Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

भरतवाक्यं—रामस्य पुनरायोध्यागमननिषेधः

Bharata’s Plea and Rama’s Refusal to Return

न त्वामेवं गुणैर्युक्तं प्रभवाभवकोविदम्।अविषह्यतमं दुःखमासादयितुमर्हति।।।।

na tvām evaṃ guṇair yuktaṃ prabhavābhavakovidam | aviṣahyatamaṃ duḥkham āsādayitum arhati ||

ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਉਤ्थਾਨ-ਪਤਨ, ਜੀਵਨ-ਮੌਤ ਦਾ ਭੇਦ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਤੈਨੂੰ, ਅਤਿ ਅਸਹਿ ਦੁੱਖ ਆ ਪਵੇ—ਇਹ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।

nanot
na:
Pratiṣedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-nipāta (negation)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (by usage), Dvitīyā (Accusative, 2nd), Ekavacana
evamthus / in this way
evam:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
FormPrakāra-avyaya (manner adverb)
guṇaiḥwith virtues
guṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootguṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā (Instrumental, 3rd), Bahuvacana (Plural)
yuktamendowed (with)
yuktam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyuj (धातु)
FormKta-pratyaya past participle (क्त), Napuṃsaka, Dvitīyā, Ekavacana; agrees with tvām (acc.) in sense: ‘endowed’
prabhavābhavakovidamknowing origin and end (life and death)
prabhavābhavakovidam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootprabhava-abhava-kovida (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Dvitīyā (Accusative, 2nd), Ekavacana; tatpuruṣa (dvandva-like base within): prabhava (origin) + abhava (cessation) + kovida (skilled/knowing)
aviṣahyatamammost unbearable
aviṣahyatamam:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roota-viṣahya-tama (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Dvitīyā, Ekavacana; superlative (tama) with privative a-
duḥkhamgrief / sorrow
duḥkham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootduḥkha (प्रातिपदिक)
FormNapuṃsaka, Dvitīyā, Ekavacana
āsādayitumto reach / to befall
āsādayitum:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootā-sad (धातु)
FormTumun-anta (infinitive, तुमुन्)
arhatiis proper / is fit
arhati:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootarh (धातु)
FormLaṭ (Present), Prathama-puruṣa, Ekavacana

It is not proper for a virtuous man like you, who is cognizant in matters of life and death, to be overwhelmed by such insufferable grief.

B
Bharata
R
Rāma

FAQs

Dharma includes resilience: understanding impermanence (rise and fall) should mature into endurance rather than despair.

Bharata continues persuading Rāma, arguing from Rāma’s own wisdom and virtues that grief should not overpower him.

Detachment and steadiness grounded in insight into life’s changes.