Adhyaya 21
Narmadā Pilgrimage Itinerary: Sequence of Tīrthas, Rites, and Fruits
ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਨਾਰਦ ਦੇ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ ਪੁਲਸਤ੍ਯ ਮੁਨੀ ਨਰਮਦਾ-ਮੰਡਲ ਦੇ ਤੀਰਥਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ-ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਵਿਧੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਕ-ਇਕ ਤੀਰਥ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੇ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਰਮ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਸਨਾਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ-ਤರ್ಪਣ, ਉਪਵਾਸ, ਦੀਪ-ਦਾਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦਾਨ (ਜਿਵੇਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ-ਦਾਨ)। ਹਰ ਤੀਰਥ ਨਾਲ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਫਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ (ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਆਦਿ ਸਮੇਤ), ਮਨੋਰਥ-ਸਿੱਧੀ, ਪੁੱਤਰ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਧਨ-ਧਾਨ੍ਯ ਤੇ ਗੋ-ਸੰਪਦਾ ਦੀ ਵਾਧਾ। ਮਰਨੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ, ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ, ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ, ਇੰਦਰ-ਸਮ ਰਾਜਯ, ਗਣੇਸ਼ਵਰ-ਪਦ, ਨਰਕ-ਮੁਕਤੀ ਅਤੇ ਪੁਨਰਜਨਮ ਤੋਂ ਛੁਟਕਾਰਾ ਵਰਗੇ ਉੱਚ ਗਤੀਆਂ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਮਲੇਸ਼ਵਰ/ਸਾਗਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਗਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰੂਪ ਨਾਲ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਅਧਿਆਇ ਦਾ ਪਾਠ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰਵਣ ਹੀ ਸਭ ਵਰਣਾਂ ਲਈ, ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਮੰਦਬੁੱਧੀ ਲਈ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਮੰਗਲ-ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Shlokas
Verse 1
नारद उवाच । ततो गच्छेत राजेंद्र विहगेश्वरमुत्तमम् । दर्शनात्तस्यराजेंद्र मुच्यते सर्वपातकैः
ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ, ਅਤਿਉੱਤਮ ਵਿਹਗੇਸ਼ਵਰ ਕੋਲ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Verse 2
ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदेश्वरमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्स्वर्गलोके महीयते
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਿਰੋਮਣੀ, ਉੱਤਮ ਨਰਮਦੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਸਵਰਗ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 3
अश्वतीर्थं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत् । सुभगो दर्शनीयश्च भोगवान्जायते नरः
ਫਿਰ ਅਸ਼ਵਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਸੁਭਾਗਾ, ਦਰਸ਼ਨਯੋਗ ਅਤੇ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 4
पितामहं ततो गच्छेद्ब्रह्मणा निर्मितं पुरा । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या पितृपिंडं तु दापयेत्
ਫਿਰ ਪਿਤਾਮਹ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਪੁਰਾਤਨ ਕਾਲ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਰਚਿਆ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰੇ।
Verse 5
तिलदर्भविमिश्रं तु उदकं तु प्रदापयेत् । तस्य तीर्थप्रभावेण सर्वं भवति चाक्षयम्
ਤਿਲ ਅਤੇ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਲ ਅਰਪਣ ਕਰੇ। ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਅਰਪਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਅੱਖਯ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 6
सावित्री तीर्थमासाद्य यस्तु स्नानं समाचरेत् । विधूय सर्वपापानि ब्रह्मलोके महीयते
ਜੋ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪ ਧੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 7
मनोहरं च तत्रैव तीर्थं परमशोभनम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्पितृलोके महीयते
ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਕ ਮਨੋਹਰ, ਪਰਮ ਸ਼ੋਭਾਵਾਨ ਤੀਰਥ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 8
ततो गच्छेत राजेंद्र मानसं तीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्रुद्रलोके महीयते
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਮਨਾਸ ਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 9
ततो गच्छेत राजेंद्र क्रतुतीर्थमनुत्तमम् । विख्यातं सर्वलोकेषु सर्वपापप्रणाशनम्
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਅਨੁੱਤਮ ਕ੍ਰਤੁਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ—ਜੋ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 10
यान्यान्प्रार्थयते कामान्पशुपुत्रधनानि च । प्राप्नुयात्तानि सर्वाणि तत्र स्नात्वा नराधिप
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਜੋ ਜੋ ਕਾਮਨਾ ਮਨੁੱਖ ਮੰਗਦਾ ਹੈ—ਪਸ਼ੂ, ਪੁੱਤਰ, ਧਨ ਆਦਿ—ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
Verse 11
ततो गच्छेत राजेंद्र त्रिदशद्योति विश्रुतम् । तत्र ता ऋषिकन्यास्तु तपस्तप्यंति सुव्रताः
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਦ੍ਯੋਤੀ ਨਾਮਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਸੁਵ੍ਰਤਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
Verse 12
भर्त्ता भवतु सर्वासामीश्वरः प्रभुरव्ययः । प्रीतस्तेषां महादेवश्चंडरूपधरो हरः
ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ—ਸਭ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਤੇ ਰਖਵਾਲਾ—ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਹੋਵੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਹਰ, ਚੰਡ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਐਸਾ ਹੀ ਕਰੇ।
Verse 13
विकृतानन बीभत्सस्तच्च तीर्थमुपागतः । तत्र कन्या महाराज वराय परमेश्वरः
ਵਿਕ੍ਰਿਤ ਮੁਖ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉੱਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇੱਕ ਕਨਿਆ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
Verse 14
कन्याऋद्धिं च यः सेवेत्कन्यादानं प्रयच्छति । तीर्थं तत्र महाराज दशकन्येति विश्रुतम्
ਜੋ ਕੋਈ ਕਨਿਆੱਧਿ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰੇ ਅਤੇ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਕਨਿਆਦਾਨ ਕਰੇ—ਉੱਥੇ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਹ ਤੀਰਥ ‘ਦਸ਼ਕਨਿਆ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
Verse 15
तत्र स्नात्वार्च्चयेद्देवं सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो गच्छेत राजेंद्र स्वर्गबिंदुरिति श्रुतम्
ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ‘ਸਵਰਗਬਿੰਦੁ’ ਨਾਮਕ ਸਥਾਨ ਵੱਲ ਜਾਵੇ—ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Verse 16
तत्र स्नात्वा नरो राजन्दुर्गतिं च न पश्यति । अप्सरेशं ततो गच्छेत्स्नानं तत्र समाचरेत्
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਹ ਦੁৰ্গਤੀ ਜਾਂ ਦੁਖਦਾਈ ਭਾਗ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ। ਉੱਥੋਂ ਫਿਰ ਅਪਸਰੇਸ਼ ਵੱਲ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਵੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਨਾਨ ਕਰੇ।
Verse 17
क्रीडते नागलोकस्थोऽप्सरोभिः सह मोदते । ततो गच्छेत राजेंद्र नरकं तीर्थमुत्तमम्
ਨਾਗਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਕ੍ਰੀੜਾ ਕਰਦਾ ਤੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿੰਦਰ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰੇ।
Verse 18
तत्र स्नात्वार्च्चयेद्देवं नरकं च न गच्छति । भारभूतं ततो गच्छेदुपवासपरायणः
ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਫਿਰ ਉਪਵਾਸ-ਪਰਾਇਣ ਹੋ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ਭਾਰਭੂਤ ਨਾਮਕ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਜਾਵੇ।
Verse 19
एतत्तीर्थं समासाद्य अवतारं तु शांभवम् । अर्चयित्वा विरूपाक्षं रुद्रलोके महीयते
ਇਸ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਭਵ ਅਵਤਾਰ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਰੂਪਾਖਸ਼ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 20
तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा भारभूते महात्मनः । यत्रतत्र मृतस्यापि ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः
ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ—ਜੋ ਮਹਾਤਮਾ ਦੁਆਰਾ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ—ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਰੇ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਗਣੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 21
कार्तिकस्य तु मासस्य अर्चयित्वा महेश्वरम् । अश्वमेधाच्छतगुणं प्रवदंति मनीषिणः
ਪਰ ਕਾਰਤਿਕ ਮਾਸ ਵਿੱਚ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਮਨੀਸ਼ੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦੇ ਪੁੰਨ ਤੋਂ ਸੌ ਗੁਣਾ ਫਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 22
दीपकानां शतं कृत्वा घृतपूर्णं तु दापयेत् । विमानैः सूर्यसंकाशैर्व्रजते यत्र शंकरः
ਜੋ ਸੌ ਦੀਵੇ ਸਜਾ ਕੇ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਅਰਪਣ ਕਰਵਾਏ, ਉਹ ਮਰਨੋਂਪਰੰਤ ਸੂਰਜ-ਸਮ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਧਾਮ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) ਵਸਦੇ ਹਨ।
Verse 23
वृषभं यः प्रयच्छेत शंखकुंदेंदु संनिभम् । वृषयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति
ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ੰਖ, ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ ਧਵਲ ਬਲਦ ਦਾਨ ਕਰੇ, ਉਹ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਜੋਤੇ ਰਥ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 24
चरुमेकं तु यो दद्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । पायसं मधुसंयुक्तं भक्ष्याणि विविधानि च
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਜੋ ਉਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਇਕ ਚਰੂ (ਯਜ્ઞ-ਅੰਨ ਦੀ ਖੀਰ) ਅਰਪਣ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲੀ ਪਾਇਸਮ ਤੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨਯੋਗ ਪਦਾਰਥ ਵੀ ਭੇਟ ਕਰੇ।
Verse 25
यथाशक्त्यनुराजेंद्र भोजयेत्सहदक्षिणम् । तस्यतीर्थप्रभावेण सर्वं कोटिगुणं भवेत्
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਯਥਾਸ਼ਕਤੀ ਯੋਗ੍ਯ ਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦਕਸ਼ਿਣਾ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਸਭ ਪੁੰਨ ਕਰੋੜ ਗੁਣਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 26
नर्मदाया जलं सिक्त्वा अर्चयित्वा वृषध्वजम् । दुर्गतिं च न पंश्यंति तस्य तीर्थप्रभावतः
ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ (ਲਿੰਗ ਨੂੰ) ਸਿੰਚ ਕੇ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧ੍ਵਜ (ਸ਼ਿਵ) ਦੀ ਅਰਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਕਦੇ ਦੁৰ্গਤੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦੇ।
Verse 27
एतत्तीर्थं समासाद्य यस्तुप्राणान्परित्यजेत् । सर्वपापविशुद्धात्मा व्रजते यत्र शंकरः
ਜੋ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ੰਕਰ (ਸ਼ਿਵ) ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
Verse 28
जलप्रवेशं यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । हंसयुक्तेन यानेन रुद्रलोकं स गच्छति
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ! ਜੋ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਜਲ-ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰੇ, ਉਹ ਹੰਸਾਂ ਨਾਲ ਜੁਤੇ ਵਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 29
यावच्चंद्रश्च सूर्यश्च हिमवांश्च महोदधिः । गंगाद्याः सरितो यावत्तावत्स्वर्गे महीयते
ਜਦ ਤੱਕ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਟਿਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਦ ਤੱਕ ਹਿਮਵਾਨ ਅਤੇ ਮਹਾਸਾਗਰ ਕਾਇਮ ਹਨ, ਅਤੇ ਜਦ ਤੱਕ ਗੰਗਾ ਆਦਿ ਨਦੀਆਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Verse 30
अनाशनं तु यः कुर्यात्तस्मिंस्तीर्थे नराधिप । गर्भवासे तु राजेंद्र न पुनर्जायते नरः
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ! ਜੋ ਇਸ ਤੀਰਥ ਵਿੱਚ ਉਪਵਾਸ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਗਰਭ-ਵਾਸ ਲਈ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦਾ।
Verse 31
ततो गच्छेत राजेंद्र अटवीतीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्निंद्रस्यार्द्धासनंलभेत्
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ, ਅਟਵੀ-ਤੀਰਥ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਇੰਦਰ ਦੇ ਆਸਨ ਦਾ ਅੱਧਾ ਭਾਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 32
शृंगतीर्थं ततो गच्छेत्सर्वपापप्रणाशनम् । तत्रापि स्नातमात्रस्य ध्रुवं गाणेश्वरी गतिः
ਫਿਰ ਸ਼੍ਰਿੰਗ-ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਕੇਵਲ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਹੀ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਗਣੇਸ਼ਵਰਾਂ ਦੀ ਧਨ੍ਯ ਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Verse 33
एरंडीनर्मदायाश्च संगमं लोकविश्रुतम् । तत्र तीर्थं महापुण्यं सर्वपापप्रणाशनम्
ਏਰੰਡੀ ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਲੋਕ-ਵਿਖਿਆਤ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ ਮਹਾ-ਪੁਣ੍ਯ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ।
Verse 34
उपवासपरो भूत्वा नित्यं ब्रह्मपरायणः । तत्र स्नात्वा तु राजेंद्र मुच्यते ब्रह्महत्यया
ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਕੇ ਅਤੇ ਨਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਵਿੱਚ ਪਰਾਯਣ ਰਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜੇਸ਼ਵਰ! ਉੱਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Verse 35
ततो गच्छेत राजेन्द्र नर्मदोदधिसंगमम् । जमदग्निरिति ख्यातं सिद्धो यत्र जनार्दनः
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਾਧਿਰਾਜ! ਨਰਮਦਾ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਸੰਗਮ ਨੂੰ ਜਾਵੇ, ਜੋ ‘ਜਮਦਗਨੀ’ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਜਨਾਰਦਨ (ਵਿਸ਼ਨੁ) ਸਿੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਦ੍ਯਮਾਨ ਹਨ।
Verse 36
यत्रेष्ट्वा बहुभिर्यज्ञैरिंद्रो देवाधिपोभवत् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नर्मदोदधिसंगमे
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਯਜ੍ਞ ਕਰ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਪਤੀ ਬਣਿਆ, ਉਸੇ ਥਾਂ—ਨਰਮਦਾ-ਸਮੁੰਦਰ ਸੰਗਮ ਤੇ—ਸਨਾਨ ਕਰ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਮਹਾਨ ਪੁਣ੍ਯ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 37
त्रिगुणस्याश्वमेधस्य फलं प्राप्नोति मानवः । पश्चिमोदधिसायुज्यं मुक्तिद्वारविघाटनम्
ਮਨੁੱਖ ਤ੍ਰਿਗੁਣ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਪੱਛਮੀ ਸਮੁੰਦਰ ਨਾਲ ਸਾਯੁਜ੍ਯ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦੁਆਰ ਦਾ ਉਦਘਾਟਨ।
Verse 38
तत्र देवाः सगंधर्वा ऋषयः सिद्धचारणाः । आराधयंति देवेशं त्रिसंध्यं विमलेश्वरम्
ਉਥੇ ਦੇਵਤਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਾਰਣ—ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ ਵੇਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਈਸ਼, ਵਿਮਲੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 39
सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोके महीयते । विमलेश्वरपरं तीर्थं न भूतं न भविष्यति
ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਆਤਮਾ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਮਲੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਕਦੇ ਹੋਵੇਗਾ।
Verse 40
तत्रोपवासं कृत्वा ये पश्यंति विमलेश्वरम् । सर्वपापविशुद्धात्मा रुद्रलोकं व्रजंति ते
ਜੋ ਉਥੇ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਮਲੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 41
ततो गच्छेत राजेंद्र केशिनीतीर्थमुत्तमम् । तत्र स्नात्वा नरो राजन्नुपवासपरायणः
ਫਿਰ, ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕੇਸ਼ਿਨੀ ਨਾਮਕ ਉੱਤਮ ਤੀਰਥ ਨੂੰ ਜਾਵੇ। ਉਥੇ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨੁੱਖ ਉਪਵਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਠ ਹੋਵੇ।
Verse 42
उपोष्य रजनीमेकां नियतो नियताशनः । तत्र तीर्थप्रभावेण मुच्यते ब्रह्महत्यया
ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮਿਤ ਤੇ ਸੰਯਮੀ, ਨਿਯਤ ਆਹਾਰ ਵਾਲਾ ਭਗਤ ਉਸ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਹਤਿਆ ਦੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 43
सर्वतीर्थाभिषेकं च यः पश्येत्सागरेश्वरम् । योजनाभ्यंतरे तिष्ठेदावर्ते संस्थितः शिवः
ਜੋ ਕੋਈ ‘ਸਰਵ-ਤੀਰਥ ਅਭਿਸੇਕ’ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਗਰੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰੇ, ਇੱਕ ਯੋਜਨ ਦੇ ਘੇਰੇ ਅੰਦਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਆਵਰਤ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਤ ਸ਼ਿਵ ਆਪ ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
Verse 44
तं दृष्ट्वा सर्वतीर्थानि दृष्टानि स्युर्न संशयः । सर्वपापविनिर्मुक्तो यत्र रुद्र सः गच्छति
ਉਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਮਾਨੋ ਸਭ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਸਭ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਉੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰੁਦ੍ਰ (ਸ਼ਿਵ) ਵੱਸਦਾ ਹੈ।
Verse 45
नर्मदासंगमं यावद्यावच्चामरकंटकम् । तत्रांतरे महाराजन्तीर्थकोट्योदकस्थिताः
ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਸੰਗਮ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਆਮਰਕੰਟਕ ਤੱਕ, ਉਸ ਸਾਰੇ ਅੰਤਰਾਲ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਤੀਰਥਾਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਹਨ।
Verse 46
तीर्थात्तीर्थाटनं चर्या ऋषिकोटिनिषेविता । अग्निहोत्रैश्च दिव्यांशैः सर्वैर्ज्ञानपरायणैः
ਤੀਰਥ ਤੋਂ ਤੀਰਥ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸੰਯਮਿਤ ਚਰਿਆ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਕਰੋੜਾਂ ਨੇ ਸੇਵਿਆ—ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸਭ ਦਿਵ੍ਯ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਫਲ ਹੈ ਜੋ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਰਾਇਣ ਹਨ।
Verse 47
सेवितास्तेन राजेंद्र ईप्सितार्थप्रदायिकाः । यश्चेदं वै पठेन्नित्यं शृणुयाद्वापि भक्तितः
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਲੀਭਾਂਤ ਸੇਵੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਛਿਤ ਅਰਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਸ ਨੂੰ ਨਿੱਤ ਪਾਠ ਕਰੇ ਜਾਂ ਭਕਤੀ ਨਾਲ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਵੀ ਫਲ ਪਾਂਦਾ ਹੈ।
Verse 48
तं तु तीर्थानि सर्वाणि अभिषिंचंति पांडव । नर्मदा च सदा प्रीता भवेद्वै नात्र संशयः
ਹੇ ਪਾਂਡਵ, ਸਭ ਤੀਰਥ ਉਸ ਦਾ ਅਭਿਸੇਕ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ ਸਦਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਰਤਾ ਭਰ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
Verse 49
प्रीतस्तस्य भवेद्रुद्रो मार्कंडेयो महामुनिः । वंध्या च लभते पुत्रान्दुर्भगा सुभगाभवेत्
ਉਸ ਉੱਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਮਹਾਮੁਨੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਵੀ ਕਿਰਪਾਲੁ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਾਂਝ ਇਸਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਦੁਭਾਗੀ ਸੁਭਾਗੀ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Verse 50
कुमारीं लभते भर्त्ता यच्च यो वाञ्छते फलम् । तदेव लभते सर्वं नात्र कार्या विचारणा
ਪਤੀ ਨੂੰ ਕੁਮਾਰੀ (ਵਧੂ) ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਕੋਈ ਜਿਹੜਾ ਫਲ ਚਾਹੇ—ਉਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਵਿਚਾਰ ਜਾਂ ਸੰਦੇਹ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
Verse 51
ब्राह्मणो वेदमाप्नोति क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यस्तु लभते धान्यं शूद्रः प्राप्नोति सद्गतिम्
ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਜੇਤੂ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਵੈਸ਼੍ਯ ਅੰਨ-ਧਨ (ਸਮ੍ਰਿਧੀ) ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਸਦਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Verse 52
मूर्खस्तु लभते विद्यां त्रिसंध्यं यः पठेन्नरः । नरकं च न पश्येत वियोनिं च न गच्छति
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਤਿੰਨਾਂ ਸੰਧਿਆਵਾਂ—ਪ੍ਰਾਤਹ, ਮੱਧਾਹਨ ਤੇ ਸਾਯੰ—ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੂਰਖ ਵੀ ਸੱਚੀ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਨਾ ਉਹ ਨਰਕ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਨੀਚ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।