Dashati 6
Pavamāna Soma’s purifying flow as both giver of victorious wealth and protector of the rite (apotropaic cleansing).
Soma Pavamāna (Indu)
Bright urgent and protective—exultant praise mixed with sharp apotropaic command.
Rṣi attribution is not provided in the input; Arcika crosswalk to the underlying Ṛgvedic source is required to assign the seer-family with confidence.
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ (ਇੰਦੂ) ਆਪਣੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਾਰ ਵਜੋਂ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਆਵੇ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ, ਜਿੱਤ ਦਿਵਾਉਣ ਵਾਲਾ ਧਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਚਮਕਦੀ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ (ਰਯਿ, ਦ੍ਯੁਮ੍ਨ) ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ‘ਲੰਬੀ ਜੀਭ ਵਾਲੇ ਕੁੱਤੇ’ ਦੇ ਰੂਪਕ ਨਾਲ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਅਪਵਿਤ੍ਰਤਾ/ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿੱਖੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਦੂਰ ਭਜਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ–ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਦੀ ਵਾਣੀ ਤੇ ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ। ਸਖਾਯਹ (ਯਾਜਕ ਸਾਥੀ) ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਕਰਤਾ ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹਨ; ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਨੂੰ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਆਦਰਸ਼ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਵਾਂਗ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਸਵਨ–ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਧਾਰ ਨੂੰ ਫਿਰ ਪੱਕਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧੀ-ਨਿਸ਼ਕਾਸਨ ਦੀ ਰੀਤ ਨਵੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
पुरोजिती वो अन्धसः सुताय मादयित्नवे अप श्वानं श्नथिष्टन सखायो दीर्घजिह्व्यम्
ਹੇ ਸਖਿਓ, ਮਦ ਲਈ ਪੀੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੋਮ-ਰਸ—ਅੰਧਸ—ਤੁਹਾਡਾ ਪੁਰੋਜਿਤ, ਅਗਰ-ਵਿਜੇਤਾ ਹੈ; ਲੰਮੀ ਜੀਭ ਵਾਲੇ ਸ਼ਵਾਨ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹਟਾਓ, ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਨਾਲ ਦਬਾਓ।
Mantra 2
अयं पूषा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्षति पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे
ਇਹ ਸੋਮ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵਹਿੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੂਸ਼ਨ ਹੈ, ਇਹ ਰਯਿ (ਧਨ) ਹੈ, ਇਹ ਭਗ ਹੈ; ਸਭ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦਾ ਪਤੀ। ਯਜ्ञ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਸ ਨੇ ਦ੍ਯੌ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ—ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ।
Mantra 3
सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः पवित्रवन्तो अक्षरन्देवान्गच्छन्तु वो मदाः
ਸੁਤ ਕੀਤੇ ਸੋਮ—ਅਤਿ ਮਿੱਠੇ, ਇੰਦਰ ਲਈ ਮਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ—ਪਵਿਤ੍ਰ (ਛਾਣਨੀ) ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਵਹਿ ਨਿਕਲੇ ਹਨ; ਹੇ ਸੋਮ-ਮਦੋ, ਤੁਹਾਡੇ ਰਸ-ਉਲਾਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ।
Mantra 4
सोमाः पवन्त इन्दवो ऽस्मभ्यं गातुवित्तमाः मित्राः स्वाना अरेपसः स्वाध्यः स्वर्विदः
ਸੋਮ ਦੇ ਬੂੰਦ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਰਾਹ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗੇ ਖੋਜੀ ਹਨ; ਮਿੱਤਰ-ਸੁਭਾਉ ਵਾਲੇ, ਵਹਿੰਦੇ ਵਹਿੰਦੇ ਨਾਦ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸੁ-ਸਵਾਧਿਆਯ (ਚੰਗੇ ਪਵਿੱਤਰ ਉਚਾਰ) ਵਾਲੇ, ਸ੍ਵਰਵਿਦ (ਦਿਵ੍ਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ)।
Mantra 5
अभी नो वाजसातमं रयिमर्ष शतस्पृहम् इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभासहम्
ਹੇ ਇੰਦੁ (ਸੋਮ), ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਵਹਿ ਆ—ਬਲ ਜਿੱਤਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਜੇਤੂ, ਸੌ ਗੁਣਾ ਲੋਚੀਦੀ ਉਹ ਰਯਿ (ਧਨ) ਲੈ ਕੇ; ਹੇ ਸਹਸ੍ਰ-ਭਰਣਸ, ਬਹੁ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਥਾਂ ਚਮਕਣ ਵਾਲੇ।
Mantra 6
अभी नवन्ते अद्रुहः प्रियमिन्द्रस्य काम्यम् वत्सं न पूर्व आयुनि जातं रिहन्ति मातरः
ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਉਪਾਸਕ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਕਾਮ੍ਯ (ਸੋਮ) ਨੂੰ ਸਤੁਤੀ ਨਾਲ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਮਾਵਾਂ ਪਿਛਲੇ ਰਿਤੂ ਵਿੱਚ ਜੰਮੇ ਬੱਛੜੇ ਨੂੰ ਚਾਟ ਕੇ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਿਵੇਂ ਉਹ ਸੋਮ ਨੂੰ ਮਮਤਾ ਨਾਲ ਸੰਭਾਲਦੇ ਹਨ।
Mantra 7
आ हर्यताय धृष्णवे धनुष्टन्वन्ति पौंस्यम् शुक्रा वि यन्त्यसुराय निर्णिजे विपामग्रे महीयुवः
ਸੁਨਹਿਰੀ ਵਰਣ ਅਤੇ ਧੀਰ ਵਾਲੇ ਵੱਲ ਉਹ ਪੁਰੁਸ਼-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਦਾ ਧਨੁਸ਼ ਤਾਣਦੇ ਹਨ; ਚਮਕਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਮਹਾਬਲੀ ਸਵਾਮੀ ਲਈ, ਸ਼ੁੱਧੀ (ਨਿਰ੍ਣਿਜ) ਲਈ, ਗਾਇਕ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤੇਜ਼ ਗਤੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantra 8
परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण यो देवान्विश्वां इत्परि मदेन सह गच्छति
ਉਹ ਮਨੋਹਰ ਹਰਿਤ-ਤਾਮ੍ਰ, ਰੁਧਿਰਵਰਨ ਸੋਮ ਨੂੰ ਜਲ ਨਾਲ ਚੌਫੇਰੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਜੋ ਹರ್ಷ-ਮਦ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਵੱਲ ਗਮਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 9
प्र सुन्वानास्यान्धसो मर्तो न वष्ट तद्वचः अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः
ਰਸ (ਅੰਧਸ) ਤੋਂ ਤੂੰ ਅੱਗੇ ਨਿਚੋੜਿਆ ਜਾ ਕੇ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈਂ; ਮਰਤ੍ਯ ਉਸ ਪਵਿੱਤਰ ਵਚਨ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅਸ਼ਰਧਾਲੂ ਕੁੱਤੇ ਨੂੰ, ਅਪਰਾਧੀ ਨੂੰ, ਦੂਰ ਭਜਾਓ; ਭ੍ਰਿਗੂਆਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਯਜ्ञ ਦੀ ਰਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਤਿਵੇਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
The ‘hound’ is a ritual image for a defiling or obstructing force (often explained as rakṣas-like). The singers command it to be expelled so Soma and the sacrifice remain pure and effective.
Soma is asked to flow toward the priests and vessels in a purified stream, bringing exhilaration, victorious strength (vāja), and desirable wealth (rayi), while protecting the sacred utterance and the rite.
The Bhṛgus are an ancient seer-group associated with safeguarding sacrificial order. They are cited as a model: just as they protected the sacrifice, the priests should strike down/drive off whatever threatens it.