Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

अनसूयोपदेशः तथा सीताया स्वयंवरकथा

Anasuya’s Counsel and Sita’s Swayamvara Narrative

सा त्वेवमुक्ता धर्मज्ञा तया प्रीततराऽभवत्।सफलं च प्रहर्षं ते हन्त सीते करोम्यहम्।।2.118.17।।

sā tv evam uktā dharmajñā tayā prītatarā ’bhavat |

saphalaṃ ca praharṣaṃ te hanta sīte karomy aham ||2.118.17||

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਧਰਮਜਾਣ ਅਨਸੂਯਾ ਸੀਤਾ ਨਾਲ ਹੋਰ ਵੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਬੋਲੀ: “ਹਾਂ, ਹੇ ਸੀਤੇ, ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੇਰਾ ਇਹ ਹರ್ಷ ਮੈਂ ਫਲਵੰਤ ਕਰਾਂਗੀ।”

साshe
सा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअन्वय/विरोध-अव्यय (particle)
एवम्thus
एवम्:
Prakara (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus)
उक्ताhaving been addressed
उक्ता:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP, क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सम्बोधित/कथिता’
धर्मज्ञाknower of dharma
धर्मज्ञा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootधर्म-ज्ञ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धर्मं जानाति)
तयाby her (Sita)
तया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; ‘सीतया’ अर्थे
प्रीततराmore pleased
प्रीततरा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रीत-तर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तरप्-प्रत्यय (comparative): ‘more pleased’
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
सफलम्fruitful
सफलम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसफल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘प्रहर्षम्’ इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
प्रहर्षम्delight/joy
प्रहर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्रहर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
तेfor you
ते:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन; ‘तुभ्यम्’
हन्तah!/indeed!
हन्त:
Sambandha (सम्बन्ध/interjection)
TypeIndeclinable
Rootहन्त (अव्यय)
Formविस्मय/आह्वान-निपात (interjection)
सीतेO Sita
सीते:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसीता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
करोमिI do / I shall make
करोमि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्ति, एकवचन

When Sita said so, Anasuya who knew her righteous duty was immensely pleased. and replied, 'What a joy! I shall make the words you have spoken come true'.

A
Anasūyā
S
Sītā

FAQs

A dharmic elder responds to humility with increased goodwill—virtue evokes virtue, and blessings are given without coercion.

Sītā’s modest reply pleases Anasūyā, who resolves to convert her affection into tangible benefit for Sītā.

Anasūyā’s dharma-knowledge joined with generosity—she rewards sincerity and good conduct.