Rig Veda 9.87.2: Mandala 9, Sukta 87, Mantra 2

Sukta 9.87

Rishi: Unspecified here; hymn-level Anukramaṇī needed.

Devata: Soma Pavamāna elevated to cosmogonic status.

Chandas: Likely Triṣṭubh (requires verification).

Samhita Patha (Devanagari)

स्वायुधः पवते देव इन्दुरशस्तिहा वृजनं रक्षमाणः । पिता देवानां जनिता सुदक्षो विष्टम्भो दिवो धरुणः पृथिव्याः ॥

Transliteration

svāyudháḥ pavate devá índur aśastihā́ vṛ́janaṃ rákṣamāṇaḥ | pitā́ devā́nāṃ janitā́ su-dákṣo viṣṭambhó divó dharuṇaḥ pṛthivyā́ḥ ||

Translation

ਸਵਾਯੁਧਃ (ਆਪਣੀ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸਸਜ) ਦਿਵ੍ਯ ਇੰਦੁ ਪਵਤੇ—ਅਸ਼ਸ੍ਤਿ-ਹਾ (ਸਤੁਤੀ-ਅਯੋਗ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ) ਬਣ ਕੇ, ਵ੍ਰਜਨ (ਵਿਧੀਬੱਧ ਖੇਤਰ) ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਪਿਤਾ, ਸੁਦਕ੍ਸ਼ (ਸੁਨਿਪੁਣ) ਜਨਿਤਾ, ਉਹ ਦਿਉ ਦਾ ਵਿਸ਼ਟੰਭ (ਆਧਾਰ-ਸਤੰਭ) ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ ਦਾ ਧਰੁਣ (ਧਾਰਕ ਨੀਂਹ) ਹੈ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• स्वायुधः: self-armed, having his own weapon
• स्वायुधः: Kartā (कर्तृपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: स्व-आयुध (प्रातिपदिक) / आयुध

• पवते: purifies/flows (as Soma)
• पवते: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √पू (पवते) / √पु (शोधन)

• देवः: the god
• देवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• इन्दुः: Indu (Soma-drop)
• इन्दुः: Kartā (देवः इन्दुः—समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)

• अशस्तिहा: slayer of un-praise/abuse; destroyer of reproach
• अशस्तिहा: Kartā (कर्तृपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अ-शस्ति-हन् (प्रातिपदिक; हन् धातु से कृत) / √हन्

• वृजनम्: the hostile band; the evil/obstacle
• वृजनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वृजन (प्रातिपदिक)

• रक्षमाणः: protecting, guarding
• रक्षमाणः: Kartā (कर्तृपदस्य विशेषणम्; सहक्रिया)
• Type: Participle
• Root: √रक्ष् (पालने) → रक्षमान (वर्तमान कृदन्त)

• पिता: father
• पिता: Kartā (स्तुत्य-सम्बोधनात्मकः नामपदः)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• जनिता: begetter, progenitor
• जनिता: Kartā (स्तुत्य-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: √जन् (जनने) → जनितृ/जनिता (कृत)

• सुदक्षः: very skillful, of good power/ability
• सुदक्षः: Kartā (कर्तृपदस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सु-दक्ष (प्रातिपदिक)

• विष्टम्भः: support, prop
• विष्टम्भः: Kartā (स्तुत्य-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वि-ष्टम्भ (प्रातिपदिक; √स्तम्भ् से भाव/कर्तृवाचक)

• दिवः: of heaven
• दिवः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• धरुणः: holder, firm support
• धरुणः: Kartā (स्तुत्य-समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: धरुण (प्रातिपदिक; √धृ ‘धारणे’ से)

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)