Sukta 21

Mantra 1

वयमु त्वामपूर्व्य स्थूरं न कच्चिद्भरन्तोऽवस्यवः । वाजे चित्रं हवामहे ॥

ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਅਵਸ੍ਯ—ਰੱਖਿਆ—ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਹੇ ਅਪੂਰਵ੍ਯ (ਸਦਾ ਨਵਾਂ), ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ; ਨਾ ਡੋਲਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਆਸਰੇ ਵਾਂਗ ਅਡਿੱਗ ਰਹਿ ਕੇ ਅਸੀਂ ਭੇਟਾ ਢੋਈ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਵਾਜ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਲਈ ਤੇਰੀ ਚਿਤ੍ਰ—ਉਜਲੀ, ਬਹੁ-ਰੂਪੀ—ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 2

उप त्वा कर्मन्नूतये स नो युवोग्रश्चक्राम यो धृषत् । त्वामिद्ध्यवितारं ववृमहे सखाय इन्द्र सानसिम् ॥

ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲਈ ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਉਗ੍ਰ ਸ਼ਕਤੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਅਸੀਂ ਅਵਿਤਾਰ—ਉੱਧਾਰਕ—ਵਜੋਂ ਚੁਣਦੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਖਾ, ਸਾਨਸੀ (ਲਾਭ-ਵਿਜੈ ਦਾਤਾ), ਜਿੱਤ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਵਿੱਚ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਖੜਾ ਰਹੁ।

Mantra 3

आ याहीम इन्दवोऽश्वपते गोपत उर्वरापते । सोमं सोमपते पिब ॥

ਇੱਥੇ ਆ—ਇਹ ਪਿਸ਼ਿਤ ਸੋਮ-ਧਾਰਾਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਦਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇ ਅਸ਼ਵਪਤੀ, ਗੋਪਤੀ, ਉਰਵਰਾਪਤੀ; ਹੇ ਸੋਮਪਤੀ, ਸੋਮ ਪੀ—ਆਨੰਦਦਾਇਕ, ਅੰਦਰਲੇ ਅਧਿਪਤ੍ਯ ਨੂੰ ਬਲ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਰਸ ਤੂੰ ਗ੍ਰਹਿਣ ਕਰ।

Mantra 4

वयं हि त्वा बन्धुमन्तमबन्धवो विप्रास इन्द्र येमिम । या ते धामानि वृषभ तेभिरा गहि विश्वेभिः सोमपीतये ॥

ਅਸੀਂ ਤਾਂ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਆਸਰੇ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਸੱਚੇ ਬੰਧਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਬੰਧੂ ਮੰਨ ਕੇ ਫੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਵਿਪ੍ਰ ਰਿਸ਼ੀ ਤੈਨੂੰ ਹੀ ਚੰਬੜੇ ਹਾਂ। ਹੇ ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਧਾਮਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਮੇਤ ਇੱਥੇ ਆ; ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਸੋਮ-ਪਾਨ ਲਈ—ਸਾਡੇ ਯਜ੍ਞ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਉਤਕਰਸ਼-ਯਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ।

Mantra 5

सीदन्तस्ते वयो यथा गोश्रीते मधौ मदिरे विवक्षणे । अभि त्वामिन्द्र नोनुमः ॥

ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਗੋ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਮਿੱਠਾਸ ਵਿੱਚ, ਮਦਿਰਾ ਮਧੁ ਵਿੱਚ, ਵਿਵਕਸ਼ਣ (ਵਿਵੇਕ/ਪਛਾਣ) ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਕਿਰਣਾਂ ਆ ਕੇ ਠਹਿਰਦੀਆਂ ਹਨ—ਤਿਵੇਂ, ਹੇ ਇੰਦਰ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਬਾ ਕੇ ਤੇਰੀ ਵੱਲ ਧੱਕਦੇ ਹਾਂ; ਅੰਦਰਲੀ ਵਾਣੀ ਦੇ ਜਾਗਣ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 6

अच्छा च त्वैना नमसा वदामसि किं मुहुश्चिद्वि दीधयः । सन्ति कामासो हरिवो ददिष्ट्वं स्मो वयं सन्ति नो धियः ॥

ਤੇਰੀ ਵੱਲ ਅਸੀਂ ਇਸ ਨਮਸਕਾਰ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਹਾਂ: ਸਾਡੀਆਂ ਧੀਆਂ (ਚਿੰਤਨ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ) ਮੁੜ ਮੁੜ ਕਿਉਂ ਵਿਖਰਣ? ਹੇ ਹਰਿਵੋ (ਹਰੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਇੱਥੇ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਹਨ; ਤੂੰ ਦਾਤਾ ਹੈਂ—ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਐਸੀਆਂ ਧੀਆਂ ਹਨ ਜੋ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 7

नूत्ना इदिन्द्र ते वयमूती अभूम नहि नू ते अद्रिवः । विद्मा पुरा परीणसः ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ! ਤੇਰੀ ਊਤੀ (ਰੱਖਿਆ) ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਨਵੇਂ ਹੋ ਗਏ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ, ਹੇ ਅਦ੍ਰਿਵਃ (ਪੱਥਰ-ਧਾਰੀ), ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਲਈ ਅਸੰਭਵ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਪੁਰਾਤਨ ‘ਪਰੀਣਸಃ’—ਵਿਸ਼ਾਲ ਮਹਿਮਾ ਅਤੇ ਪਰਿਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ—ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 8

विद्मा सखित्वमुत शूर भोज्यमा ते ता वज्रिन्नीमहे । उतो समस्मिन्ना शिशीहि नो वसो वाजे सुशिप्र गोमति ॥

ਹੇ ਸਖਾ! ਅਸੀਂ ਤੇਰੀ ਸਖ਼ਾਈ ਅਤੇ, ਹੇ ਸ਼ੂਰ, ਤੇਰੀ ਭੋਜ੍ਯ (ਉਦਾਰ) ਦਾਤਾਰਤਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਵਜ੍ਰਿਨ, ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਰੇ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਤੇ ਇਸੇ ਸਮਾਗਮ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਵਸੁ, ਸਾਨੂੰ ਤਿੱਖਾ ਕਰ—ਹੇ ਸੁਸ਼ਿਪ੍ਰ—ਗੋਮਤੀ, ਵਾਜੇ (ਬਲ-ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਵਿੱਚ।

Mantra 9

यो न इदमिदं पुरा प्र वस्य आनिनाय तमु वः स्तुषे । सखाय इन्द्रमूतये ॥

ਜੋ ਦੇਵ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਮੁੜ ਮੁੜ ਉੱਤਮ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਅਤੇ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ—ਉਸੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸਤੁਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸਾਥਿਓ: ਊਤੀ ਲਈ, ਉੱਧਾਰਕ ਸਹਾਇਤਾ ਲਈ—ਇੰਦਰ ਨੂੰ।

Mantra 10

हर्यश्वं सत्पतिं चर्षणीसहं स हि ष्मा यो अमन्दत । आ तु नः स वयति गव्यमश्व्यं स्तोतृभ्यो मघवा शतम् ॥

ਹਰਿਤ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਸਤਪਤੀ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਆਸਰਾ—ਉਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਆਨੰਦ ਮਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਵੇ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਲਈ ਗਵ੍ਯ (ਗੋ-ਧਨ) ਅਤੇ ਅਸ਼੍ਵ੍ਯ (ਅਸ਼ਵ-ਬਲ) ਵਾਲੀ ਦਿਪਤਿ-ਸੰਪੱਤਾ ਬੁਣੇ; ਮਘਵਾਨ (ਇੰਦਰ) ਸਤੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੌ-ਗੁਣਾ ਪੂਰਨਤਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ।

Mantra 11

त्वया ह स्विद्युजा वयं प्रति श्वसन्तं वृषभ ब्रुवीमहि । संस्थे जनस्य गोमतः ॥

ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਾਥੀ ਬਣ ਕੇ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ (ਬਲਵਾਨ), ਅਸੀਂ ਹਾਫ਼ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤਿਉੱਤਰ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ; ਉਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਗੋਮਤ (ਗੋ-ਸਮ੍ਰਿੱਧ) ਠਹਿਰੇ ਹੋਏ ਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।

Mantra 12

जयेम कारे पुरुहूत कारिणोऽभि तिष्ठेम दूढ्यः । नृभिर्वृत्रं हन्याम शूशुयाम चावेरिन्द्र प्र णो धियः ॥

ਹੇ ਪੁਰੁਹੂਤ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰੀਏ; ਜੋ ਸਾਡੇ ਵਿਰੁੱਧ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ ਪਾਈਏ। ਦਬੇ ਹੋਏ ਕਠਿਨ ਸੰਕਟਾਂ ਉੱਤੇ ਅਸੀਂ ਖੜੇ ਰਹੀਏ। ਨਰ-ਬਲਾਂ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਮਾਰੀਏ; ਅਤੇ ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਦਹਕਦੇ ਰਹੀਏ। ਹੇ ਇੰਦਰ, ਸਾਡੀਆਂ ਧਿਯਃ (ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸੋਚਾਂ) ਅੱਗੇ ਵਧਾ।

Mantra 13

अभ्रातृव्यो अना त्वमनापिरिन्द्र जनुषा सनादसि । युधेदापित्वमिच्छसे ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੂੰ ਭਰਾ-ਸਮਾਨ ਕਿਸੇ ਵੈਰੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦੋਸ਼-ਰਹਿਤ ਹੈਂ; ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਤੂੰ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਤੋਂ ਹੈਂ। ਤਾਂ ਵੀ ਯੁੱਧ ਰਾਹੀਂ ਹੀ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਅਤੇ ‘ਅਪਿਤ੍ਵ’ (ਆਪਣਾਪਣ/ਸੰਬੰਧਤਾ) ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 14

नकी रेवन्तं सख्याय विन्दसे पीयन्ति ते सुराश्वः । यदा कृणोषि नदनुं समूहस्यादित्पितेव हूयसे ॥

ਸਖ਼ੀਪਣ ਲਈ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਵਧ ਚਮਕਦਾਰ ਮਿੱਤਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਤੇਰੀਆਂ ਉਜਲੇ ਅਸ਼ਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਤੈਨੂੰ ਪਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਗੱਜਦੀ ਲਹਿਰ/ਧਾਰਾ ਨੂੰ ਉਠਾਂਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰ ਕੇ ਇੱਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਤਦ ਤੈਨੂੰ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪੁਕਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਸਰਾ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਏਕਤਾ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈਂ।

Mantra 15

मा ते अमाजुरो यथा मूरास इन्द्र सख्ये त्वावतः । नि षदाम सचा सुते ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਵਾਲੇ ਦੀ ਸਖ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅਪੱਕੀਆਂ ਤੇ ਭਟਕੀਆਂ (ਵ੍ਰਿੱਤੀਆਂ) ਮੂਰਖ ਬਲਾਂ ਵਾਂਗ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਨਾ ਚੜ੍ਹ ਆਉਣ। ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਰਹਿ ਕੇ, ਸੁਤ ਸੋਮ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠੀਏ—ਸਹੀ ਸਖ਼ੀ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਹੋਏ।

Mantra 16

मा ते गोदत्र निरराम राधस इन्द्र मा ते गृहामहि । दृळ्हा चिदर्यः प्र मृशाभ्या भर न ते दामान आदभे ॥

ਹੇ ਇੰਦਰ, ਗੋਦਾਤ੍ਰ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ), ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰਾਧਸ (ਦਾਨ-ਧਨ) ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਾ ਕੱਢੀਂ; ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜਾ ਨਾ ਦੇਵੀਂ। ਵੈਰੀ-ਸ਼ਕਤੀ ਭਾਵੇਂ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋ ਕੇ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀਆਂ ਰੱਖਿਆਵਾਂ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ; ਤੇਰੇ ਦਾਮਾਨ (ਬੰਧਨ-ਰੂਪ ਨਿਯਮ, ਜੋ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ) ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਾ ਪਾਏ।

Mantra 17

इन्द्रो वा घेदियन्मघं सरस्वती वा सुभगा ददिर्वसु । त्वं वा चित्र दाशुषे ॥

ਇੰਦਰ ਹੀ ਨਿਸ਼ਚੇ ਮਹਾਨ ਮਘ (ਮਹਾਦਾਨ) ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਜਾਂ ਸੁਭਾਗੀ ਸਰਸਵਤੀ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਵਸੁ (ਚੰਗਾ ਖ਼ਜ਼ਾਨਾ) ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਜਾਂ ਤੂੰ, ਹੇ ਚਿਤ੍ਰ (ਅਦਭੁਤ-ਕਰਤਾ), ਦਾਸ਼ੁਸ਼ੇ (ਯਜ੍ਞ-ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ) (ਦੇ): ਤੇਜਸਵੀ ਸੱਤਾ-ਧਨ।

Mantra 18

चित्र इद्राजा राजका इदन्यके यके सरस्वतीमनु । पर्जन्य इव ततनद्धि वृष्ट्या सहस्रमयुता ददत् ॥

ਚਿਤ੍ਰ (ਅਦਭੁਤ) ਹੈ ਰਾਜਾ, ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰ ਹਨ ਛੋਟੇ ਰਾਜੇ ਵੀ—ਉਹ ਹੋਰ ਜੋ ਸਰਸਵਤੀ ਦੇ ਅਨੁਗਾਮੀ ਹਨ। ਪर्जਨ੍ਯ ਵਾਂਗ ਉਸ ਨੇ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਵਿਸਤਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ, ਦਸ-ਹਜ਼ਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਛਲਕਦੀਆਂ ਪੂਰਨਤਾਵਾਂ।