Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 19, Shloka 5

एकोनविंशः सर्गः (Sarga 19): Rāma’s Unshaken Acceptance of Exile and Kaikeyī’s Urgency

हितेन गुरुणा पित्रा कृतज्ञेन नृपेण च।नियुज्यमानो विस्रब्धः किं न कुर्यामहं प्रियम्।।2.19.5।।

hitena guruṇā pitrā kṛtajñena nṛpeṇa ca | niyujyamāno visrabdhaḥ kiṃ na kuryām ahaṃ priyam || 2.19.5 ||

ਹਿਤਕਾਰੀ, ਗੁਰੂ-ਸਮਾਨ, ਕ੍ਰਿਤਜ੍ਞ ਮਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਪਿਤਾ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕਰਾਂ?

हितेनby the well-wishing (one)
हितेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Roothita (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napumsaka, Tṛtīyā, Eka-vacana; adjective used substantively ‘by the well-wisher’
गुरुणाby the teacher/elder
गुरुणा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootguru (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Eka-vacana
पित्राby (my) father
पित्रा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Eka-vacana
कृतज्ञेनby the grateful (one)
कृतज्ञेन:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootkṛta + jña (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa ‘knowing what is done’ = grateful; Puṃliṅga, Tṛtīyā, Eka-vacana; adjective of नृपेण
नृपेणby the king
नृपेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootnṛ + pa (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa compound; Puṃliṅga, Tṛtīyā, Eka-vacana
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
नियुज्यमानःbeing enjoined; being ordered
नियुज्यमानः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootni-yuj (धातु)
FormPresent passive participle (शानच्/मान) ‘being appointed/ordered’; Puṃliṅga, Prathamā, Eka-vacana; agrees with अहम्
विस्रब्धःwithout hesitation; confidently
विस्रब्धः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootvisrabdha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Eka-vacana; adverbial sense ‘confidently/without hesitation’ qualifying कुर्याम्
किम्what? (why)
किम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkim (प्रातिपदिक)
FormInterrogative pronoun, Napumsaka, Dvitīyā, Eka-vacana; used idiomatically with न = ‘why not’
not
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNegative particle; with किम् gives rhetorical ‘why not’
कुर्याम्should I do
कुर्याम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootkṛ (धातु)
FormVidhi-liṅ (विधिलिङ्/Optative), Parasmaipada, Uttama-puruṣa, Eka-vacana
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Prathamā, Eka-vacana
प्रियम्what is pleasing
प्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpriya (प्रातिपदिक)
FormNapumsaka, Dvitīyā, Eka-vacana; object of कुर्याम्

Ordered by my father who is my well-wisher, my guru, one with a sense of gratidude and, above all a king, shall I not, without hesitation do what pleases him?

R
Rāma
D
Daśaratha (father/king)
K
Kauśalyā

FAQs

Filial duty and obedience to rightful authority: Rāma treats his father’s command as binding dharma.

Rāma explains to his mother why he will comply with his father’s directive, even if it brings personal loss.

Reverence and responsibility: he recognizes his father as benefactor, teacher, and king, and acts accordingly.