Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 91, Shloka 20

भरद्वाजाश्रमे भरतसैन्यस्य दिव्यात्मिथ्यम् / Divine Hospitality to Bharata’s Army at Bharadvaja’s Hermitage

इह मे भगवान् सोमो विधत्तामन्नमुत्तमम्।भक्ष्यंभोज्यं च चोष्यं च लेह्यं च विविधं बहु।।।।

iha me bhagavān somo vidhattām annam uttamam | bhakṣyaṃ bhojyaṃ ca coṣyaṃ ca lehyaṃ ca vividhaṃ bahu ||

ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਈ ਭਗਵਾਨ ਸੋਮ ਉੱਤਮ ਅੰਨ ਵਿਧਾਨ ਕਰੇ—ਭੱਖਣਯੋਗ, ਭੋਜਨਯੋਗ, ਚੂਸਣਯੋਗ ਅਤੇ ਚਾਟਣਯੋਗ—ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ।

इहhere
इह:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय
मेfor me
मे:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formषष्ठी, एकवचन
भगवान्venerable/lordly
भगवान्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सोमः इति विशेष्यस्य विशेषणम्
सोमःSoma (Moon)
सोमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
विधत्ताम्let him provide/arrange
विधत्ताम्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + धा (धातु)
Formलोट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; सकर्मक
अन्नम्food
अन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअन्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उत्तमम्excellent
उत्तमम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अन्नम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्
भक्ष्यम्food to be eaten
भक्ष्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभक्ष्य (प्रातिपदिक; √भक्ष्-आधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; यत् भक्ष्यते (edible)
भोज्यम्food to be consumed
भोज्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभोज्य (प्रातिपदिक; √भुज्-आधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘to be enjoyed/consumed’
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
चोष्यम्food to be sucked
चोष्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचोष्य (प्रातिपदिक; √चुष्/चोष्-आधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘to be sucked’
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
लेह्यम्food to be licked
लेह्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलेह्य (प्रातिपदिक; √लिह्-आधारित)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘to be licked’
and
:
Samucchaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक
विविधम्various
विविधम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootविविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (अन्नम्/भक्ष्यादि) इति विशेष्यस्य विशेषणम्
बहुmuch/many
बहु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘much/many’

Let the blessed Moon furnish me with excellent food of every kind -- solid, liquid, soft and those which are to be sucked and licked in great variety and quantity.

S
Soma (Moon)

FAQs

Responsible care for guests: dharma includes ensuring nourishment suited to different needs, reflecting thoughtful, comprehensive hospitality.

Bharadvāja continues his invocation, requesting Soma to supply abundant, high-quality provisions for Bharata’s visiting party.

Practical compassion—hospitality is made concrete through food and sustenance, not merely words of welcome.