Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 92, Shloka 27
भरद्वाजाश्रमात् चित्रकूटमार्गनिर्देशः
Directions from Bharadvaja’s Hermitage to Chitrakuta
इत्युक्त्वा नरशार्दूलो बाष्पगद्गदया गिरा। स निश्स्वास ताम्राक्षो नागः कृद्ध इव श्वसन्।।2.92.27।।
ity uktvā naraśārdūlo bāṣpagadgadayā girā |
sa niśsvāsa tāmrākṣo nāgaḥ kṛddha iva śvasan || 2.92.27 ||
ਇਉਂ ਕਹਿ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਬੱਬਰ-ਸ਼ੇਰ ਭਰਤ, ਅੰਸੂਆਂ ਨਾਲ ਗਦਗਦ ਬੋਲੀ ਬੋਲਦਾ, ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈਂਦਾ ਰਿਹਾ; ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਨਾਗ ਵਾਂਗ ਫੁੰਕਾਰ ਮਾਰਦਾ ਸੀ।
Thus spoke Bharata, the best of men, with his eyes reddened and voice choked with sobs and hissing like a king cobra.
FAQs
It implicitly warns that even righteous persons can be overwhelmed by grief and anger; dharma involves mastering emotion so judgment does not become destructive.
After condemning Kaikeyī, Bharata is shown physically shaken—sobbing, sighing, and burning with anger.
Intensity of moral feeling: Bharata’s sorrow and indignation arise from loyalty to righteousness and love for Rāma.