Dashati 17
UttarārcikaPrapathaka 6Dashati 173 Mantras

Dashati 17

Indra as the foremost, newly-manifest power who conquers enemies and is strengthened through ṛta and Soma-pressings

Deity

Indra

Melodic Character

Vīra/raudra-tinged exaltation: triumphal forceful and protective

Rishi Family

Ṛgvedic concordance not supplied in the input; the seer attribution cannot be stated securely without mapping these verses to their RV loci.

ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਅਗੇਵਾਨ, ਨਵੀਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ ਸ਼ਕਤੀ ਵਜੋਂ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਢਾਹ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਦ੍ਯਹ ਜਿੱਤ–ਰੱਖਿਆ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਋ਤ ਨਾਲ ਸੁਰਤਾਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਤਿੰਨ ਸੋਮ-ਪੀੜਨਾਂ, ਸੱਤ ਦੁੱਧਾਰੂ ਗਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਵਿਸਤਾਰ ਵਾਲੀ ਯਜ્ઞੀ-ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਛਵੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਜ्ञ-ਕ੍ਰਮ ਇੰਦਰ ਦੇ ਰਾਜ ਹੇਠ ਕੋਸਮਿਕ ਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੋਮ-ਮਿਸ਼ਰਣ (ਆਸ਼ਿਰ) ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ (ਪੁਨਨ) ਨਾਲ ਯਜਮਾਨ ਦੇ ਸੋਮ ਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ-ਭਰੀ ਸੋਚ ਦੁਆਰਾ ‘ਤੇਜਸਵੀ ਰਾਜੇ’ ਨੂੰ ਫੜਨ/ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਤੱਕ ਗੀਤ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ; ਇੰਦਰ ਦੀ ਅਜੈ ਸਰਬਭੌਮਤਾ ਦੇ ਕেতੂ (ਚਿੰਨ੍ਹ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਹರ್ಷਿਤ ਸਾਥੀ (ਮਰੁਤ-ਗਣ) ਸੰਕੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

Mantras

Mantra 1

त्रिरस्मै सप्त धेनवो दुदुह्रिरे सत्यामाशिरं परमे व्योमनि चत्वार्यन्या भुवनानि निर्णिजे चारूणि चक्रे यदृतैरवर्धत

ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਸੱਤ ਦੁੱਧਾਰੂ ਗਾਂਵਾਂ ਨੇ ਪਰਮ ਵ੍ਯੋਮ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸਤ੍ਯ-ਮਿਸ਼੍ਰਿਤ ਰਸ ਦੋਹ ਕੇ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਋ਤ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨਾਲ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵਧਿਆ, ਤਦ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਭੁਵਨ ਰਚੇ।

Saman: Unknown/unspecified

Mantra 2

स भक्षमाणो अमृतस्य चारुण उभे द्यावा काव्येना वि शश्रथे तेजिष्ठा अपो मंहना परि व्यत यदी देवस्य श्रवसा सदो विदुः

ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਅਮ੍ਰਿਤ ਸੋਮ ਦਾ ਪਾਨ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਾਵ੍ਯ (਋ਸ਼ੀ-ਪ੍ਰਜ੍ਞਾ) ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਦ੍ਯਾਵਾ—ਦਿਵ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ—ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰਿਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਤਿ ਤੇਜ਼ ਆਪਃ (ਜਲ-ਧਾਰਾਵਾਂ) ਦਾਨ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ ਉਸ ਪਾਨ ਨੂੰ ਚਾਰੋਂ ਪਾਸੇ ਘੇਰ ਲੈਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਸਤ੍ਰ ਦੇ ਰਿਤ੍ਵਿਜ਼ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਯਸ਼/ਤੇਜ) ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਃ (ਸਭਾ) ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

Saman: Unknown/unspecified

Mantra 3

ते अस्य सन्तु केतवो ऽमृत्यवो ऽदाभ्यासो जनुषी उभे अनु येभिर्नृम्णा च देव्या च पुनत आदिद्राजानं मनना अगृभ्णत

ਇਹ ਉਸ ਦੇ ਕੇਤਵਃ (ਚਿੰਨ੍ਹ) ਹੋਣ—ਅਮ੍ਰਿਤ, ਅਦਾਭ੍ਯ (ਅਜਿੱਤ)—ਉਸ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨ੍ਰਮ੍ਣ (ਵੀਰ੍ਯ) ਅਤੇ ਦੇਵ੍ਯ (ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀ) ਸਮੇਤ ਉਹ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਮਨਨ (ਭਕਤੀ-ਭਰਿਆ ਵਿਚਾਰ) ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

Saman: Unknown/unspecified

Frequently Asked Questions

It presents Indra as the foremost power who is effective immediately against foes, and whose strength becomes manifest through the ordered sacrificial process—especially Soma pressing, mixing, and purification.

Traditional interpretation links ‘three times’ to the three Soma-pressings, while the ‘seven milch-kine’ symbolize abundant, truth-grounded nourishment offered to Indra—ritual plenty that supports his cosmic kingship.

It refers to the ritual refining of Soma (filtering/mixing) and, by extension, the sanctifying power that makes Indra’s radiant sovereignty ‘graspable’ through reverent thought and correct performance.