Mantra 5
Sukta 8.15
Devata: Indra
Samhita Patha (Devanagari)
येन ज्योतींष्यायवे मनवे च विवेदिथ । मन्दानो अस्य बर्हिषो वि राजसि ॥
Samhita Patha (IAST)
येन॒ ज्योतीं॑ष्या॒यवे॒ मन॑वे च वि॒वेदि॑थ । म॒न्दा॒नो अ॒स्य ब॒र्हिषो॒ वि रा॑जसि ॥
Transliteration
yéna jyótīṃṣy āyáve mánave ca vivedítha | mandānó asyá bárhiṣo ví rājasi ||
Translation
ਜਿਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਤੂੰ ਆਯੁ ਅਤੇ ਮਨੁ ਲਈ ਦਿਪਤ ਕਿਰਣਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਬਰ੍ਹਿਸ਼ (ਪਵਿੱਤਰ ਆਸਨ) ਉੱਤੇ ਆਨੰਦਿਤ ਹੋ ਕੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈਂ—ਸਾਡੀ ਯਜ્ઞ-ਭੂਮੀ ਨੂੰ ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼-ਖੇਤਰ ਬਣਾਂਦਾ ਹੈਂ।
Padapatha (Word Analysis)
येन॑ । ज्योतीं॑षि । आ॒यवे॑ । मन॑वे । च॒ । वि॒वेदि॑थ । म॒न्दा॒नः । अ॒स्य । ब॒र्हिषः॑ । वि । रा॒ज॒सि॒ ॥येन । ज्योतींषि । आयवे । मनवे । च । विवेदिथ । मन्दानः । अस्य । बर्हिषः । वि । राजसि ॥yena | jyotīṃṣi | āyave | manave | ca | viveditha | mandānaḥ | asya | barhiṣaḥ | vi | rājasi
Word by Word
येनby which / whereby
येन:
करण
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-
ज्योतींषिlights, luminaries
ज्योतींषि:
कर्म
TypeNoun
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक)
आयवेto Āyu (Āyava)
आयवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootआयु (प्रातिपदिक)
मनवेto Manu
मनवे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (निपात)
विवेदिथyou have found/known; you discovered
विवेदिथ:
क्रिया
TypeVerb
Root√विद् (विदँ ज्ञाने)
मन्दानःrejoicing, exhilarated
मन्दानः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण) / कर्ता-सम्बन्धी
TypeParticiple (Adjective) used as verbal adjective
Root√मद् (मदँ हर्षे) → मन्दान (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अस्यof this / of him
अस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → अ-
बर्हिषःof the sacred grass (barhis), of the ritual seat
बर्हिषः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootबर्हिस् (प्रातिपदिक)
विapart, forth; widely
वि:
—
TypeIndeclinable (preverb)
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
राजसिyou shine, you rule (are resplendent)
राजसि:
क्रिया
TypeVerb
Root√राज् (राजृँ दीप्तौ/राजँ शोभायाम्)