Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 72, Shloka 6

भरतस्य मातृसदनगमनं कैकेय्या दारुणवृत्तान्तकथनं च

Bharata in Kaikeyi’s apartments: revelation of Daśaratha’s death and Rāma’s exile

आर्यकस्ते सुकुशली युधाजिन्मातुलस्तव।

प्रवासाच्च सुखं पुत्र सर्वं मे वक्तुमर्हसि।।2.72.6।।

āryakas te sukuśalī yudhājin-mātulas tava |

pravāsāc ca sukhaṃ putra sarvaṃ me vaktum arhasi ||

ਤੇਰਾ ਆਰ੍ਯਕ (ਪੂਜ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹ) ਸੁਖੀ ਹੈ ਨਾਂ? ਅਤੇ ਤੇਰਾ ਮਾਤੁਲ ਯੁਧਾਜਿਤ ਵੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ ਨਾਂ? ਪੁੱਤਰ, ਪਰਵਾਸ ਸੁਖਦਾਇਕ ਰਿਹਾ? ਸਭ ਕੁਝ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।

āryakaḥgrandfather
āryakaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootāryaka (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular
teyour
te:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive Singular
sukuśalīdoing well
sukuśalī:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsukuśalin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular; कर्मधारय: su + kuśalī (‘very well/healthy’)
yudhājinYudhājit
yudhājin:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootyudhājin (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular (proper noun)
mātulaḥmaternal uncle
mātulaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmātula (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative Singular; in apposition to yudhājin
tavayour
tava:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Genitive Singular
pravāsātfrom the sojourn/absence
pravāsāt:
Apādāna (अपादान)
TypeNoun
Rootpravāsa (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Ablative Singular (5th/पञ्चमी)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
sukhamcomfort/pleasantness
sukham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsukha (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative Singular; used predicatively ‘comfort/pleasantness’
putraO son
putra:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Vocative Singular (सम्बोधन)
sarvameverything
sarvam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Accusative Singular
meto me
me:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormPronoun, Dative Singular (4th/चतुर्थी)
vaktumto tell
vaktum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootvac (वच्) (धातु)
FormInfinitive (तुमुन्)
arhasiyou ought/it behoves you
arhasi:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (अर्ह्) (धातु)
FormPresent (लट्), 2nd person (मध्यमपुरुष), Singular, Parasmaipada

My son! are your revered grandfather and your maternal uncle Yudhajit doing well?Did you have a pleasant time during the sojourn? You should tell me all this.

K
Kaikeyi
B
Bharata
Y
Yudhājit
Ā
Āryaka (maternal grandfather; king of Kekaya, implied)

FAQs

It reflects household dharma: maintaining kinship bonds through inquiry, and encouraging truthful, complete communication within the family.

Kaikeyi questions Bharata about the welfare of her father (Bharata’s maternal grandfather) and her brother Yudhājit, and asks him to recount details of his stay.

Family-mindedness and concern for relatives, along with an expectation of truthful reporting (satya) from Bharata.