Sukta 65

Mantra 1

अग्निरिन्द्रो वरुणो मित्रो अर्यमा वायुः पूषा सरस्वती सजोषसः । आदित्या विष्णुर्मरुतः स्वर्बृहत्सोमो रुद्रो अदितिर्ब्रह्मणस्पतिः ॥

ਅਗਨੀ, ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅਰ੍ਯਮਨ, ਵਾਯੁ, ਪੂਸ਼ਨ, ਸਰਸਵਤੀ—ਇਕ ਸੁਰ ਵਿੱਚ; ਆਦਿਤ੍ਯ, ਵਿਸ਼ਣੁ, ਮਰੁਤ-ਗਣ, ਸ੍ਵਰ-ਬ੍ਰਿਹਤ (ਵਿਸ਼ਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਵਿਸਤਾਰ), ਸੋਮ, ਰੁਦ੍ਰ, ਅਦਿਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਪਤੀ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੇ ਅੰਤਰ ਯਜ੍ਞ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਅਤੇ ਪਰਿਪੂਰਨ ਕਰਨ।

Mantra 2

इन्द्राग्नी वृत्रहत्येषु सत्पती मिथो हिन्वाना तन्वा समोकसा । अन्तरिक्षं मह्या पप्रुरोजसा सोमो घृतश्रीर्महिमानमीरयन् ॥

ਇੰਦਰ ਤੇ ਅਗਨੀ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ-ਹਤਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੱਚੇ ਪਤੀ—ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਦੇ, ਇਕੋ ਘਰ-ਵਾਸ ਵਿੱਚ ਤਨ ਨਾਲ ਤਨ ਜੋੜ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਓਜਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਘ੍ਰਿਤਸ਼੍ਰੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਸੋਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਚਾਰਦਾ ਹੈ।

Mantra 3

तेषां हि मह्ना महतामनर्वणां स्तोमाँ इयर्म्यृतज्ञा ऋतावृधाम् । ये अप्सवमर्णवं चित्रराधसस्ते नो रासन्तां महये सुमित्र्याः ॥

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ—ਮਹਾਨ, ਅਨਰਵਣ, ਋ਤਜ੍ਞ, ਋ਤਵਰਧਕ—ਮੈਂ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਅਪ੍ਸਵ (ਰਸ-ਪ੍ਰਵਾਹ) ਅਤੇ ਅਰ੍ਣਵ (ਸਮੁੰਦਰ-ਸਮਾਨ ਧਾਰਾ) ਵਿੱਚ ਗਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ ਚਿਤ੍ਰਰਾਧਸ (ਬਹੁ-ਰੂਪੀ) ਹਨ—ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਿਸਤਾਰ ਲਈ ਸੁਮਿਤ੍ਰ੍ਯਾ, ਸ਼ੁਭ-ਮਿੱਤਰਤਾ ਸਾਨੂੰ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।

Mantra 4

स्वर्णरमन्तरिक्षाणि रोचना द्यावाभूमी पृथिवीं स्कम्भुरोजसा । पृक्षा इव महयन्तः सुरातयो देवाः स्तवन्ते मनुषाय सूरयः ॥

ਓਜਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਦੇ ਸੁਵਰਨਰਮ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਵਿਸਤਾਰਾਂ ਨੂੰ, ਰੋਚਨਾ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਦ੍ਯਾਵਾ-ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਪૃਥਿਵੀ ਦੇ ਆਧਾਰ ਨੂੰ ਥਾਂਮਦੇ ਹਨ। ਬਲਵਾਨ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਕਤੀ ਫੈਲਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ—ਸੁਰਾਤਯಃ, ਸ਼ੁਭ ਦਾਤਾ ਦੇਵ—ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤੁਤ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਧੇ।

Mantra 5

मित्राय शिक्ष वरुणाय दाशुषे या सम्राजा मनसा न प्रयुच्छतः । ययोर्धाम धर्मणा रोचते बृहद्ययोरुभे रोदसी नाधसी वृतौ ॥

ਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣ ਲਈ—ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਨੂੰ—ਕੌਸ਼ਲ ਅਤੇ ਸੁਪ੍ਰਾਪਤੀ ਬਖ਼ਸ਼ੋ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸਮਰਾਟ, ਜੋ ਮਨ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਚੁੱਕਦੇ। ਧਰਮ (਋ਤ) ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਧਾਮ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਲਿੰਗਨ ਵਿੱਚ ਦਿਉ ਅਤੇ ਪૃਥਵੀ—ਦੋਵੇਂ ਲੋਕ—ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਟਿਕੇ ਤੇ ਪਾਲਿਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

Mantra 6

या गौर्वर्तनिं पर्येति निष्कृतं पयो दुहाना व्रतनीरवारतः । सा प्रब्रुवाणा वरुणाय दाशुषे देवेभ्यो दाशद्धविषा विवस्वते ॥

ਉਹ ਗਾਂ, ਜੋ ਨਿਯਤ ਮਾਰਗ ਨੂੰ ਚੱਕਰ ਲਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੁੱਧ ਦੋਹਦੀ—ਵ੍ਰਤ ਦੀ ਨੇਤਰੀ, ਅਟੁੱਟ—ਉਹੀ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ, ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਯਜਮਾਨ ਲਈ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਹਵਿ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਵਸਵਤ—ਤੇਜਸਵੀ—ਲਈ ਹਵਿਸ਼ਾ ਰਾਹੀਂ ਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।

Mantra 7

दिवक्षसो अग्निजिह्वा ऋतावृध ऋतस्य योनिं विमृशन्त आसते । द्यां स्कभित्व्यप आ चक्रुरोजसा यज्ञं जनित्वी तन्वी नि मामृजुः ॥

ਵਿਸ਼ਾਲ-ਦੀਪਤ ਵਾਲੇ, ਅਗਨਿ-ਜਿਹਵਾ, ਋ਤ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ—਋ਤ ਦੇ ਯੋਨਿ ਨੂੰ ਛੂਹਦੇ ਤੇ ਪਰਖਦੇ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਦਿਉ ਨੂੰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਓਜ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਪਃ (ਜਲਾਂ) ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਿਆਇਆ; ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਤਨੂ ਵਿੱਚ ਘੜ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

Mantra 8

परिक्षिता पितरा पूर्वजावरी ऋतस्य योना क्षयतः समोकसा । द्यावापृथिवी वरुणाय सव्रते घृतवत्पयो महिषाय पिन्वतः ॥

ਰਿਤ ਦੇ ਯੋਨਿ ਵਿੱਚ ਸਮਵਾਸ ਕਰਦੇ, ਸਭ ਪਾਸੇ ਘੇਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਆਦਿ-ਪੁਰਾਤਨ ਉਹ ਦੋ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ—ਦਿਆਵਾ-ਪ੍ਰਿਥਿਵੀ—ਇੱਕੋ ਘਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ। ਇਕ-ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੇ ਵਰੁਣ ਲਈ ਉਹ ਮਹਾਨ ਮਹਿਸ਼ ਲਈ ਘ੍ਰਿਤਮਯ, ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਦੁੱਧ ਨੂੰ ਉਭਾਰ ਕੇ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਵਿਸ਼ਾਲ ਬਲ ਪਾਲਿਆ ਜਾਵੇ।

Mantra 9

पर्जन्यावाता वृषभा पुरीषिणेन्द्रवायू वरुणो मित्रो अर्यमा । देवाँ आदित्याँ अदितिं हवामहे ये पार्थिवासो दिव्यासो अप्सु ये ॥

ਅਸੀਂ ਪਰਜਨ੍ਯ ਅਤੇ ਵਾਤਾ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ—ਪੂਰਨਤਾ ਵਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬਲਵਾਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ। ਅਸੀਂ ਇੰਦਰ-ਵਾਯੁ, ਵਰੁਣ, ਮਿਤ੍ਰ, ਅਰ੍ਯਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਆਹਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ—ਆਦਿਤ੍ਯਾਂ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਨੂੰ—ਪੁਕਾਰਦੇ ਹਾਂ: ਜੋ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਪ੍ਸੁ—ਜਲਾਂ ਵਿੱਚ—ਚਲਦੇ ਹਨ।

Mantra 10

त्वष्टारं वायुमृभवो य ओहते दैव्या होतारा उषसं स्वस्तये । बृहस्पतिं वृत्रखादं सुमेधसमिन्द्रियं सोमं धनसा उ ईमहे ॥

ਅਸੀਂ ਤ੍ਵਸ਼ਟਾ ਨੂੰ—ਰੂਪ-ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਸ਼ਿਲਪੀ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਵਾਯੁ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਾਣ-ਵਾਹਕ ਨੂੰ, ਲੱਭਦੇ ਹਾਂ; ਕੰਮ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਧੱਕਣ ਵਾਲੇ ਰਿਭੂਆਂ ਨੂੰ, ਦਿਵ੍ਯ ਹੋਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਸੁਖ-ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਉਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਨੂੰ—ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ‘ਖਾ’ ਕੇ ਘਟਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ—ਅਤੇ ਧਨ-ਸਾਧਨ ਲਈ ਇੰਦ੍ਰਿਯ ਸੋਮ ਨੂੰ, ਆਨੰਦ ਤੇ ਵਿਜੈ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ, ਅਰਾਧਦੇ ਹਾਂ।

Mantra 11

ब्रह्म गामश्वं जनयन्त ओषधीर्वनस्पतीन्पृथिवीं पर्वताँ अपः । सूर्यं दिवि रोहयन्तः सुदानव आर्या व्रता विसृजन्तो अधि क्षमि ॥

ਬ੍ਰਹਮ (ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਾਣੀ) ਗਾਂ ਅਤੇ ਅਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦਾ ਹੈ—ਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਅਤੇ ਊਰਜਾ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ; ਉਹ ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਵਨਸਪਤੀਆਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀਆਂ, ਪૃਥਿਵੀ, ਪਹਾੜਾਂ ਅਤੇ ਅਪಃ (ਜਲਾਂ) ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਪੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮਨ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸੁਦਾਨਵ (ਉਦਾਰ ਦਾਤੇ), ਖ਼ਮੀ ਉੱਤੇ ਅਧਿ ਆਰ੍ਯ ਵ੍ਰਤਾਂ—ਸਹੀ ਕਰਮ ਦੇ ਉੱਚੇ ਨਿਯਮਾਂ—ਨੂੰ ਵਿਸਤਾਰਦੇ ਹਨ।

Mantra 12

भुज्युमंहसः पिपृथो निरश्विना श्यावं पुत्रं वध्रिमत्या अजिन्वतम् । कमद्युवं विमदायोहथुर्युवं विष्णाप्वं विश्वकायाव सृजथः ॥

ਹੇ ਅਸ਼ਵਿਨੋ, ਤੁਸੀਂ ਭੁਜ੍ਯੂ ਨੂੰ ਮਹਾਂ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ; ਵਧ੍ਰਿਮਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਯਾਵ ਨੂੰ ਤੁਸੀਂ ਜੀਵੰਤ ਕੀਤਾ। ਵਿਮਦ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਕਮਦ੍ਯੂ ਨੂੰ ਵਾਹਿਆ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼੍ਵਕਾਯ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਵਿ਷੍ਣਾਪੂ ਨੂੰ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਰਤਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੁਸੀਂ ਉੱਧਾਰਕ ਜੁੜਵੀਂ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹੋ—ਜੋ ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰੇ ਤੋਂ ਉਚਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਯੋਗ ਗਤੀ ਮੁੜ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋ।

Mantra 13

पावीरवी तन्यतुरेकपादजो दिवो धर्ता सिन्धुरापः समुद्रियः । विश्वे देवासः शृणवन्वचांसि मे सरस्वती सह धीभिः पुरंध्या ॥

ਪਾਵੀਰਵੀ—ਗਰਜਣ-ਸ਼ਕਤੀ; ਏਕਪਾਦ—ਇੱਕ-ਪੈਰੀ ਸ਼ਕਤੀ; ਅਜ—ਅਜਨਮਾ; ਦਿਵੋ ਧਰਤਾ—ਆਕਾਸ਼ ਦਾ ਧਾਰਕ; ਸਿੰਧੁ ਅਤੇ ਸਮੁਦਰੀ ਅਪಃ (ਜਲ)—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵ-ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਨ। ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਵੀ, ਦੀਪਤ ਧੀਆਂ ਅਤੇ ਪੁਰੰਧੀ (ਪਰਿਪੂਰਨ ਵਿਵੇਕ) ਸਮੇਤ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹੇ।

Mantra 14

विश्वे देवाः सह धीभिः पुरंध्या मनोर्यजत्रा अमृता ऋतज्ञाः । रातिषाचो अभिषाचः स्वर्विदः स्वर्गिरो ब्रह्म सूक्तं जुषेरत ॥

ਵਿਸ਼ਵੇ ਦੇਵਾਃ ਸਹ ਧੀਭਿਃ ਪੁਰੰਧਿਆ—ਮਨੋਰ ਯਜਤ੍ਰਾ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਰਿਤਜ੍ਞਾ—ਸ੍ਵਰ੍ਵਿਦ, ਸ੍ਵਰ੍ਗਿਰੋ, ਬ੍ਰਹਮ-ਰੂਪ ਸੁਕਤ ਨੂੰ, ਸੂਰ੍ਯਲੋਕ ਵਾਹਕ ਇਸ ਸੁਵਚਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਰਾਤਿਸਾਚੋ (ਦਾਨ-ਵਾਹਕ) ਅਤੇ ਅਭਿਸਾਚ (ਸਹਾਇਕ ਬਲ) ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਉਣ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਉੱਚੇ ਸਵਰਗ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਲੱਭ ਕੇ ਦੇਣ।

Mantra 15

देवान्वसिष्ठो अमृतान्ववन्दे ये विश्वा भुवनाभि प्रतस्थुः । ते नो रासन्तामुरुगायमद्य यूयं पात स्वस्तिभिः सदा नः ॥

ਵਸਿਸ਼ਠ ਸਭ ਭੁਵਨਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਏ ਅਮ੍ਰਿਤ ਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਵੰਦਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਅੱਜ ਸਾਨੂੰ ਉਰੁਗਾਯ (ਵਿਸ਼ਾਲ, ਮਹਾਨ) ਸਿੱਧੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਬਖ਼ਸ਼ਣ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਸਦਾ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਭਿਃ—ਕਲਿਆਣ ਅਤੇ ਰਿਤ-ਅਨੁਕੂਲ ਸਹਿਮਤੀ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ—ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ।