हिमाचलविवाहवर्णनम् — Description of Himācala’s (context for) Marriage / The Himālaya-Marriage Narrative (Chapter Opening)
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ ਕਿ ਦਕਸ਼ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਤੀ ਕਿਵੇਂ ਮੁੜ ਗਿਰਿਸੁਤਾ ਅਤੇ ਜਗਦੰਬਿਕਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵਕਥਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਸੰਗ ਦੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਿਮਾਚਲ ਉੱਤੇ ਹਰ ਨਾਲ ਸਤੀ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਲੀਲਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਮੇਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਨਿਯਤ ਮਾਤ੍ਰਿਤ੍ਵ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਦਕਸ਼ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਅਪਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੇਨਾ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਆਰਾਧਨਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸਤੀ ਅੰਦਰੋਂ ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਦਾ ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ ਦੇਹ ਤਿਆਗਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਲੜੀ ਕਾਇਮ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਵਿਚ ਸਤੀ ਮੇਨਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਤਪ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬਣਦੀ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे हिमाचलविवाहवर्णनं नाम प्रथमोध्यायः
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਰੁਦ੍ਰਸੰਹਿਤਾ ਦੇ ਤੀਜੇ ਵਿਭਾਗ ਪਾਰਵਤੀਖੰਡ ਵਿੱਚ ‘ਹਿਮਾਚਲ ਵਿਆਹ ਵਰਣਨ’ ਨਾਮਕ ਪਹਿਲਾ ਅਧਿਆਇ ਆਰੰਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 2
कथं कृत्वा तपोऽत्युग्रम्पतिमाप शिवं च सा । एतन्मे पृच्छते सम्यक्कथय त्वं विशेषतः
ਉਸ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਤਿ ਉਗ੍ਰ ਤਪ ਕਰਕੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ? ਮੈਂ ਇਹ ਠੀਕ-ਠੀਕ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ—ਤੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ।
Verse 3
ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं मुनिशार्दूल शिवाचरितमुत्तमम् । पावनं परमं दिव्यं सर्वपापहरं शुभम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਹੇ ਮੁਨੀ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉੱਤਮ ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੁਣ; ਇਹ ਪਰਮ ਪਾਵਨ, ਦਿਵ੍ਯ, ਸ਼ੁਭ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਹਰਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 4
यदा दाक्षायणी देवी हरेण सहिता मुदा । हिमाचले सुचिक्रीडे लीलया परमेश्वरी
ਜਦੋਂ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ ਦੇਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਹਰ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਯੁਕਤ ਸੀ, ਤਦੋਂ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਹਿਮਾਚਲ ਉੱਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਗਲ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦੀ ਸੀ।
Verse 5
मत्सुतेयमिति ज्ञात्वा सिषेवे मातृवर्चसा । हिमाचलप्रिया मेना सर्वर्द्धिभिरनिर्भरा
“ਇਹ ਮੇਰੀ ਹੀ ਧੀ ਹੈ” ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਰਾਣੀ ਮੇਨਾ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਤੇ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਭ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਨ ਰਹੀ।
Verse 6
यदा दाक्षायणी रुष्टा नादृता स्वतनुं जहौ । पित्रा दक्षेण तद्यज्ञे संगता परमेश्वरी
ਜਦੋਂ ਦਾਕਸ਼ਾਯਣੀ (ਸਤੀ) ਯੋਗ ਆਦਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਕਾਰਨ ਰੁੱਸ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੀ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਬੈਠੀ, ਤਦ ਪਿਤਾ ਦਕਸ਼ ਵੱਲੋਂ ਰਚੇ ਉਸੇ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ ਦੇਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਸੀ।
Verse 7
तदैव मेनका तां सा हिमाचलप्रिया मुने । शिवलोकस्थितां देवीमारिराधयिषुस्तदा
ਹੇ ਮੁਨੀ, ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਪ੍ਰਿਆ ਮੇਨਕਾ ਨੇ ਸ਼ਿਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲਈ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਆਰਾਧਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ।
Verse 8
तस्यामहं सुता स्यामित्यवधार्य सती हृदा । त्यक्तदेहा मनो दध्रे भवितुं हिमवत्सुता
“ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਬਣਾਂਗੀ” ਇਹ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ, ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੀ ਸਤੀ ਨੇ ਹਿਮਵਾਨ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਲਈ ਮਨ ਧਾਰਿਆ।
Verse 9
समयं प्राप्य सा देवी सर्वदेवस्तुता पुनः । सती त्यक्ततनुः प्रीत्या मेनकातनयाभवत्
ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਮੁੜ ਸਤਿਕਾਰਿਤ ਉਹ ਦੇਵੀ—ਪੁਰਾਣਾ ਦੇਹ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੀ ਸਤੀ—ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਮੇਨਕਾ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮੀ।
Verse 10
नाम्ना सा पार्वती देवी तपः कृत्वा सुदुस्सहम् । नारदस्योपदेशाद्वै पतिम्प्राप शिवं पुनः
ਪਾਰਵਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵੀ ਨੇ ਅਤਿ ਦੁਸ਼ਕਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ; ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਪਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
Verse 11
नारद उवाच । ब्रह्मन्विधे महाप्राज्ञ वद मे वदतां वर । मेनकायास्समुत्पतिं विवाहं चरितं तथा
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ— ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਹੇ ਵਿਧਾਤਾ, ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਜ्ञ, ਬੋਲਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਮੈਨਕਾ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
Verse 12
धन्या हि मेनका देवी यस्यां जाता सुता सती । अतो मान्या च धन्या च सर्वेषां सा पतिव्रता
ਧੰਨ ਹੈ ਦੇਵੀ ਮੈਨਕਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਸਤੀ ਰੂਪ ਧੀ ਜੰਮੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਸਭ ਲਈ ਮਾਣਯੋਗ ਤੇ ਧੰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਤਿਵ੍ਰਤਾ ਹੈ।
Verse 13
ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं नारद मुने पार्वतीमातुरुद्भवम् । विवाहं चरितं चैव पावनं भक्तिवर्द्धनम्
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ— ਹੇ ਨਾਰਦ ਮੁਨੀ, ਸੁਣੋ: ਪਾਰਵਤੀ ਮਾਤਾ ਦਾ ਉਤਪੱਤਿ-ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਚਰਿਤ੍ਰ—ਇਹ ਸਭ ਪਾਵਨ ਅਤੇ ਭਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 14
अस्त्युत्तरस्यां दिशि वै गिरीशो हिमवान्महान् । पर्वतो हि मुनिश्रेष्ठ महातेजास्समृद्धिभाक्
ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਗਿਰਿਰਾਜ ਹਿਮਵਾਨ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਧਾਰਕ ਹੈ।
Verse 15
द्वैरूप्यं तस्य विख्यातं जंगमस्थिरभेदतः । वर्णयामि समासेन तस्य सूक्ष्मस्वरूपकम्
ਉਸ ਪਰਮੇਸ਼ੁਰ ਦਾ ਦੋਹਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲਾ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਜੰਗਮ ਅਤੇ ਸਥਿਰ ਦੇ ਭੇਦ ਨਾਲ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸੁਖਮ ਸਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Verse 16
पूर्वापरौ तोयनिधी सुविगाह्य स्थितो हि यः । नानारत्नाकरो रम्यो मानदण्ड इव क्षितेः
ਜੋ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਪੱਛਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਉਤਰ ਕੇ ਅਡੋਲ ਖੜਾ ਹੈ; ਜੋ ਅਨੇਕ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਖਾਣ, ਮਨੋਹਰ—ਮਾਨੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾਇਆ ਮਾਪਦੰਡ ਹੈ।
Verse 17
नानावृक्षसमाकीर्णो नानाशृंगसुचित्रितः । सिंहव्याघ्रादिपशुभिस्सेवितस्सुखिभिस्सदा
ਉਹ ਅਨੇਕਾਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਦਰੱਖਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੋਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਸਿੰਘ, ਬਾਘ ਆਦਿ ਪਸ਼ੂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
Verse 18
तुषारनिधिरत्युग्रो नानाश्चर्यविचित्रितः । देवर्षिसिद्धमुनिभिस्संश्रितः शिवसंप्रियः
ਉਹ ਬਰਫ਼ ਦਾ ਅਤਿ ਪ੍ਰਚੰਡ ਖਜ਼ਾਨਾ, ਅਨੇਕ ਅਚੰਭਿਆਂ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣ; ਦੇਵਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ—ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ।
Verse 19
तपस्थानोऽतिपूतात्मा पावनश्च महात्मनाम् । तपस्सिद्धिप्रदोत्यंतं नानाधात्वाकरः शुभः
ਉਹ ਤਪਸਿਆ-ਸਥਾਨ ਪਰਮ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾਵਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਪ ਦੀ ਪਰਮ ਸਿੱਧੀ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੁਭ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਨਾਨਾ ਧਾਤਾਂ ਦੀ ਖਾਣ ਵਾਂਗ ਨਾਨਾ ਵਿਧ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।
Verse 20
स एव दिव्यरूपो हि रम्यः सर्वाङ्गसुन्दरः । विष्ण्वंशोऽविकृतः शैलराजराजस्सताम्प्रियः
ਉਹ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਸਰਵਾਂਗ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਣੂ-ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਨਿਰਵਿਕਾਰ; ਉਹ ਪਹਾੜ-ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਰਾਜਾ ਅਤੇ ਸਤਜਨਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ।
Verse 21
कुलस्थित्यै च स गिरिर्धर्म्मवर्द्धनहेतवे । स्वविवाहं कर्त्तुमैच्छत्पितृदेवहितेच्छया
ਅਤੇ ਉਹ ਪਹਾੜ-ਰਾਜਾ (ਹਿਮਾਲਯ) ਆਪਣੇ ਕੁਲ ਦੀ ਸਥਿਰਤਾ ਲਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਵਾਧੇ ਦੇ ਹੇਤੁ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਵਿਆਹ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।
Verse 22
तस्मिन्नवसरे देवाः स्वार्थमाचिन्त्य कृत्स्नशः । ऊचुः पितॄन्समागत्य दिव्यान्प्रीत्या मुनीश्वर
ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ! ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
Verse 23
देवा ऊचुः । सर्वे शृणुत नो वाक्यं पितरः प्रीतमानसाः । कर्त्तव्यं तत्तथैवाशु देवकार्य्येप्सवो यदि
ਦੇਵ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਪਿਤਰੋ! ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਦੇਵ-ਕਾਰਜ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਕੰਮ ਤੁਰੰਤ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿਓ।
Verse 24
मेना नाम सुता या वो ज्येष्ठा मङ्गलरूपिणी । ताम्विवाह्य च सुप्रीत्या हिमाख्येन महीभृता
ਤੁਹਾਡੀ ਜੇਠੀ ਧੀ ‘ਮੇਨਾ’ ਨਾਮ ਦੀ, ਮੰਗਲ-ਸਰੂਪਾ; ਉਸ ਦਾ ‘ਹਿਮਵਾਨ’ ਨਾਮਕ ਪਰਬਤ-ਰਾਜ ਨੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ।
Verse 25
एवं सर्वमहालाभः सर्वेषां च भविष्यति । युष्माकममराणां च दुःखहानिः पदे पदे
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਲਾਭ ਹੋਵੇਗਾ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅਮਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 26
ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्यापरवचः पितरस्ते विमृश्य च । स्मृत्वा शापं सुतानां च प्रोचुरोमिति तद्वचः
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—ਉਹ ਅਗਲੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਉਚਾਰਿਆ—“ਓਂ”।
Verse 27
ददुर्मेनां सुविधिना हिमागाय निजात्मजाम् । समुत्सवो महानासीत्तद्विवाहे सुमङ्गले
ਫਿਰ ਮੇਨਾ ਨੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਹਿਮਾਲਯ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸੁਮੰਗਲ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ।
Verse 28
हर्य्यादयाऽपि ते देवा मुनयश्चापरोखिलाः । आजग्मुस्तत्र संस्मृत्य वामदेवं भवं धिया
ਫਿਰ ਹਰੀ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਵੀ ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ; ਅਤੇ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਨਾਲ ਵਾਮਦੇਵ-ਸਰੂਪ ਸ਼ੁਭ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
Verse 29
उत्सवं कारयामासुर्दत्त्वा दानान्यनेकशः । सुप्रशस्य पितॄन्दिव्यान्प्रशशंसुर्हिमाचलम्
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਨ ਉਤਸਵ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਅਨੇਕਾਂ ਦਾਨ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤੇ। ਦਿਵ੍ਯ ਪਿਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਯਥਾਵਿਧਿ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਿਰਿਰਾਜ ਹਿਮਾਚਲ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਕੀਤੀ।
Verse 30
महामोदान्विता देवास्ते सर्वे समुनीश्वराः । संजग्मुः स्वस्वधामानि संस्मरन्तः शिवाशिवौ
ਵੱਡੇ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਸ਼ਿਵਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਧਾਮਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
Verse 31
कौतुकं बहु सम्प्राप्य सुविवाह्य प्रियां च ताम् । आजगाम स्वभवनं मुदमाप गिरीश्वरः
ਬਹੁਤ ਉਤਸਵ ਅਤੇ ਮੰਗਲ-ਹਰਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਦਾ ਵਿਧੀਵਤ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ, ਗਿਰੀਸ਼ਵਰ (ਹਿਮਾਲਯ) ਆਪਣੇ ਘਰ ਆਏ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
Verse 32
ब्रह्मोवाच मेनया हि हिमागस्य सुविवाहो मुनीश्वर । प्रोक्तो मे सुखदः प्रीत्या किम्भूयः श्रोतुमिच्छसि
ਬ੍ਰਹਮਾ ਬੋਲੇ—ਹੇ ਮੁਨੀਸ਼ਵਰ, ਮੇਨਾ ਅਤੇ ਹਿਮਾਲਯ ਦਾ ਸ਼ੁਭ ਵਿਆਹ ਮੈਂ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਸੁਖਦ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ?
Frequently Asked Questions
Satī’s relinquishing of her body at Dakṣa’s sacrificial rite (Dakṣa-yajña) and the subsequent explanation of how she becomes Girisutā—reborn as Himavat and Menā’s daughter.
The chapter frames rebirth as continuity of Śakti’s intention and divine function: the Goddess remains Jagadambikā while adopting a new familial and geographic matrix to re-establish Śiva–Śakti union and cosmic order.
Satī as Dākṣāyaṇī (Dakṣa’s daughter) transitions toward Girisutā/Menakātanayā (Menā’s daughter), while Śiva appears as Hara/Parameśvara; Menā is emphasized as the devotional maternal agent in the rebirth narrative.