HomeRig VedaMandala 1Sukta 100Mantra 11
Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 11

Sukta 1.100

Rishi: Ṛjraśva / Vārṣāgira circle (RV 1.100 context)
Devata: Indra (Marutvān refrain)
Chandas: Triṣṭubh

स जामिभिर्यत्समजाति मीळ्हेऽजामिभिर्वा पुरुहूत एवैः । अपां तोकस्य तनयस्य जेषे मरुत्वान्नो भवत्विन्द्र ऊती ॥

स जा॒मिभि॒र्यत्स॒मजा॑ति मी॒ळ्हेऽजा॑मिभिर्वा पुरुहू॒त एवै॑: । अ॒पां तो॒कस्य॒ तन॑यस्य जे॒षे म॒रुत्वा॑न्नो भव॒त्विन्द्र॑ ऊ॒ती ॥

sá jāmíbhiḥ yát samájāti mīḷhé ’jāmibhir vā puruhū́ta évaiḥ | apā́m tókasyá tánayasya jéṣe marútvān no bhavátv índra ūtī́ ||

ਬਹੁਤ ਸੱਦਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ (ਪੁਰੁਹੂਤ) ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਕ-ਸੰਬੰਧੀਆਂ (ਜਾਮਿ) ਰਾਹੀਂ ਵੀ, ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਾਕ (ਅਜਾਮਿ) ਰਾਹੀਂ ਵੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰੇਰਣਾਵਾਂ ਨਾਲ—ਧਨਵਾਨ ਲਾਭ (ਮੀਲ਼੍ਹ) ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ, ਬੱਚੇ (ਤੋਕ) ਅਤੇ ਸੰਤਾਨ (ਤਨਯ) ਨੂੰ ਜਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ—ਮਰੁਤਾਂ ਸਮੇਤ ਇੰਦਰ ਸਾਡੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੇ ਰੱਖਿਆ (ਊਤੀ) ਬਣੇ।

सः । जा॒मिऽभिः॑ । यत् । स॒म्ऽअजा॑ति । मी॒ळ्हे । अजा॑मिऽभिः । वा॒ । पु॒रु॒ऽहू॒तः । एवैः॑ । अ॒पाम् । तो॒कस्य॑ । तन॑यस्य । जे॒षे । म॒रुत्वा॑न् । नः॒ । भ॒व॒तु॒ । इन्द्रः॑ । ऊ॒ती ॥सः । जामिभिः । यत् । सम्अजाति । मीळ्हे । अजामिभिः । वा । पुरुहूतः । एवैः । अपाम् । तोकस्य । तनयस्य । जेषे । मरुत्वान् । नः । भवतु । इन्द्रः । ऊती ॥saḥ | jāmi-bhiḥ | yat | sam-ajāti | mīḷhe | ajāmi-bhiḥ | vā | puru-hūtaḥ | evaiḥ | apām | tokasya | tanayasya | jeṣe | marutvān | naḥ | bhavatu | indraḥ | ūtī

सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → स
जामिभिःwith kinsmen / with those of the same clan
जामिभिः:
करण
TypeNoun
Rootजामि (प्रातिपदिक)
यत्what / that which
यत्:
कर्म
TypePronoun (relative)
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समजातिis born together / is of the same birth
समजाति:
क्रिया
TypeVerb
Rootसम्-√जन् (जनँ प्रादुर्भावे) / समजाति (क्रियापद-रूप, वैदिक)
मीळ्हेin the reward / in the prize
मीळ्हे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootमीळ्ह (प्रातिपदिक; ‘reward/boon’, वैदिक)
अजामिभिःwith non-kinsmen / with those not of the same clan
अजामिभिः:
करण
TypeNoun/Adjective (used substantively)
Rootअ-जामि (प्रातिपदिक)
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
पुरुहूतःmuch-invoked (Indra)
पुरुहूतः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootपुरु-हूत (प्रातिपदिक)
एवैःjust so / indeed
एवैः:
TypeIndeclinable (Vedic particle-group)
Rootएव (निपात) + इः/ऐः (वैदिक-प्रयोगः; ‘indeed/just so’ इत्यर्थे)
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
तोकस्यof offspring / of progeny
तोकस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतोक (प्रातिपदिक)
तनयस्यof the son / of the descendant
तनयस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootतनय (प्रातिपदिक)
जेषेhas won / wins
जेषे:
क्रिया
TypeVerb
Root√जि (जि जय॑े)
मरुत्वान्accompanied by the Maruts
मरुत्वान्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootमरुत्वन्त् (प्रातिपदिक)
नःour / for us
नः:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
भवतुmay he be / let him become
भवतु:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भू सत्तायाम्)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun (proper)
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ऊतीhelp / aid
ऊती:
कर्तृ-समानााधिकरण (फल/आशीः)
TypeNoun
Rootऊति (प्रातिपदिक)