HomeRig VedaMandala 10Sukta 65Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 10.65

Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Viśve Devāḥ / Brahmanic creative power (brahma) as operative principle
Chandas: Triṣṭubh (probable)

ब्रह्म गामश्वं जनयन्त ओषधीर्वनस्पतीन्पृथिवीं पर्वताँ अपः । सूर्यं दिवि रोहयन्तः सुदानव आर्या व्रता विसृजन्तो अधि क्षमि ॥

ब्रह्म॒ गामश्वं॑ ज॒नय॑न्त॒ ओष॑धी॒र्वन॒स्पती॑न्पृथि॒वीं पर्व॑ताँ अ॒पः । सूर्यं॑ दि॒वि रो॒हय॑न्तः सु॒दान॑व॒ आर्या॑ व्र॒ता वि॑सृ॒जन्तो॒ अधि॒ क्षमि॑ ॥

bráhma gā́m áśvaṃ janáyanta óṣadhīr vánaspatīn pṛthivī́ṃ párvatām̐ ápāḥ | sū́ryaṃ diví roháyantaḥ su-dā́navo ā́ryā vratā́ vi-sṛjántaḥ ádhi kṣámi ||

ਬ੍ਰਹਮ (ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਾਣੀ) ਗਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ; ਉਹ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ, ਪૃਥਿਵੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਅਪಃ (ਜਲਾਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸੁਦਾਨਵ (ਉਦਾਰ ਦਾਤੇ), ਖ਼ਮੀ ਉੱਤੇ ਅਧਿ ਆਰ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਂ—ਸਹੀ ਕਰਮ ਦੇ ਉੱਚੇ ਨਿਯਮਾਂ—ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਦੇ ਹਨ।

ब्रह्म॑ । गाम् । अश्व॑म् । ज॒नय॑न्तः । ओष॑धीः । वन॒स्पती॑न् । पृ॒थि॒वीम् । पर्व॑तान् । अ॒पः । सूर्य॑ । दि॒वि । रो॒हय॑न्तः । सु॒ऽदान॑वः । आर्या॑ । व्र॒ता । वि॒ऽसृ॒जन्तः॑ । अधि॑ । क्षमि॑ ॥ब्रह्म । गाम् । अश्वम् । जनयन्तः । ओषधीः । वनस्पतीन् । पृथिवीम् । पर्वतान् । अपः । सूर्य । दिवि । रोहयन्तः । सुदानवः । आर्या । व्रता । विसृजन्तः । अधि । क्षमि ॥brahma | gām | aśvam | janayantaḥ | oṣadhīḥ | vanaspatīn | pṛthivīm | parvatān | apaḥ | sūrya | divi | rohayantaḥ | su-dānavaḥ | āryā | vratā | vi-sṛjantaḥ | adhi | kṣami

ब्रह्मsacred formulation, prayer
ब्रह्म:
Karma
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
गाम्cow
गाम्:
Karma
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
अश्वम्horse
अश्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
जनयन्तःbegetting, generating
जनयन्तः:
Kartā
TypeVerb
Root√जन् (जनयति)
ओषधीःherbs, healing plants
ओषधीः:
Karma
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
वनस्पतीन्lords of the forest, trees
वनस्पतीन्:
Karma
TypeNoun
Rootवनस्पति (प्रातिपदिक)
पृथिवीम्the earth
पृथिवीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
पर्वतान्mountains
पर्वतान्:
Karma
TypeNoun
Rootपर्वत (प्रातिपदिक)
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
सूर्यम्the sun
सूर्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
दिविin heaven, in the sky
दिवि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
रोहयन्तःcausing to rise, setting up
रोहयन्तः:
Kartā
TypeVerb
Root√रुह् (रोहयति, caus.)
सुदानवःthe bountiful ones, good givers
सुदानवः:
Kartā
TypeAdjective (substantive)
Rootसुदानु (प्रातिपदिक)
आर्याःthe Aryas, noble ones
आर्याः:
Kartā
TypeAdjective (substantive)
Rootआर्य (प्रातिपदिक)
व्रताvows, ordinances, sacred observances
व्रता:
Karma
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
विसृजन्तःreleasing, letting loose, sending forth
विसृजन्तः:
Kartā
TypeVerb
Rootवि + √सृज् (विसृजति)
अधिupon, over
अधि:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअधि
क्षमिon the earth, on the ground
क्षमि:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootक्षम्/क्षमा (प्रातिपदिक)