Sukta 13
Sukta 7.13
Vasiṣṭha
Agni Vaiśvānara
Triṣṭubh (probable; needs metrical verification)
ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਤਿੰਨ-ਚਾਵਾਂ ਵਾਲਾ ਸੂਕਤ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ—ਸਰਵ-ਸ਼ੁੱਧਿਕਾਰਕ, ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਭਰਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਵਜੋਂ—ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਨ ਅਤੇ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਗਨੀ ਦੇ ਜਨਮ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬ੍ਰਹਿਮਾਂਡੀ ਘਟਨਾ ਵਜੋਂ ਸਰਾਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਅ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਕਿ ਅਗਨੀ ਬ੍ਰਹਮਨ (ਪਵਿੱਤਰ ਵਾਣੀ/ਆਕਾਂਖਾ) ਲਈ ‘ਮਾਰਗ’ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਉਪਾਸਕਾਂ ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ।
Mantras
Mantra 1
प्राग्नये विश्वशुचे धियंधेऽसुरघ्ने मन्म धीतिं भरध्वम् । भरे हविर्न बर्हिषि प्रीणानो वैश्वानराय यतये मतीनाम् ॥
ਅਗਨੀ ਲਈ—ਸਭ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਵੈਰੀ ਤਾਕਤਾਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਲਈ—ਇਹ ਧੀ ਅੱਗੇ ਲਿਆਓ; ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬਾਣੀ (ਮੰਤ੍ਰ) ਅਤੇ ਦਰਸ਼ਨਮਈ ਬੁੱਧੀ (ਧੀਤੀ) ਲਿਆਓ। ਬਰ੍ਹਿਸ਼ ਦੇ ਯਜ੍ਞ-ਆਸਨ ਉੱਤੇ ਹਵਿਸ ਵਾਂਗ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ ਲਈ—ਸਾਡੀਆਂ ਮਤੀਆਂ ਦਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਕ—ਉਦਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Mantra 2
त्वमग्ने शोचिषा शोशुचान आ रोदसी अपृणा जायमानः । त्वं देवाँ अभिशस्तेरमुञ्चो वैश्वानर जातवेदो महित्वा ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜ੍ਵਾਲਾ ਨਾਲ ਜ੍ਵਾਲਾਮਯ ਹੋ ਕੇ ਦਹਕਦਾ ਹੈਂ; ਜਨਮ ਲੈਂਦਿਆਂ ਹੀ ਤੂੰ ਦੋਨਾਂ ਲੋਕਾਂ—ਰੋਦਸੀ—ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਦਮਨ (ਅਭਿਸ਼ਸ੍ਤੀ) ਤੋਂ ਛੁਡਾਂਦਾ ਹੈਂ; ਹੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ—ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ।
Mantra 3
जातो यदग्ने भुवना व्यख्यः पशून्न गोपा इर्यः परिज्मा । वैश्वानर ब्रह्मणे विन्द गातुं यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਭੁਵਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਪਣੀ ਨਿਗਾਹ ਫੈਲਾਈ, ਤੂੰ ਕਿਰਨਾਂ/ਗਿਆਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਗੋਪਾਲ ਵਾਂਗ, ਹਰ ਥਾਂ ਘੁੰਮਦਾ-ਫਿਰਦਾ ਵਿਆਪ ਗਿਆ। ਹੇ ਵੈਸ਼ਵਾਨਰ, ਬ੍ਰਹ੍ਮਣ—ਆਤਮਾ ਦੀ ਆਕਾਂਖੀ ਬਾਣੀ—ਲਈ ਗਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਲੱਭ ਦੇ; ਅਤੇ ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸ਼ਕਤਿਓ, ਸਦਾ ਸਵਸ੍ਤੀ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।
Frequently Asked Questions
Vaiśvānara is Agni as the “universal” fire—present in sacrifice and in the cosmos—who purifies, protects, and guides human prayer toward the gods.
It poetically says Agni’s appearance is cosmic: his light and power spread through heaven and earth, establishing order, clarity, and the conditions for worship and protection.
The hymn asks Agni to remove hostile pressures, reveal the right “path” (gātu) for brahman (sacred word/aspiration), and keep the worshippers safe in lasting well-being (svasti).
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.