HomeRamayanaBala KandaSarga 5Shloka 1
Next Verse

Shloka 1

अयोध्यानगरवर्णनम्

Description of Ayodhya and the Ikshvaku Royal Setting

.सर्वा पूर्वमियं येषामासीत्कृत्स्ना वसुन्धरा ।प्रजापतिमुपादाय नृपाणां जयशालिनाम् ।।।।

sarvā pūrvam iyaṁ yeṣām āsīt kṛtsnā vasundharā | prajāpatim upādāya nṛpāṇāṁ jayaśālinām ||

ਪੁਰਾਤਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਵਸੁੰਧਰਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ (ਮਨੁ) ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਹੋ ਕੇ ਜੈ-ਸ਼ਾਲੀ ਨ੍ਰਿਪਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਦੀ ਹੀ ਸੀ।

येषाम्of whom
येषाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, बहुवचन
सःthat
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सगरःSagara
सगरः:
Karta (कर्ता) (apposition)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
नामby name
नाम:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-निपात (quotative/"by name")
सागरःthe ocean
सागरः:
Karta (कर्ता) (of खानितः; subject in passive)
TypeNoun
Rootसागर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
येनby whom
येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/हेतु (by whom)
खानितःwas dug
खानितः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootखन् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि: "was dug"
षष्टिःsixty
षष्टिः:
Karta (कर्ता) (with पुत्रसहस्राणि)
TypeNoun
Rootषष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; संख्या (numeral)
पुत्रसहस्राणिthousands of sons
पुत्रसहस्राणि:
Karta (कर्ता) (of पर्यवारयन्)
TypeNoun
Rootपुत्र + सहस्र (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष: पुत्राणां सहस्राणि; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
यम्whom
यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
यान्तम्going; marching
यान्तम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण) of यम्
TypeAdjective
Rootया (धातु)
Formकृदन्त (शतृ/वर्तमान कृदन्त present participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यम् इत्यस्य विशेषणम्
पर्यवारयन्surrounded
पर्यवारयन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपरि-आ-वृ (धातु)
Formलङ् (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

Formerly, this entire earth belonged to those victorious kings starting from Prajapati (Manu).

P
Prajāpati (Manu)
V
vasundharā (earth)

FAQs

Rājadharma: rightful sovereignty is framed as inherited responsibility rooted in an acknowledged lineage, implying duty to protect and govern the earth.

The narrator introduces an ancient royal succession, situating later events within a legitimizing history of kings from Manu onward.

The ideal of victorious yet legitimate rulership—power is presented as grounded in continuity, order, and inherited duty.