कामदाहोत्तरवृत्तान्तः / Aftermath of Kāma’s Burning (Pārvatī’s Fear and Himavān’s Consolation)

Verse 1

नारद उवाच । विधे तात महाप्राज्ञ विष्णुशिष्य त्रिलोककृत् । अद्भुतेयं कथा प्रोक्ता शंकरस्य महात्मनः

ਨਾਰਦ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ (ਬ੍ਰਹਮਾ), ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ, ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦੇ ਕਰਤਾ! ਮਹਾਤਮਾ ਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਇਹ ਅਦਭੁਤ ਕਥਾ ਵਰਣਿਤ ਹੋਈ ਹੈ।

Verse 2

भस्मीभूते स्मरे शंभुतृतीयनयनाग्निना । तस्मिन्प्रविष्टे जलधौ वद त्वं किमभूत्ततः

ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਤੀਜੇ ਨੇਤਰ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸਮਰ (ਕਾਮਦੇਵ) ਭਸਮ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਕੀ ਹੋਇਆ—ਤੂੰ ਦੱਸ।

Verse 3

किं चकार ततो देवी पार्वती कुधरात्मजः । गता कुत्र सखीभ्यां सा तद्वदाद्य दयानिधे

ਤਦੋਂ ਦੇਵੀ ਪਾਰਵਤੀ, ਗਿਰਿਰਾਜ ਦੀ ਧੀ, ਨੇ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਹ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਕਿੱਥੇ ਗਈ? ਹੇ ਦਇਆ-ਨਿਧਿ, ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਉਹ ਦੱਸੋ।

Verse 4

ब्रह्मोवाच । शृणु तात महाप्राज्ञ चरितं शशिमौलिनः । महोतिकारकस्यैव स्वामिनो मम चादरात्

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਤਾਤ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ্ঞ, ਚੰਦ੍ਰਮੌਲੀ ਸ਼੍ਰੀਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪਾਵਨ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣੋ। ਉਸ ਮਹਾ ਉਪਕਾਰੀ—ਜੋ ਮੇਰਾ ਵੀ ਸਵਾਮੀ ਹੈ—ਦੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮੈਂ ਇਹ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 5

यदाहच्छंभुनेत्रोद्भवो हि मदनं शुचिः । महाशब्दोऽद्भुतोऽभूद्वै येनाकाशः प्रपूरितः

ਜਦੋਂ ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਨੇਤਰ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਸ਼ੁੱਧ ਅਗਨੀ ਨੇ ਮਦਨ ਨੂੰ ਆਘਾਤ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਇੱਕ ਅਦਭੁਤ ਮਹਾ-ਸ਼ਬਦ ਉਠਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਆਕਾਸ਼ ਭਰ ਦਿੱਤਾ।

Verse 6

तेन शब्देन महता कामं दग्धं समीक्ष्य च । सखीभ्यां सह भीता सा ययौ स्वगृहमाकुला

ਉਸ ਮਹਾਨ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਡਰ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਕਾਮ ਨੂੰ ਸੜਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ; ਦੋ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਆਪਣੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਲੀ ਗਈ।

Verse 7

तेन शब्देन हिमवान्परिवारसमन्वितः । विस्मितोऽभूदतिक्लिष्टस्सुतां स्मृत्वा गतां ततः

ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ ਹਿਮਵਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਸਮੇਤ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਅਤੇ ਗਈ ਹੋਈ ਧੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਤੇ ਵਿਹਲ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 8

जगाम शोकं शैलेशो सुतां दृष्ट्वातिविह्वलाम् । रुदतीं शंभुविरहादाससादाचलेश्वरः

ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਕੇ ਰੋਂਦੀ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਰਬਤ-ਰਾਜ ਹਿਮਵਾਨ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪੀੜ ਨਾਲ ਕਰੁਣਾ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 9

आसाद्य पाणिना तस्या मार्जयन्नयनद्वयम् । मा बिभीहि शिवेऽरोदीरित्युक्त्वा तां तदाग्रहीत्

ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਪੂੰਝੀਆਂ ਅਤੇ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ, ਡਰ ਨਾ; ਰੋ ਨਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾ ਲਿਆ।

Verse 10

क्रोडे कृत्वा सुतां शीघ्रं हिम वानचलेश्वरः । स्वमालयमथानिन्ये सांत्वयन्नतिविह्वलाम्

ਤੁਰੰਤ ਪਰਬਤ-ਅਧਿਪਤੀ ਹਿਮਵਾਨ ਨੇ ਧੀ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਬਿਠਾਇਆ; ਬਹੁਤ ਵਿਹਵਲ ਉਸ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਦਿੰਦਿਆਂ ਦਿੰਦਿਆਂ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਵੱਲ ਲੈ ਗਿਆ।

Verse 11

अंतर्हिते स्मरं दग्ध्वा हरे तद्विरहाच्छिवा । विकलाभूद् भृशं सा वै लेभे शर्म न कुत्रचित्

ਹਰੀ (ਸ਼ਿਵ) ਅੰਤਰਧਾਨ ਹੋ ਕੇ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਿਹਵਲ ਹੋ ਗਈ; ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਚੈਨ ਨਾ ਮਿਲਿਆ।

Verse 12

पितुर्गृहं तदा गत्वा मिलित्वा मातरं शिवा । पुनर्जातं तदा मेने स्वात्मानं सा धरात्मजा

ਤਦ ਸ਼ਿਵਾ (ਪਾਰਵਤੀ) ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਗਈ ਅਤੇ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲੀ। ਤਦ ਧਰਾਤਮਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਮੁੜ ਜਨਮਿਆ ਹੋਇਆ ਸਮਝਿਆ।

Verse 13

निनिंद च स्वरूपं सा हा हतास्मीत्यथाब्रवीत् । सखीभिर्बोधिता चापि न बुबोध गिरीन्द्रजा

ਉਹ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀ ਅਤੇ ਬੋਲੀ, “ਹਾਇ! ਮੈਂ ਨਾਸ ਹੋ ਗਈ!” ਸਖੀਆਂ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਤਾਂ ਵੀ ਗਿਰੀੰਦਰਜਾ ਨੂੰ ਬੋਧ ਨਾ ਹੋਇਆ।

Verse 14

स्वपती च पिबंती च सा स्नाती गच्छती शिवा । तिष्ठंती च सखीमध्ये न किंचित्सुखमाप ह

ਉਹ ਸ਼ਿਵਾ ਸੋਵੇ ਜਾਂ ਪੀਵੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੇ ਜਾਂ ਤੁਰੇ-ਫਿਰੇ; ਸਖੀਆਂ ਵਿਚ ਖੜੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਸੁਖ ਨਾ ਮਿਲਿਆ—ਮਨ ਕੇਵਲ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਿਹਾ।

Verse 15

धिक्स्वरूपं मदीयं च तथा जन्म च कर्म च । इति ब्रुवंती सततं स्मरंती हरचेष्टितम्

“ਧਿਕ ਮੇਰੇ ਇਸ ਸਰੂਪ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਜਨਮ ਤੇ ਕਰਮ ਨੂੰ ਵੀ!”—ਇਉਂ ਮੁੜ ਮੁੜ ਆਖਦੀ ਹੋਈ ਉਹ ਸਦਾ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀਆਂ ਚੇਸ਼ਟਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਭਿਪ੍ਰਾਯ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਰਹੀ।

Verse 16

एवं सा पार्वती शंभुविरहोत्क्लिष्टमानसा । सुखं न लेभे किंचिद्राऽब्रवीच्छिवशिवेति च

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੰਭੂ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਨਾਲ ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲੀ ਪਾਰਵਤੀ ਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਸੁਖ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ “ਸ਼ਿਵ, ਸ਼ਿਵ” ਜਪਦੀ ਰਹੀ।

Verse 17

निवसंती पितुर्ग्गेहे पिनाकिगतचेतना । शुशोचाथ शिवा तात मुमोह च मुहुर्मुहुः

ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਸ਼ਿਵਾ ਦਾ ਚਿੱਤ ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਘੋਰ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿੱਚ ਰੋਂਦੀ ਅਤੇ ਮੁੜ ਮੁੜ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਮੂਰਛਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ।

Verse 18

शैलाधिराजोप्यथ मेनकापि मैनाकमुख्यास्तनयाश्च सर्वे । तां सांत्वयामासुरदीनसत्त्वा हरं विसस्मार तथापि नो सा

ਤਦ ਸ਼ੈਲਾਧਿਰਾਜ ਹਿਮਾਲਯ ਅਤੇ ਮੇਨਕਾ, ਨਾਲ ਹੀ ਮੈਨਾਕ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਣ ਲੱਗੇ; ਪਰ ਉਹ ਫਿਰ ਵੀ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਨੂੰ ਰਤਾ ਭਰ ਵੀ ਨਾ ਭੁੱਲੀ।

Verse 19

अथ देवमुने धीमन्हिमव त्प्रस्तरे तदा । नियोजितो बलभिदागमस्त्वं कामचारतः

ਤਦ, ਹੇ ਦੇਵਮੁਨੀ, ਹੇ ਧੀਮਾਨ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਿਮਵਾਨ ਦੀਆਂ ਢਲਾਣਾਂ ਉੱਤੇ ਬਲਭਿਦ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿਰਭੈ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ।

Verse 20

ततस्त्वं पूजितस्तेन भूधरेण महात्मना । कुशलं पृष्टवांस्तं वै तदाविष्टो वरासने

ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਪਹਾੜ-ਰਾਜ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ; ਤੂੰ ਉੱਤਮ ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਤਨਮਯਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦਿਆਂ, ਉਸ ਦਾ ਕੁਸ਼ਲ-ਖੇਮ ਪੁੱਛਿਆ।

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे नारदोपदेशो नामैकविंशोऽध्यायः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰ ਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ “ਨਾਰਦ ਉਪਦੇਸ਼” ਨਾਮਕ ਇਕੀਵਾਂ ਅਧਿਆਇ ਸਮਾਪਤ ਹੋਇਆ।

Verse 22

श्रुत्वावोचो मुने त्वं तु तं शैलेशं शिवं भज । तमामंत्र्योदतिष्ठस्त्वं संस्मृत्य मनसा शिवम्

ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੂੰ ਕਿਹਾ—“ਉਸ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰ ਕੇ ਤੂੰ ਉੱਠਿਆ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।

Verse 23

तं समुत्सृज्य रहसि कालीं तामगमंस्त्वरा । लोकोपकारको ज्ञानी त्वं मुने शिववल्लभः

ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਛੱਡ ਕੇ ਤੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਕਾਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੂੰ ਲੋਕ-ਹਿਤ ਲਈ ਜੁਟਿਆ ਗਿਆਨੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈਂ।

Verse 24

आसाद्य कालीं संबोध्य तद्धिते स्थित आदरात् । अवोचस्त्वं वचस्तथ्यं सर्वेषां ज्ञानिनां वरः

ਕਾਲੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ, ਤੂੰ ਸੱਚੇ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਕਹੇ—ਹੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।

Verse 25

नारद उवाच । शृणु कालि वचो मे हि सत्यं वच्मि दयारतः । सर्वथा ते हितकरं निर्विकारं सुकामदम्

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਕਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ; ਦਇਆ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਸੱਚ ਬੋਲਦਾ ਹਾਂ। ਇਹ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਹਿਤ ਦਾ ਹੈ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤਕਾਮਨਾਵਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 26

सेवितश्च महादेवस्त्वयेह तपसा विना । गर्ववत्या यदध्वंसीद्दीनानुग्रहकारकः

ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵੀ ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਸੇਵਾ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਦीनਾਂ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਰੁਣਾਮਯ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰਣੀ ਦਾ ਗਰਵ ਤੋੜਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 27

विरक्तश्च स ते स्वामी महायोगी महेश्वरः । विसृष्टवान्स्मरं दग्ध्वा त्वां शिवे भक्तवत्सलः

ਹੇ ਸ਼ਿਵੇ! ਤੇਰਾ ਸੁਆਮੀ ਮਹਾਯੋਗੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਵਿਰਕਤ ਹੈ। ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਦਗਧ ਕਰਕੇ, ਭਕਤਵਤਸਲ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਰਾਗ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Verse 28

तस्मात्त्वं सुतपोयुक्ता चिरमाराधयेश्वरम् । तपसा संस्कृतां रुद्रस्स द्वितीयां करिष्यति

ਇਸ ਲਈ, ਉੱਤਮ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰ। ਤਪ ਨਾਲ ਸੰਸਕਾਰਿਤ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਉਪਰੰਤ ਰੁਦ੍ਰ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ (ਧਰਮਪਤਨੀ) ਬਣਾਵੇਗਾ।

Verse 29

त्वं चापि शंकरं शम्भुं न त्यक्ष्यसि कदाचन । नान्यं पतिं हठाद्देवि ग्रहीष्यसि शिवादृते

ਤੂੰ ਵੀ ਸ਼ੰਕਰ-ਸ਼ੰਭੂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਛੱਡੇਂਗੀ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਸ਼ਿਵ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਚਾਹੇ ਜਿੰਨੀ ਮਰਜ਼ੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ ਮੰਨੇਗੀ।

Verse 30

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यवचस्ते हि मुने सा भूधरात्मजा । किंचिदुच्छ्वसिता काली प्राह त्वां सांजलिर्मुदा

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ! ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਕਾਲੀ ਨੇ ਕੁਝ ਸੁਖ ਦਾ ਸਾਹ ਲਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਤੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।

Verse 31

शिवोवाच । त्वं तु सर्वज्ञ जगतामुपकारकर प्रभो । रुद्रस्याराधनार्थाय मंत्रं देहि मुने हि मे

ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ, ਤੁਸੀਂ ਸਰਵਜ੍ਞ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੇ ਉਪਕਾਰਕ ਹੋ। ਇਸ ਲਈ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਦਿਓ।

Verse 32

न सिद्यति क्रिया कापि सर्वेषां सद्गुरुं विना । मया श्रुता पुरा सत्यं श्रुतिरेषा सनातनी

ਸਦਗੁਰੂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੀ ਕੋਈ ਸਾਧਨਾ ਸਿੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਹ ਸੱਚ ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਸੀ; ਇਹ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਦੀ ਸਨਾਤਨ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ।

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्याः पार्वत्या मुनिसत्तमः । पंचाक्षरं शम्भुमन्त्रं विधिपूर्वमुपादिशः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਬੋਲੇ—ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮੁਨੀ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੰਜ ਅੱਖਰੀ ਸ਼ੰਭੂ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ।

Verse 34

अवोचश्च वचस्तां त्वं श्रद्धामुत्पादयन्मुने । प्रभावं मन्त्रराजस्य तस्य सर्वाधिकं मुने

ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਐਸੇ ਬਚਨ ਕਹੇ ਕਿ ਸ਼ਰਧਾ ਜਾਗ ਉਠੀ। ਫਿਰ ਹੇ ਮੁਨੀ, ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਮੰਤ੍ਰਰਾਜ ਦੀ ਸਰਵੋਤਮ ਤੇ ਅਤੁੱਲ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।

Verse 35

नारद उवाच । शृणु देवि मनोरस्य प्रभावं परमाद्भुतम् । यस्य श्रवणमात्रेण शंकरस्तु प्रसीदति

ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਨੋਰਾ ਦਾ ਪਰਮ ਅਦਭੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੁਣੋ; ਜਿਸ ਦਾ ਕੇਵਲ ਸ੍ਰਵਣ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ੰਕਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 36

मंत्रोयं सर्वमंत्राणामधिराजश्च कामदः । भुक्तिमुक्तिप्रदोऽत्यंतं शंकरस्य महाप्रियः

ਇਹ ਮੰਤਰ ਸਭ ਮੰਤਰਾਂ ਦਾ ਅਧਿਰਾਜ ਅਤੇ ਮਨਚਾਹਾ ਫਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਇਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੋਖ ਦੋਵੇਂ ਅਤਿਅੰਤ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।

Verse 37

सुभगे येन जप्तेन विधिना सोऽचिराद् द्रुतम् । आराधितस्ते प्रत्यक्षो भविष्यति शिवो ध्रुवम्

ਹੇ ਸੁਭਾਗੇ! ਜਿਹੜੀ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਜਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਜਲਦੀ ਹੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ, ਤੁਰੰਤ, ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਤੱਖ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਗੇ—ਇਹ ਧ੍ਰੁਵ ਹੈ।

Verse 38

चिंतयती च तद्रूपं नियमस्था शराक्षरम् । जप मन्त्रं शिवे त्वं हि संतुष्यति शिवो द्रुतम्

ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕ ਕੇ ਉਸੇ ਰੂਪ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਅਤੇ ਛੇ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ ਮੰਤ੍ਰ ਜਪ। ਹੇ ਦੇਵੀ! ਇਸ ਜਪ ਨਾਲ ਹੀ ਸ਼ਿਵ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Verse 39

एवं कुरु तप साध्वि तपस्साध्यो महेश्वरः । तपस्येव फलं सर्वैः प्राप्यते नान्यथा क्वचित्

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ, ਹੇ ਸਾਧਵੀ—ਤਪ ਕਰ। ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ, ਫਲ ਸਭ ਨੂੰ ਤਪ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕਦੇ ਵੀ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ।

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा तदा कालीं नारद त्वं शिवप्रियः । यादृच्छिकोऽगमस्त्वं तु स्वर्गं देवहिते रतः

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਕਾਲੀ ਨੂੰ ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤੂੰ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਯਾਦ੍ਰਿਚਛਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਦੇਵ-ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੋ ਕੇ ਫਿਰ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ।

Verse 41

पार्वती च तदा श्रुत्वा वचनं तव नारद । सुप्रसन्ना तदा प्राप पंचाक्षरमनूत्तमम्

ਹੇ ਨਾਰਦ, ਤਦੋਂ ਪਾਰਵਤੀ ਨੇ ਤੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਿਵ-ਭਕਤੀ ਦਾ ਸਾਰ, ਅਨੁੱਤਮ ਪੰਚਾਕਸ਼ਰੀ ਮੰਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।