Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 45, Shloka 12

अयोध्यावासिजनानुरागः

The People and Brahmins Follow Rama toward Exile

बाष्पेण पिहितं दीनं रामः सौमित्रिणा सह।चकर्षेव गुणैर्बद्ध्वा जनं पुरनिवासिनम्।।।।

bāṣpeṇa pihitaṃ dīnaṃ rāmaḥ saumitriṇā saha |

cakarṣeva guṇair baddhvā janaṃ puranivāsinam ||

ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਲਖ਼ਮਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕੇ ਹੋਏ ਦੁਖੀ ਨਗਰਵਾਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਜਿਵੇਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਖਿੱਚ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਿਵੇਂ ਨਾਲ ਲੈ ਚਲੇ।

bāṣpeṇawith tears
bāṣpeṇa:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootbāṣpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन
pihitamcovered, concealed
pihitam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Root√pidh (पिध् धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; 'covered/hidden' (qualifying rāmaḥ as 'with face covered')
dīnampiteous, distressed
dīnam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdīna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा, एकवचन; विशेषण
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
saumitriṇāwith Saumitri (Lakshmana)
saumitriṇā:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootsaumitri (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
sahatogether with
saha:
Sahakari (सहकारी)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्यय, सहार्थक (preposition-like: 'together with')
cakarṣadrew, attracted
cakarṣa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√kṛṣ (कृष् धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
ivaas if
iva:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootiva (अव्यय)
Formअव्यय, उपमान (simile particle: 'as if')
guṇaiḥby virtues
guṇaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
baddhvāhaving bound
baddhvā:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√bandh (बन्ध् धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वकाल (having bound)
janamthe people
janam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
puranivāsinamdwelling in the city
puranivāsinam:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpura + nivāsin (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/सप्तमी-तत्पुरुष: 'in the city' + 'dweller'); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण of janam

Rama along with Lakshmana attracted the city-dwellers who, choked with tears, were looking miserable. It appeared they were bound with his virtues.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa (Saumitri)
C
Citizens of Ayodhyā (puranivāsinaḥ)

FAQs

Dharma-based leadership creates moral attachment: people follow the righteous not by force, but by trust and love born of virtue.

As Rāma proceeds, the citizens—overcome with sorrow—trail after him, unable to let him go.

Rāma’s guṇas (excellence of character) that inspire deep loyalty and collective compassion.