Dashati 10
Pavamāna Soma’s forward-flowing purification and empowering exhilaration within the sacrifice
Soma Pavamāna
Bright urgent forward-driving (pra/asṛkṣata) with a lucid ‘purifying’ sonic color
This dashati draws from Ṛgvedic Pavamāna material whose precise r̥ṣi-attribution varies by underlying hymn and śākhā concordance; a definitive family name requires mapping each mantra to its RV source and padānukramaṇī.
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਯੱਗ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਹਵਿਸ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਗਦਾ ਹੈ। ‘ਮਦਚ੍ਯੁਤ’ (ਵੀਰ-ਮਦ ਦੇਣ ਵਾਲਾ) ਬਣ ਕੇ ਉਹ ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਦਾ, ਜਿੱਤ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ, ਅਤੇ ਸਤੋਤ੍ਰ-ਗਾਨ ਤੇ ਯਾਜਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਦਾ ਹੈ। ਛਾਣਨ ਦੀਆਂ ਛਬੀਆਂ—ਚਮਕਦਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼, ਸਿੰਧੂ–ਊਰਮੀ ਵਰਗੀ ਲਹਿਰ–ਧਾਰਾ, ਅਤੇ ‘ਪਰਿ’ ਵਾਂਗ ਘੇਰ ਕੇ ਘੁੰਮਦੀ ਗਤੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੋਮ ਕਵੀ (ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ) ਹੋ ਕੇ ਗਾਇਕ-ਪੁਰੋਹਿਤ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁੱਧੀਕਰਨ ਇਕੋ ਵੇਲੇ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਯੱਗ-ਕ੍ਰਿਆ ਵੀ: ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਅਰਪਿਤ ਸੋਮ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਾਣੀ ਜਗਾਉਂਦਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਜਿੱਤ ਨੂੰ ਬਲ ਦਿੰਦਾ, ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਵਸ (ਕੀਰਤੀ), ਗਾਂ-ਧਨ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਵੀਰ ਸੰਤਾਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦਾ ਹੈ।
Mantras
Mantra 1
प्र सोमासो मदच्युतः श्रवसे नो मघोनः सुता विदथे अक्रमुः
ਪ੍ਰ ਸੋਮਾਸੋ ਮਦਚ੍ਯੁਤਃ—ਉਤਸ਼ਾਹ ਵਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸੋਮ-ਰਸ—ਹੇ ਮਘਵਨ (ਉਦਾਰ ਸੁਆਮੀ), ਪੀੜ ਕੇ ਕੱਢੇ ਹੋਏ, ਯਜ੍ਞ-ਵਿਧਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਸ਼੍ਰਵਸੇ (ਯਸ਼/ਕੀਰਤੀ) ਲਈ।
Mantra 2
प्र सोमासो विपश्चितो ऽपो नयन्त ऊर्मयः वनानि महिषा इव
ਪ੍ਰ ਸੋਮਾਸੋ ਵਿਪਸ਼ਚਿਤਃ—ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਸੋਮ-ਰਸ—ਅੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਆਪਃ (ਜਲ) ਊਰ੍ਮਯਃ (ਲਹਿਰ-ਧਾਰਾਂ) ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਹਿਸ਼ਾ ਇਵ ਵਨਾਨਿ—ਜਿਵੇਂ ਬਲਵਾਨ ਭੈਂਸੇ ਝਾੜੀਆਂ-ਜੰਗਲ ਵਿਚੋਂ ਰਾਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।
Mantra 3
पवस्वेन्दो वृषा सुतः कृधी नो यशसो जने विश्वा अप द्विषो जहि
ਪਵਸ੍ਵ, ਇੰਦੁ, ਵೃಷਾ ਸੁਤਃ—ਹੇ ਇੰਦੁ, ਬਲਵਾਨ, ਪੀੜ ਕੇ ਕੱਢਿਆ ਹੋਇਆ—ਤੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ; ਸਾਨੂੰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਯਸ਼ਸਵੀ ਕਰ; ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਅਪ ਦ੍ਵਿਸ਼ਃ ਜਹਿ—ਸਾਡੇ ਸਭ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਹਟਾ ਕੇ ਨਾਸ ਕਰ।
Mantra 4
वृषा ह्यसि भानुना द्युमन्तं त्वा हवामहे पवमान स्वर्दृशम्
ਹੇ ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ! ਤੂੰ ਤੇਜ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਬਲਵਾਨ ਹੈਂ; ਹੇ ਦ੍ਯੁਮੰਤ (ਪ੍ਰਭਾਮਯ), ਸ੍ਵਰ-ਦ੍ਰਿਸ਼ (ਸਵਰਗ-ਦਰਸ਼ੀ), ਤੈਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।
Mantra 5
इन्दुः पविष्ट चेतनः प्रियः कवीनां मतिः सृजदश्वं रथीरिव
ਹੇ ਇੰਦੂ! ਅਤਿ-ਪਵਿੱਤਰ, ਚੇਤਨ, ਕਵੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ—ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਮਤਿ ਹੈਂ; ਰਥੀ ਜਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰ ਕਰ।
Mantra 6
असृक्षत प्र वाजिनो गव्या सोमासो अश्वया शुक्रासो वीरयाशवः
ਵਹਿ ਨਿਕਲੇ ਹਨ ਵਾਜੀ ਸੋਮ-ਰਸ—ਗਵ੍ਯ (ਗੋ-ਦਾਤਾ), ਅਸ਼੍ਵਯ (ਅਸ਼ਵ-ਦਾਤਾ); ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਹਨ, ਵੀਰਯਾਸ਼ਵ (ਵੀਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲੇ/ਦਾਤਾ)।
Mantra 7
पवस्व देव आयुषगिन्द्रं गच्छतु ते मदः वायुमा रोह धर्मणा
ਹੇ ਦੇਵ ਸੋਮ, ਤੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ, ਆਯੁਸ਼-ਦਾਤਾ; ਤੇਰਾ ਮਦ (ਉਤਸ਼ਾਹ) ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ। ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਵਾਯੂ ਵੱਲ ਆਰੋਹਣ ਕਰ।
Mantra 8
पवमानो अजीजनद्दिवश्चित्रं न तन्यतुम् ज्योतिर्वैश्वानरं बृहत्
ਪਵਮਾਨ ਸੋਮ ਨੇ ਦਿਉ ਤੋਂ ਅਦਭੁਤ ਤੇਜ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ—ਗੱਜਣ ਵਾਲੀ ਗੂੰਜ ਵਾਂਗ—ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਜੋਤਿ।
Mantra 9
परि स्वानास इन्दवो मदाय बर्हणा गिरा मधो अर्षन्ति धारया
ਚੌਫੇਰੇ ਗੂੰਜਦੇ ਸੋਮ-ਬੂੰਦ ਮਦ ਲਈ ਧਾਰਾ ਵਾਂਗ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਂਦੇ, ਗੀਰ (ਸਤੁਤੀ) ਨਾਲ, ਮਿਠਾਸ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ।
Mantra 10
परि प्रासिष्यदत्कविः सिन्धोरूर्मावधि श्रितः कारुं बिभ्रत्पुरुस्पृहम्
ਬੁੱਧਿਮਾਨ ਕਵੀ ਸੋਮ ਸਭ ਪਾਸੇ ਵਹਿੰਦਾ, ਸਿੰਧੂ ਦੀ ਊਰਮੀ (ਲਹਿਰ) ਉੱਤੇ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤਿ ਪ੍ਰਿਯ ਗਾਇਕ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
It celebrates Soma as it is pressed and purified, moving forward like a stream, becoming bright and fit for offering, and bringing strength and prosperity to the sacrificer.
Because Soma’s ‘mada’ (exhilarating power) is classically linked to Indra’s heroic energy; the chant implies Soma invigorates Indra so the sacrifice succeeds and its fruits are secured.
They are melodic syllables added to shape the tune—lengthening cadence, supporting breath, and creating a flowing, wave-like musical effect that matches the imagery of Soma’s purification.