आधाय शिवे सासीत्स्थिता मुने

ਉੱਥੇ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਸਨ, ਪਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਨਾ ਲਿਆ। ਹੇ ਮੁਨੀ! ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਮਨ ਟਿਕਾ ਕੇ ਉਹ ਅਡੋਲ ਰਹੀ।

Verse 47

प्रथमं फलभोगेन द्वितीयं पर्णभोजनैः । तपः प्रकुर्वती देवी क्रमान्निन्येऽमिताः समाः

ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵੀ ਨੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਵਨ ਧਾਰਿਆ, ਦੂਜੇ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਆਹਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਤਪ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਅਪਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ।

Verse 48

ततः पर्णान्यपि शिवा निरस्य हिमवत्सुता । निराहाराभवद्देवी तपश्चरणसंरता

ਫਿਰ ਹਿਮਵਾਨ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਿਵਾ ਨੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਹਾਰ ਵਜੋਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਰਾਹਾਰ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਤਪਸ਼ਚਰਿਆ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੀ, ਸ਼ਿਵ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਵਿੱਚ ਏਕਨਿਸ਼ਠ।

Verse 49

आहारे त्यक्तपर्णाभूद्यस्माद्धिमवतः सुतः । तेन देवैरपर्णेति कथिता नामतः शिवा

ਹਿਮਵਾਨ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਆਹਾਰ ਲਈ ਪੱਤੇ ਵੀ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ; ਇਸ ਲਈ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਨੂੰ ‘ਅਪਰਨਾਂ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਕਿਹਾ।

Verse 50

एका पादस्थिता सासीच्छिवं संस्मृत्य पार्वती । पंचाक्षरं जपंती च मनुं तेपे तपो महत्

ਇੱਕ ਪੈਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਕੇ ਪਾਰਵਤੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਪੰਚਾਕਸ਼ਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕੀਤਾ।

Verse 51

चीरवल्कलसंवीता जटासंघातधारिणी । शिवचिंतनसंसक्ता जिगाय तपसा मुनीम्

ਚੀਰ-ਵਲਕਲ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਜਟਾਵਾਂ ਦਾ ਘਣਾ ਗੁੱਛਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ-ਚਿੰਤਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ, ਤਪੋਬਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮੁਨੀ-ਇਸਤਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।

Verse 52

एवं तस्यास्तपस्यन्त्या चिंतयंत्या महेश्वरम् । त्रीणि वर्ष सहस्राणि जग्मुः काल्यास्तपोवने

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਪ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਕਾਲੀ ਦੇ ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹੇ ਬੀਤ ਗਏ।

Verse 53

षष्टिवर्षसहस्राणि यत्र तेपे तपो हरः । तत्र क्षणमथोषित्वा चिंतयामास सा शिवा

ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਨੇ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਤੱਕ ਤਪ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਠਹਿਰੀ; ਫਿਰ ਉਹ ਗਹਿਰੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਗਈ।

Verse 54

नियमस्थां महादेव किं मां जानासि नाधुना । येनाहं सुचिरं तेन नानुयाता तवोरता

ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਹੁਣ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਨਿਯਮ-ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੇ? ਜਿਸ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ ਮੈਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਕਤੀ ਦੇ ਵਰਤ ਤੋਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹਟੀ।

Verse 55

लोके वेदे च गिरिशो मुनिभिर्गीयते सदा । शंकरस्य हि सर्वज्ञस्सर्वात्मा सर्वदर्शनः

ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਰੀਸ਼ ਦਾ ਮੁਨੀ ਸਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ੰਕਰ ਹੀ ਸਰਵਜ੍ਞ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਦਾ ਅੰਤਰਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸਰਵਦਰਸ਼ੀ ਹੈ।

Verse 56

सर्वभूतिप्रदो देवस्सर्वभावानुभावनः । भक्ताभीष्टप्रदो नित्यं सर्वक्लेशनिवारणः

ਉਹ ਦੇਵ ਸਭ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ; ਉਹ ਨਿੱਤ ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਅਭੀਸ਼ਟ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕਲੇਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 57

सर्वकामान्परित्यज्य यदि चाहं वृषध्वजे । अनुरक्ता तदा सोत्र संप्रसीदतु शंकरः

ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ ਮਹਾਦੇਵ! ਜੇ ਮੈਂ ਸਭ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਤਿਆਗ ਕੇ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ ਹੋਵਾਂ, ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ।

Verse 58

यदि नारद तत्रोक्तमंत्रो जप्तश्शराक्षरः । सुभक्त्या विधिना नित्यं संप्रसीदतु शंकरः

ਹੇ ਨਾਰਦ! ਜੇ ਉੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਮੰਤ੍ਰ ਅੱਖਰ-ਅੱਖਰ ਕਰਕੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿੱਤ ਜਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼ੰਕਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 59

यदि भक्त्या शिवस्याहं निर्विकारा यथोदितम् । सर्वेश्वरस्य चात्यंतं संप्रसीदतु शंकरः

ਜੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਗਈ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਰਵੇਸ਼ਵਰ ਸ਼ੰਕਰ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਕਿਰਪਾਲੂ ਹੋਣ।

Verse 60

एवं चिंतयती नित्यं तेपे सा सुचिरं तपः । अधोमुखी निर्विकारा जटावल्कलधारिणी

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿੱਤ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੇ ਬਹੁਤ ਚਿਰ ਤਪ ਕੀਤਾ—ਅਧੋਮੁਖੀ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਜਟਾ ਅਤੇ ਵਲਕਲ ਧਾਰਣ ਵਾਲੀ।

Verse 61

तथा तया तपस्तप्तं मुनीनामपि दुष्करम् । स्मृत्वा च पुरुषास्तत्र परमं विस्मयं गताः

ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਤਪ ਕੀਤਾ ਜੋ ਮੁਨੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੁਸ਼ਕਰ ਹੈ; ਉਸ ਤਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਲੋਕ ਪਰਮ ਅਚੰਭੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ।

Verse 62

तत्तपोदर्शनार्थं हि समाजग्मुश्च तेऽखिलाः । धन्यान्निजान्मन्यमाना जगदुश्चेति सम्मताः

ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧੰਨ ਮੰਨ ਕੇ, ਪੱਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ।

Verse 63

महतां धर्म्मवृद्धेषु गमनं श्रेय उच्यते । प्रमाणं तपसो नास्ति मान्यो धर्म्मस्सदा बुधैः

ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਮਹਾਨਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰੇਯ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਾਪ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸਦਾ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਦਰਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਹਨ।

Verse 64

श्रुत्वा दृष्ट्वा तपोऽस्यास्तु किमन्यैः क्रियते तपः । अस्मात्तपोऽधिकं लोके न भूतं न भविष्यति

ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੀ ਕੀ ਹੈ? ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਈ ਹੈ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗੀ।

Verse 65

जल्पंत इति ते सर्वे सुप्रशस्य शिवातपः । जग्मुः स्वं धाम मुदिताः कठिनांगाश्च ये ह्यपि

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਸਭ ਸ਼ਿਵ ਲਈ ਕੀਤੀ ਉਸ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ—ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਕਠੋਰ ਸਾਧਨਾ ਨਾਲ ਕਠਿਨ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ।

Verse 66

अन्यच्छृणु महर्षे त्वं प्रभावं तपसोऽधुना । पार्वत्या जगदम्बायाः पराश्चर्य्यकरं महत्

ਹੇ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ, ਹੁਣ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਾਰੇ ਹੋਰ ਸੁਣੋ। ਜਗਦੰਬਾ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਰਮ ਅਚੰਭੇ ਵਾਲਾ ਸੀ।

Verse 67

तदाश्रमगता ये च स्वभावेन विरोधिनः । तेप्यासंस्तत्प्रभावेण विरोधरहि तास्तदा

ਅਤੇ ਜੋ ਉਸ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਏ ਸਨ—ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਵਿਰੋਧੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ—ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਵਿਰੋਧ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 68

सिंहा गावश्च सततं रागादिदोषसंयुताः । तन्महिम्ना च ते तत्र नाबाधंत परस्परम्

ਸ਼ੇਰ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ—ਜੋ ਸਦਾ ਰਾਗ ਆਦਿ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਸ ਮਹਿਮਾ ਕਰਕੇ ਉੱਥੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਸਨ।

Verse 69

अथान्ये च मुनिश्रेष्ठ मार्ज्जारा मूषकादयः । निसर्गाद्वैरिणो यत्र विक्रियंते स्म न क्वचित्

ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਉੱਥੇ ਬਿੱਲੀ, ਚੂਹਾ ਆਦਿ ਹੋਰ ਜੀਵ ਵੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਉ ਵੈਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਥਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵੈਰ ਜਾਂ ਹਾਨਿਕਾਰਕ ਵਰਤਾਓ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਸਨ।

Verse 70

वृक्षाश्च सफलास्तत्र तृणानि विविधानि च । पुष्पाणि च विचित्राणि तत्रासन्मुनिसत्तम

ਹੇ ਮੁਨੀਸੱਤਮ! ਉੱਥੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦੇ ਦਰੱਖ਼ਤ ਸਨ, ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਘਾਹ-ਤ੍ਰਿਣ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਅਦਭੁਤ ਫੁੱਲ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

Verse 71

तद्वनं च तदा सर्वं कैलासेनोपमान्वितम् । जातं च तपस्तस्यास्सिद्धिरूपमभूत्तदा

ਤਦ ਉਹ ਸਾਰਾ ਜੰਗਲ ਕੈਲਾਸ ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ‘ਸਿੱਧੀ’ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ—ਤਪ ਨੂੰ ਪੂਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ।