Sarga 2

Verse 1

ततः परिषदं सर्वामामन्त्र्य वसुधाधिपः।हितमुद्धर्षणं चैवमुवाच प्रथितं वचः।।2.2.1।।

ਤਦੋਂ ਵਸੁਧਾਧਿਪ ਦਸ਼ਰਥ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ ਸਾਰੀ ਪਰਿਸ਼ਦ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ, ਹਿਤਕਾਰੀ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬਚਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ।

Verse 2

दुन्दुभिस्वनकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना। स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन्।।2.2.2।। राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च। उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान्।।2.2.3।।

ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਨਾਦ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ, ਗੂੰਜਦੀ ਮਹਾਨ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਗਰਜਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲ।

Verse 3

दुन्दुभिस्वनकल्पेन गम्भीरेणानुनादिना। स्वरेण महता राजा जीमूत इव नादयन्।।2.2.2।। राजलक्षणयुक्तेन कान्तेनानुपमेन च। उवाच रसयुक्तेन स्वरेण नृपतिर्नृपान्।।2.2.3।।

ਦੁੰਦੁਭੀ ਦੇ ਨਾਦ ਵਰਗੀ ਗੰਭੀਰ, ਗੂੰਜਦੀ ਮਹਾਨ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਗਰਜਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਗੱਜਦੇ ਬੱਦਲ।

Verse 4

विदितं भवतामेतद्यथा मे राज्यमुत्तमम्।पूर्वकैर्मम राजेन्द्रैस्सुतवत्परिपालितम्।।2.2.4।।

ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਦਿਤ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰਾ ਇਹ ਉੱਤਮ ਰਾਜ ਪੂਰਵਕਾਲ ਦੇ ਮੇਰੇ ਰਾਜੇੰਦਰਾਂ—ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ—ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਕੇ ਪਰਿਪਾਲਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।

Verse 5

सोऽहमिक्ष्वाकुभि स्सर्वैर्नरेन्द्रैः परिपालितम्।श्रेयसा योक्तुकामोऽस्मि सुखार्हमखिलं जगत्।।2.2.5।।

ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਨਰੇਂਦਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਪਰਿਪਾਲਿਤ, ਸੁਖ ਦੇ ਯੋਗ ਇਸ ਅਖਿਲ ਜਗਤ ਦਾ ਕਲਿਆਣ ਮੈਂ ਸ਼੍ਰੇਯਸ ਦੇ ਮਾਰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 6

मयाप्याचरितं पूर्वैः पन्थानमनुगच्छता। प्रजा नित्यमनिद्रेण यथाशक्त्यभिरक्षिताः।।2.2.6।।

ਪੂਰਵਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਚਰਿਤ ਮਾਰਗ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥ ਅਨੁਸਾਰ ਨਿੱਤ ਨੀਂਦ-ਰਹਿਤ ਚੌਕਸੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।

Verse 7

इदं शरीरं कृत्स्नस्य लोकस्य चरता हितम्।पाण्डुरस्याऽतपत्रस्यच्छायायां जरितं मया।।2.2.7।।

ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਯਤਨ ਕਰਦਿਆਂ, ਚਿੱਟੇ ਰਾਜ-ਛਤਰ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਮੇਰਾ ਇਹ ਸਰੀਰ ਬੁੱਢਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।

Verse 8

प्राप्य वर्षसहस्राणि बहून्यायूंषि जीवतः।जीर्णस्यास्य शरीरस्य विश्रान्तिमभिरोचये।।2.2.8।।

ਬਹੁਤ ਸਹਸ੍ਰਾਂ ਵਰ੍ਹੇ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਆਯੁ-ਅਵਧੀਆਂ ਜੀ ਕੇ, ਹੁਣ ਇਹ ਸਰੀਰ ਜਰਜਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 9

राजप्रभावजुष्टां हि दुर्वहामजितेन्द्रियैः।परिश्रान्तोऽस्मि लोकस्य गुर्वीं धर्मधुरं वहन्।।2.2.9।।

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਲੋਕ ਦਾ ਰਾਜ ਚਲਾਉਂਦਿਆਂ ਧਰਮ ਦਾ ਇਹ ਭਾਰੀ ਜੂਆ ਝੱਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ; ਲੋਕਹਿਤ ਲਈ ਇਹ ਗੁਰੂ ਧਰਮ-ਧੁਰਾ ਢੋ ਕੇ ਮੈਂ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹਾਂ।

Verse 10

सोऽहं विश्रममिच्छामि पुत्रं कृत्वा प्रजाहिते।सन्निकृष्टानिमान्सर्वाननुमान्य द्विजर्षभान्।।2.2.10।।

ਇੱਥੇ ਨੇੜੇ ਬੈਠੇ ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਦਵਿਜ-ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਾਂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਲੈ ਕੇ, ਪ੍ਰਜਾ-ਹਿਤ ਲਈ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

Verse 11

अनुजातो हि मां सर्वैर्गुणैर्ज्येष्ठो ममात्मजः।पुरन्दरसमो वीर्ये रामः परपुरञ्जयः।।2.2.11।।

ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮੇਰਾ ਜੇਠਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਅਨੁਗਾਮੀ ਹੈ; ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਸਮਾਨ ਹੈ, ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਨਗਰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ।

Verse 12

तं चन्द्रमिव पुष्येण युक्तं धर्मभृतां वरम्।यौवराज्ये नियोक्ताऽस्मि प्रीतः पुरुषपुङ्गवम्।।2.2.12।।

ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਤੇ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ—ਧਰਮ ਧਾਰਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪੁਰਖਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ—ਜਿਵੇਂ ਪੁਸ਼੍ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਚੰਦਰਮਾ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।

Verse 13

अनुरूपस्स वै नाथो लक्ष्मीवान् लक्ष्मणाग्रजः।त्रैलोक्यमपि नाथेन येन स्यान्नाथवत्तरम्।।2.2.13।।

ਲਖ਼ਮਣ ਦੇ ਅਗਰਜ, ਸ਼੍ਰੀ-ਸੰਪੰਨ ਉਹ ਨਾਥ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਯੋਗ ਹੈ; ਜਿਸ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੇਠ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਵੀ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Verse 14

अनेन श्रेयसा सद्यस्संयोज्यैवमिमां महीम्।गतक्लेशो भविष्यामि सुते तस्मिन्निवेश्य वै।।2.2.14।।

ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਇਹ ਰਾਜ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼੍ਰੇਯ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਾਂ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਕਲੇਸ਼ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਵਾਂਗਾ।

Verse 15

यदिदं मेऽनुरूपार्थं मया साधु सुमन्त्रितम्।भवन्तो मेऽनुमन्यन्तां कथं वा करवाण्यहम्।।2.2.15।।

ਜੇ ਮੇਰਾ ਇਹ ਯੋਗ ਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਯੋਜਨਾ, ਜੋ ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿਓ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੱਸੋ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?

Verse 16

यद्यप्येषा मम प्रीतिर्हितमन्यद्विचिन्त्यताम्।अन्या मध्यस्थचिन्ता हि विमर्दाभ्यधिकोदया।।2.2.16।।

ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਹੈ, ਤਾਂ ਵੀ ਹਿਤ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਰਾਹ ਵੀ ਵਿਚਾਰਿਆ ਜਾਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਰਪੱਖ ਮਨਾਂ ਦੀ ਮੱਧਸਥ ਸੋਚ, ਵਿਚਾਰ-ਵਿਮਰਸ਼ ਨਾਲ, ਵਧੇਰੇ ਲਾਭ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

Verse 17

इति ब्रुवन्तं मुदिताः प्रत्यनन्दन्नृपा नृपम्।वृष्टिमन्तं महामेघं नर्दन्त इव बर्हिणः।।2.2.17।।

ਉਹ ਇਉਂ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਜੈ-ਜੈਕਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ; ਜਿਵੇਂ ਵਰਖਾ-ਭਰੇ ਮਹਾਂਮੇਘ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੋਰ ਬੋਲ ਉਠਦੇ ਹਨ।

Verse 18

स्निग्धोऽनुनादी संजज्ञे तत्र हर्षसमीरितः।जनौघोद्घुष्टसन्नादो विमानं कम्पयन्निव।।2.2.18।।

ਉੱਥੇ ਹਰਖ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਸਨੇਹ-ਭਰੀ, ਗੂੰਜਦੀ ਗਰਜ ਉਠੀ; ਲੋਕ-ਸਮੂਹ ਦੇ ਜੈਕਾਰਿਆਂ ਦਾ ਕੋਲਾਹਲ ਐਸਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਮਹਲ ਨੂੰ ਹੀ ਕੰਬਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ।

Verse 19

तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।ब्राह्मणा जनमुख्याश्च पौरजानपदै स्सह।।2.2.19।।समेत्य मन्त्रयित्वा तु समतागतबुद्धयः।ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम्।।2.2.20।।

ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਨ-ਮੁੱਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਕੇ ਇਕਮਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਬੁੱਢੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 20

तस्य धर्मार्थविदुषो भावमाज्ञाय सर्वशः।ब्राह्मणा जनमुख्याश्च पौरजानपदै स्सह।।2.2.19।।समेत्य मन्त्रयित्वा तु समतागतबुद्धयः।ऊचुश्च मनसा ज्ञात्वा वृद्धं दशरथं नृपम्।।2.2.20।।

ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥਨੀਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਮਨੋਰਥ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਨ-ਮੁੱਖੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ-ਪਿੰਡ ਦੇ ਲੋਕ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਵਿਚਾਰ-ਵਟਾਂਦਰਾ ਕਰਕੇ ਇਕਮਤ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸਚੇ ਕਰਕੇ ਬੁੱਢੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।

Verse 21

अनेकवर्षसाहस्रो वृद्धस्त्वमसि पार्थिव।स रामं युवराजानमभिषिञ्चिस्व पार्थिवम्।।2.2.21।।

ਹੇ ਪਾਰਥਿਵ! ਅਨੇਕਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਬੁੱਢੇ ਹੋ ਗਏ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ ਧਰਤੀ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰੋ।

Verse 22

इच्छामो हि महाबाहुं रघुवीरं महाबलम्।गजेन महताऽयान्तं रामं छत्रावृताननम्।।2.2.22।।

ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਮਹਾਬਾਹੁ, ਮਹਾਬਲ ਰਘੁਵੀਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ—ਵੱਡੇ ਗਜ ਉੱਤੇ ਆਰੂੜ੍ਹ, ਰਾਜਛਤਰ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਢੱਕੇ ਮੁਖ ਵਾਲੇ।

Verse 23

इति तद्वचनं श्रुत्वा राजा तेषां मनःप्रियं।अजानन्निव जिज्ञासुरिदं वचनमब्रवीत्।।2.2.23।।

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਣਜਾਣ ਹੋਵੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਹੋਰ ਪੱਕੀ ਜਾਣਨ ਲਈ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।

Verse 24

श्रुत्वैव वचनं यन्मे राघवं पतिमिच्छथ।राजान स्संशयोऽयं मे किमिदं ब्रूत तत्त्वतः।।2.2.24।।

ਹੇ ਰਾਜੋ, ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਤੁਸੀਂ ਰਘੁਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਘਵ ਨੂੰ ਪਤੀ (ਰਾਜਾ) ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ; ਪਰ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਦੇਹ ਉੱਠਦਾ ਹੈ—ਸੱਚ ਸੱਚ ਦੱਸੋ, ਕੀ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਅੰਤਰਮਨ ਦੀ ਪੱਕੀ ਧਾਰਣਾ ਹੈ?

Verse 25

कथं नु मयि धर्मेण पृथिवीमनुशासति।भवन्तो द्रष्टुमिच्छन्ति युवराजं ममात्मजम्।।2.2.25।।

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦਾ ਸ਼ਾਸਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਮੇਰੇ ਆਤਮਜ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯੁਵਰਾਜ ਵਜੋਂ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ?

Verse 26

ते तमूचुर्महात्मानं पौरजानपदैस्सह।बहवो नृप कल्याणा गुणाः पुत्रस्य सन्ति ते।।2.2.26।।

ਨਗਰ ਅਤੇ ਜਨਪਦ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਨ੍ਰਿਪ, ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਨীয় ਗੁਣ ਹਨ।”

Verse 27

गुणान् गुणवतो देव देवकल्पस्य धीमतः।प्रियानानन्दनान्कृत्स्नान्प्रवक्ष्यामोऽद्य तान् शृणु।।2.2.27।।

ਹੇ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਰਾਜਨ, ਗੁਣਵਾਨ, ਦੇਵਤੁੱਲ ਅਤੇ ਧੀਮਾਨ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਗੁਣ—ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਆਨੰਦਦਾਇਕ ਹਨ—ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਾਂਗੇ; ਤੁਸੀਂ ਸੁਣੋ।

Verse 28

दिव्यैर्गुणैश्शक्रसमो रामस्सत्यपराक्रमः।इक्ष्वाकुभ्योऽपि सर्वेभ्यो ह्यतिरिक्तो विशांपते।।2.2.28।।

ਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਥ, ਦਿਵ੍ਯ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰਾਮ ਸ਼ਕ੍ਰ (ਇੰਦਰ) ਦੇ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਸੱਚ-ਸਿੱਧ ਹੈ; ਇਖ਼ਵਾਕੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹੈ।

Verse 29

राम स्सत्पुरुषो लोके सत्यधर्मपरायणः।साक्षाद्रामाद्विनिर्वृत्तो धर्मश्चापि श्रिया सह।।2.2.29।।

ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਰਾਮ ਸੱਚਾ ਸਤਪੁਰਖ ਹੈ, ਸਤ੍ਯ ਅਤੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਰਾਮ ਤੋਂ ਹੀ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀ (ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ) ਸਮੇਤ ਪ੍ਰਤੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

Verse 30

प्रजासुखत्त्वे चन्द्रस्य वसुधायाः क्षमागुणैः।बुद्ध्या बृहस्पतेस्तुल्यो वीर्ये साक्षाच्छचीपतेः।।2.2.30।।

ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਉਹ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਹੈ; ਖਿਮਾ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਵਰਗਾ; ਬੁੱਧੀ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਸਮਾਨ; ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਮਾਨੋ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਹੀ ਹੈ।

Verse 31

धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च शीलवाननसूयकः। क्षान्तः सान्त्वयिता श्लक्ष्णः कृतज्ञो विजितेन्द्रियः।।2.2.31।।

ਉਹ ਧਰਮਜ्ञ ਹੈ, ਸਤ੍ਯਸੰਧ ਹੈ, ਸ਼ੀਲਵਾਨ ਅਤੇ ਅਸੂਯਾ-ਰਹਿਤ ਹੈ; ਖਿਮਾਵਾਨ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਂਤਵਨਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਮ੍ਰਿਦੁ, ਕ੍ਰਿਤਜ੍ਞ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਯਜਿਤ ਹੈ।

Verse 32

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः।।2.2.32।।बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।तेनास्येहाऽतुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते।।2.2.33।।

ਰਾਘਵ ਮ੍ਰਿਦੁ ਅਤੇ ਸਥਿਰਚਿੱਤ ਹੈ, ਸਦਾ ਭਵ੍ਯ ਅਤੇ ਅਸੂਯਾ-ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤ ਵ੍ਰਿਦ੍ਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਤੁਲ ਕੀਰਤੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਿੱਤ ਵਧਦੇ ਹਨ।

Verse 33

मृदुश्च स्थिरचित्तश्च सदा भव्योऽनसूयकः।प्रियवादी च भूतानां सत्यवादी च राघवः।।2.2.32।।बहुश्रुतानां वृद्धानां ब्राह्मणानामुपासिता।तेनास्येहाऽतुला कीर्तिर्यशस्तेजश्च वर्धते।।2.2.33।।

ਰਾਘਵ ਮ੍ਰਿਦੁ ਅਤੇ ਸਥਿਰਚਿੱਤ ਹੈ, ਸਦਾ ਭਵ੍ਯ ਅਤੇ ਅਸੂਯਾ-ਰਹਿਤ ਹੈ; ਉਹ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਿਯ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯ ਬਚਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਸ਼੍ਰੁਤ ਵ੍ਰਿਦ੍ਧ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਅਤੁਲ ਕੀਰਤੀ, ਯਸ਼ ਅਤੇ ਤੇਜ ਨਿੱਤ ਵਧਦੇ ਹਨ।

Verse 34

देवासुरमनुष्याणां सर्वास्त्रेषु विशारदः।सम्यग्विद्याव्रतस्नातो यथावत्साङ्गवेदवित्।।2.2.34।।

ਦੇਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਭ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਾਰਦ ਹੈ; ਵਿਦਿਆ ਦੇ ਵਰਤਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਿਧਿ ਪੂਰਾ ਕਰ ਕੇ ਸਨਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਂਗ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਯਥਾਵਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 36

द्विजैरभिविनीतश्च श्रेष्ठैर्धर्मार्थनैपुणैः।यदा व्रजति सङ्ग्रामं ग्रामार्थे नगरस्य वा।।2.2.36।।गत्वा सौमित्रिसहितो नाऽविजित्य निवर्तते।

ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਵਿਜਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਵਿਨੀਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿੰਡ ਜਾਂ ਨਗਰ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੌਮਿਤ੍ਰੀ ਸਮੇਤ ਜਾ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕਦੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜਦਾ।

Verse 37

सङ्ग्रामात्पुनरागम्य कुञ्जरेण रथेन वा।2.2.37।।पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।।पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च।2.2.38।।निखिलेनानुपूर्व्याच्च पितापुत्रानिवौरसान्।।

ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕ-ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਗਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 38

सङ्ग्रामात्पुनरागम्य कुञ्जरेण रथेन वा।2.2.37।।पौरान् स्वजनवन्नित्यं कुशलं परिपृच्छति।।पुत्रेष्वग्निषु दारेषु प्रेष्यशिष्यगणेषु च।2.2.38।।निखिलेनानुपूर्व्याच्च पितापुत्रानिवौरसान्।।

ਸੰਗ੍ਰਾਮ ਤੋਂ ਮੁੜ ਆ ਕੇ, ਹਾਥੀ ਉੱਤੇ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਰਥ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਨਗਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵਾਂਗ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਖੈਰ-ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਔਰਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਰੀ ਤਫ਼ਸੀਲ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਆਦਿ ਪਵਿੱਤਰ ਅੱਗਾਂ, ਪਤਨੀਆਂ ਅਤੇ ਸੇਵਕ-ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਗਣ ਬਾਰੇ ਵੀ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Verse 39

शुश्रूषन्ते च व श्शिष्याः कच्चित्कर्मसु दंशिताः।।2.2.39।।इति नः पुरुषव्याघ्र स्सदा रामोऽभिभाषते।

“ਕੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂਸ਼ਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਖ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਡਿਊਟੀਆਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ?”—ਹੇ ਪੁਰੁਸ਼-ਵਿਆਘ੍ਰ! ਰਾਮ ਸਦਾ ਸਾਨੂੰ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

Verse 40

व्यसनेषु मनुष्याणां भृशं भवति दुःखितः।।2.2.40।।उत्सवेषु च सर्वेषु पितेव परितुष्यति।

ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਪੱਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਭ ਉਤਸਵਾਂ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 41

सत्यवादी महेष्वासो वृद्धसेवी जितेन्द्रियः।।2.2.41।।स्मितपूर्वाभिभाषी च धर्मं सर्वात्मना श्रितः।

ਉਹ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ, ਮਹਾਨ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਜਿਤੇਂਦ੍ਰੀ ਹੈ; ਉਹ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਰਬਾਤਮਾ ਧਰਮ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

Verse 42

सम्यग्योक्ता श्रेयसां च न विगृह्य कथारुचिः।।2.2.42।।उत्तरोत्तरयुक्तौ च वक्ता वाचस्पतिर्यथा।

ਉਹ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫੁੱਟ ਪਾਉਣ ਵਾਲੀ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਰੁਚੀ ਨਹੀਂ; ਪਰ ਉੱਚ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਯੁਕਤੀ ਅਤੇ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਾਚਸਪਤੀ (ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ) ਵਾਂਗ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।

Verse 43

सुभ्रूः आयतताम्राक्षः साक्षाद्विष्णुरिव स्वयम्।।2.2.43।। रामो लोकाभिरामोऽयं शौर्यवीर्यपराक्रमैः।

ਸੁੰਦਰ ਭੌਂਹਾਂ ਅਤੇ ਲੰਬੀਆਂ ਤਾਂਬੇ-ਰੰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਇਹ ਰਾਮ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਮਣੀਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ; ਸ਼ੌਰਯ, ਵੀਰਯ ਅਤੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

Verse 44

प्रजापालनतत्त्वज्ञो न रागोपहतेन्द्रियः।।2.2.44।।शक्तस्त्रैलोक्यमप्येको भोक्तुं किन्नु महीमिमाम्।

ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ-ਪਾਲਨ ਦੇ ਤੱਤ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਾਗ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਇੰਦ੍ਰੇ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਤ੍ਰਿਲੋਕ ਦਾ ਵੀ ਰਾਜ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਇਸ ਧਰਤੀ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ?

Verse 45

नास्य क्रोधः प्रसादश्च निरर्थोऽस्ति कदाचन।।2.2.45।।हन्त्येव नियमाद्वध्यानवध्ये न च कुप्यति।

ਉਸਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵੀ ਕਦੇ ਨਿਰਅਰਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਨਿਯਮ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੋ ਦੰਡਯੋਗ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਦੰਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਵਧ੍ਯ ਹੈ ਉਸ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।

Verse 46

युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति।।2.2.46।।शान्तै स्सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसञ्जननैर्नृणाम्।गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्त स्सूर्य इवांशुभिः।।2.2.47।।

ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ—ਜੋ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਰਾਮ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 47

युनक्त्यर्थैः प्रहृष्टश्च तमसौ यत्र तुष्यति।।2.2.46।।शान्तै स्सर्वप्रजाकान्तैः प्रीतिसञ्जननैर्नृणाम्।गुणैर्विरुरुचे रामो दीप्त स्सूर्य इवांशुभिः।।2.2.47।।

ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਧਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਾਂਤ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ—ਜੋ ਸਾਰੀ ਪਰਜਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦ ਦਿੰਦੇ ਹਨ—ਰਾਮ ਚਮਕਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

Verse 48

तमेवंगुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम्।लोकपालोपमं नाथमकामयत मेदिनी।।2.2.48।।

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਣ-ਸੰਪੰਨ, ਸੱਚੇ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ, ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਵਰਗੇ ਨਾਥ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।

Verse 49

वत्सश्श्रेयसि जातस्ते दिष्ट्याऽसौ तव राघव।दिष्ट्या पुत्रगुणैर्युक्तो मारीच इव काश्यपः।।2.2.49।।

ਹੇ ਰਾਘਵ, ਭਾਗ੍ਯ-ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਭਾਗ੍ਯ-ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਆਦਰਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚ ਸੀ।

Verse 50

बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः। देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च।।2.2.50।। आशंसते जनस्सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा। आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः।।2.2.51।।

ਦੇਵਾਂ, ਅਸੁਰਾਂ, ਮਨੁੱਖਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਲੋਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਭਲੀਭਾਂਤਿ ਵਿਦਿਤ ਹੈ, ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਲਈ ਬਲ, ਆਰੋਗਤਾ ਅਤੇ ਦੀਰਘ ਆਯੁ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਨੇੜੇ-ਦੂਰ ਦੇ ਨਗਰਵਾਸੀ ਤੇ ਪਿੰਡਵਾਸੀ, ਅੰਦਰਲੇ ਤੇ ਬਾਹਰਲੇ ਸਭ ਪ੍ਰਜਾਜਨ ਵੀ ਇਹੀ ਆਸ਼ੰਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Verse 51

बलमारोग्यमायुश्च रामस्य विदितात्मनः। देवासुरमनुष्येषु सगन्धर्वोरगेषु च।।2.2.50।। आशंसते जनस्सर्वो राष्ट्रे पुरवरे तथा। आभ्यन्तरश्च बाह्यश्च पौरजानपदो जनः।।2.2.51।।

ਹੇ ਰਾਘਵ, ਭਾਗ੍ਯ-ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤੇਰੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਭਾਗ੍ਯ-ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਉਹ ਆਦਰਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ—ਜਿਵੇਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚ ਸੀ।

Verse 52

स्त्रियो वृद्धास्तरुण्यश्च सायं प्रातस्समाहिताः।सर्वान् देवान् नमस्यन्ति रामस्यार्थे यशस्विनः।।2.2.52।।

ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜਵਾਨ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਸਾਂਝ ਅਤੇ ਸਵੇਰੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮਨ ਇਕਾਗ੍ਰ ਕਰਕੇ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

Verse 53

तेषामायाचितं देव त्वत्प्रसादात्समृद्ध्यताम्।राममिन्दीवरश्यामं सर्वशत्रुनिबर्हणम्।।2.2.53।।पश्यामो यौवराज्यस्थं तव राजोत्तमात्मजम्।

ਹੇ ਦੇਵ-ਸਮਾਨ ਰਾਜਨ! ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਸਾਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਰਦਾਸ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ: ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੇ ਸ਼ਿਆਮ, ਸਭ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁੱਤਰ ਸ਼੍ਰੀ ਰਾਮ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਯੁਵਰਾਜ ਪਦ ਤੇ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੋਇਆ ਵੇਖੀਏ।

Verse 54

तं देव देवोपममात्मजं तेसर्वस्य लोकस्य हिते निविष्टम्।हिताय नः क्षिप्रमुदारजुष्टंमुदाऽभषेक्तुं वरद त्वमर्हसि।।2.2.54।।

ਹੇ ਵਰਦਾਤਾ! ਦੇਵ-ਉਪਮ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ ਅਤੇ ਉਦਾਰ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੈ, ਸਾਡੇ ਭਲੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਤੇ ਬਿਨਾ ਦੇਰੀ ਦੇ ਯੁਵਰਾਜ ਵਜੋਂ ਅਭਿਸ਼ੇਕਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਯੋਗ ਹੋ।