HomeRamayanaBala KandaSarga 29Shloka 11
Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

सिद्धाश्रम-प्रसङ्गः

Siddhashrama and the Vāmana Narrative

एतस्मिन्नन्तरे राम कश्यपोऽग्निसमप्रभ:।अदित्या सहितो राम दीप्यमान इवौजसा।।1.29.10।।देवीसहायो भगवान् दिव्यं वर्षसहस्रकम् ।व्रतं समाप्य वरदं तुष्टाव मधुसूदनम्।।1.29.11।।

devīsahāyo bhagavān divyaṃ varṣasahasrakam | vrataṃ samāpya varadaṃ tuṣṭāva madhusūdanam || 1.29.11 ||

“ਦੇਵੀ (ਅਦਿਤੀ) ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਦਿਵ੍ਯ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦਾ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਵਰਦਾਤਾ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸ্তুਤੀ ਕੀਤੀ,” (ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ)।

देवीसहायःhaving the goddess as helper (with Aditi's support)
देवीसहायः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेवी + सहाय (प्रातिपदिकानि)
Formसमासः: देव्याः सहायः इति षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (भगवान्/कश्यपः)
भगवान्the venerable one
भगवान्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्
दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (वर्षसहस्रकम्)
वर्षसहस्रकम्a thousand years
वर्षसहस्रकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष + सहस्रक (प्रातिपदिकानि)
Formसमासः: वर्षाणां सहस्रकम् इति षष्ठी-तत्पुरुषः; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; परिमाणवाचक (a thousand years)
व्रतम्vow
व्रतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्
समाप्यhaving completed
समाप्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + आप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-रूपम् (gerund/absolutive); अर्थः: समाप्य = having completed
वरदम्boon-giving
वरदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवरद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; विशेषणम् (मधुसूदनम्)
तुष्टावpraised/extolled
तुष्टाव:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्, परस्मैपदम्; रूपम्: तुष्टाव (he praised)
मधुसूदनम्Madhusūdana (slayer of Madhu)
मधुसूदनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमधु + सूदन (प्रातिपदिकानि)
Formसमासः: मधोः सूदनः इति षष्ठी-तत्पुरुषः; पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

"O Rama in the mean time revered Kasyapa resplendent like the god of fire radiating lustre with Aditi who had completed a thousand divine years of austerities pleased (with her penance) the conferer of boons, Lord Madhusudana" (Visnu) (And she said to Visnu):

V
Viśvāmitra
R
Rāma
K
Kaśyapa
A
Aditi
M
Madhusūdana (Viṣṇu)

FAQs

Dharma is fidelity to vows (vrata) and truthful perseverance (satya in practice): sustained discipline culminates in reverent praise and rightful reception of grace.

Viśvāmitra describes Kaśyapa’s completed austerity and his act of praising Viṣṇu (Madhusūdana), setting up the ensuing boon-related episode.

Steadfastness in vrata and devotional reverence—spiritual achievement grounded in long-term ethical commitment.