Rig Veda 7.91.2: Mandala 7, Sukta 91, Mantra 2

Sukta 7.91

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Indra–Vāyu

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

उशन्ता दूता न दभाय गोपा मासश्च पाथः शरदश्च पूर्वीः । इन्द्रवायू सुष्टुतिर्वामियाना मार्डीकमीट्टे सुवितं च नव्यम् ॥

Transliteration

uśántā dūtā́ ná dábhāya gopā́ mā́sāś ca pā́thaḥ śarádaś ca pūrvī́ḥ | índravāyū suṣṭutír vām iyānā́ mārḍīkám ī́ṭṭe suvitáṃ ca návyam ||

Translation

ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਦੂਤਾਂ ਵਾਂਗ, ਨਾਕਾਮ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਰੱਖਿਅਕ ਗੋਪਾ ਬਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਹੀਨਿਆਂ, ਰਾਹਾਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਸ਼ਰਦ-ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਲੰਘਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਇੰਦਰ–ਵਾਯੁ, ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦੀ ਸੁਘੜ ਸ্তুਤੀ ਤੁਹਾਡਾ ਮ੍ਰਡੀਕ (ਕਿਰਪਾ) ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਸੁਵਿਤ (ਸੁ-ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ) ਮੰਗਦੀ ਹੈ।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• उशन्ता: the two desirous/ardent ones
• उशन्ता: Kartā (विशेषणरूपेण इन्द्रवायू-कर्तृयोः)
• Type: Adjective (participle)
• Root: उश् (इच्छायाम्) / उशन्त् (प्रातिपदिक)

• दूतौ: two messengers
• दूतौ: Kartā (उशन्ता इत्यस्य विशेष्यौ)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

like/as

:

—

• दभाय: to/for Dabhā (as a model; ‘to the un-deceivable one’/‘Dabhā’)
• दभाय: Sampradāna (उपमान-निर्देशः: ‘दभाय’ इव/प्रति)
• Type: Noun (proper/epithet)
• Root: दभ (हिंसायाम्/द्रोहे) → दभ (प्रातिपदिक) / दभा- (वैदिक)

• गोपाः: cowherds/guardians
• गोपाः: Kartā (उपमान-सम्बन्धे: ‘गोपाः’ इव)
• Type: Noun
• Root: गोपा (गो + पा ‘पालने’) (प्रातिपदिक)

• मासाः: months
• मासाः: Kartā (समुच्चित-उपमान-समूहः)
• Type: Noun
• Root: मास (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• पाथः: path/way
• पाथः: Kartā/Adhikaraṇa (उपमान-सम्बन्धे: ‘पाथः’ इव; ‘मार्ग/पथ’)
• Type: Noun
• Root: पाथस् (प्रातिपदिक)

• शरदः: autumns/seasons
• शरदः: Kartā (समुच्चित-उपमान-समूहः)
• Type: Noun
• Root: शरद् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• पूर्वीः: former/earlier, many of old
• पूर्वीः: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• इन्द्रवायू: Indra and Vāyu
• इन्द्रवायू: Kartā (स्तुति-सम्बन्धे; स्तुत्यौ देवौ)
• Type: Noun (dual deity)
• Root: इन्द्र + वायु (द्वन्द्व-समास, प्रातिपदिक)

• सुष्टुतिः: good praise/hymn
• सुष्टुतिः: Kartā (इट्टे इत्यस्य कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सु- + स्तुति (√स्तु ‘स्तुतौ’) (प्रातिपदिक)

• वाम्: of you two / to you two
• वाम्: Sampradāna/Adhikaraṇa (स्तुतिः ‘वाम्’—युवयोः प्रति/युवयोः)
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• इयाना: going/approaching
• इयाना: Kartā (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective/Participle
• Root: √इ (गत्यर्थे) → इयान (कृदन्त, क्त/शानच्-प्राय)

• माडीकेम्: mercy, gracious favor
• माडीकेम्: Karma (इट्टे इत्यस्य कर्म)
• Type: Noun
• Root: माडीका/माडीके (प्रातिपदिक; ‘मृड्/मृडिक’ भावः—अनुग्रह/कृपा)

• इट्टे: seeks/worships, asks for
• इट्टे: Kriyā (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √यज् (इष्टौ/यागे) → इट्टे (वैदिक मध्यम/आत्मनेपद-रूप; √यज् ‘to worship/seek’)

• सुवितम्: good guidance/prosperity
• सुवितम्: Karma (इट्टे इत्यस्य कर्म; माडीकेम् सह)
• Type: Noun
• Root: सु- + वित (√विद्/√वि ‘to find, to obtain’; ‘सुवित’ = good course/fortune) (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• नव्यम्: new, fresh
• नव्यम्: Karma (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: नव्य (प्रातिपदिक)