Adhyaya 89

Verse 1

विष्णुरुवाच । कुंजलस्तु सुतं वाक्यं समुज्ज्वलमथाब्रवीत् । भवान्कथय भोः पुत्र किमपूर्वं तु दृष्टवान्

ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤਦ ਕੁੰਜਲ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਉਜਲੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਆਖਿਆ—“ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੱਸ, ਤੂੰ ਕਿਹੜੀ ਅਪੂਰਵ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ ਹੈ?”

Verse 2

तन्मे कथय सुप्रीतः श्रोतुकामोऽस्मि सांप्रतम् । एवमादिश्य तं पुत्रं विरराम स कुंजलः

“ਉਹ ਗੱਲ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹਾਂ।” ਇਉਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਆਦੇਸ਼ ਦੇ ਕੇ ਕੁੰਜਲ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ।

Verse 3

पितरं प्रत्युवाचाथ विनयावनतस्सुतः । समुज्ज्वल उवाच । हिमवंतं नगश्रेष्ठं देववृंदसमन्वितम्

ਤਦ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਝੁਕਿਆ ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਸਮੁੱਜ੍ਵਲ ਨੇ ਕਿਹਾ—“ਮੈਂ ਹਿਮਵਾਨ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦੇਵ-ਵ੍ਰਿੰਦਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਥੇ ਜਾਵਾਂਗਾ।”

Verse 4

आहारार्थं प्रगच्छामि भवतश्चात्मनः पितः । पश्यामि कौतुकं तत्र न दृष्टं न श्रुतं पुरा

“ਆਹਾਰ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿਤਾ—ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ—ਦੇ ਕੋਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਐਸਾ ਅਦਭੁਤ ਕੌਤਕ ਵੇਖਾਂਗਾ ਜੋ ਨਾ ਕਦੇ ਵੇਖਿਆ ਗਿਆ, ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ।”

Verse 5

प्रदेशमृषिगणाकीर्णमप्सरोभिः प्रशोभितम् । बहुकौतुकशोभाढ्यं मंगल्यं मंगलैर्युतम्

ਉਹ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਗਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਛਟਾ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ। ਅਨੇਕ ਅਦਭੁਤ ਉਤਸਵਾਂ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਯ ਸੀ ਅਤੇ ਮੰਗਲ ਕਰਮਾਂ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸੀ।

Verse 6

बहुपुण्यफलोपेतैर्वनैर्नानाविधैस्ततः । अनेककौतुकभरैर्मनसः परिमोहनम्

ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਨਾਨਾ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਵਨ ਸਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪੁੰਨ ਦੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸਨ। ਅਣਗਿਣਤ ਅਦਭੁਤਤਾ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਨ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ।

Verse 7

तत्र दृष्टं मया तात अपूर्वं मानसांतिके । बहुहंसैः समाकीर्णो हंस एकः समागतः

ਉੱਥੇ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਪਿਤਾ, ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਮੈਂ ਇਕ ਅਪੂਰਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵੇਖਿਆ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹੰਸਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਇਕੋ ਹੰਸ ਆਇਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।

Verse 8

एवं कृष्णा महाभाग अन्ये तत्र समागताः । सितेतरैश्चंचुपादैरन्यतः शुक्लविग्रहाः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਹੋਰ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ (ਪੰਛੀ) ਵੀ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। ਅਤੇ ਹੋਰ ਪਾਸੇ ਚਿੱਟੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚੁੰਝਾਂ ਤੇ ਪੈਰ ਫਿੱਕੇ ਅਤੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਰੰਗਾਂ ਦੇ ਮਿਲੇ-ਝੁਲੇ ਸਨ।

Verse 9

तादृशास्ते च नीला वै अन्ये शुभ्रा महामते । चतस्रस्तत्र वै नार्यो रौद्राकारा विभीषणाः

ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਉਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਗੂੜ੍ਹੇ ਨੀਲੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਕੁਝ ਚਿੱਟੇ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ। ਉੱਥੇ ਚਾਰ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵੀ ਸਨ, ਜੋ ਰੌਦ੍ਰ ਰੂਪ ਵਾਲੀਆਂ, ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ ਵਾਲੀਆਂ ਸਨ।

Verse 10

दंष्ट्राकरालसंक्रूरा ऊर्ध्वकेश्यो भयानकाः । पश्चात्तास्तु समायातास्तस्मिन्सरसि मानसे

ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਤੇ ਅਤਿ ਨਿਰਦਈ, ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ, ਉਹ ਫਿਰ ਪਿੱਛੋਂ ਮਨਸਾ ਨਾਮਕ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਵੱਲ ਆ ਪਹੁੰਚੀਆਂ।

Verse 11

कृष्णा हंसास्तु संस्नाता मानसे तात मत्पुरः । विभ्रांताः परितश्चान्ये न स्नातास्तत्र मानसे

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਮੇਰੇ ਨਗਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਮਨਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਕਾਲੇ ਹੰਸ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਸਨਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਪਰ ਹੋਰ ਹੰਸ ਚੌਫੇਰੇ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ, ਉਹ ਉਸ ਮਨਸਾ ਸਰੋਵਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਨ੍ਹਾਏ।

Verse 12

जहसुस्ताः स्त्रियस्तात हास्यैरट्टाट्टदारुणैः । तस्मात्सराद्विनिष्क्रांतो हंस एको महातनुः

ਹੇ ਪ੍ਰਿਯ, ਉਹ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਠੋਰ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀਆਂ ਅੱਟਾਹਾਸੀਆਂ ਨਾਲ ਹੱਸ ਪਈਆਂ। ਤਦ ਉਸ ਸਰੋਵਰ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹਾਕਾਇ ਹੰਸ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਇਆ।

Verse 13

पश्चात्त्रयो विनिष्क्रांतास्तैश्चाहं समुपेक्षितः । याता आकाशमार्गेण विवदंतः परस्परम्

ਫਿਰ ਉਹ ਤਿੰਨੇ ਨਿਕਲ ਗਏ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਆਕਾਸ਼-ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਾਦ-ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।

Verse 14

तास्तु स्त्रियो महाभीमाः समंतात्परिबभ्रमुः । विंध्यस्य शिखरे पुण्ये वृक्षच्छायासुपक्षिणः

ਉਹ ਮਹਾ-ਭਿਆਨਕ ਸਤ੍ਰੀਆਂ ਫਿਰ ਚੌਫੇਰੇ ਭਟਕਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ—ਵਿੰਧਿਆ ਦੇ ਪੁੰਨ ਸ਼ਿਖਰ ਉੱਤੇ, ਦਰੱਖਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂਹ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ।

Verse 15

निषण्णास्तत्र ते सर्वे दग्धा दुःखैः सुदारुणैः । तेषां सुवीक्षमाणानां भिल्ल एकः समागतः

ਉੱਥੇ ਉਹ ਸਭ ਬੈਠ ਗਏ, ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜਦੇ ਹੋਏ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੱਕਦੇ ਹੀ ਇਕ ਭਿੱਲ (ਜੰਗਲ-ਵਾਸੀ) ਉੱਥੇ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ।

Verse 16

मृगान्स पीडयित्वा तु बाणपाणिर्धनुर्द्धरः । शिलातलं समाश्रित्य निषसाद सुखेन वै

ਹਿਰਨਾਂ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰ ਕੇ, ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਸ਼ਿਕਾਰੀ—ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਾਣ ਫੜੇ—ਇੱਕ ਪੱਥਰੀਲੇ ਚੱਟਾਨ-ਤਲ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਬੈਠਿਆ।

Verse 17

पश्चाद्भिल्ली समायाता अन्नमादाय सोदकम् । स्वं प्रियं वीक्षते राज्ञा मुदितैर्लक्षणैर्युतम्

ਫਿਰ ਭਿੱਲੀ ਅੰਨ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਰਾਜੇ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਲੱਛਣ ਅੰਕਿਤ ਸਨ।

Verse 18

अन्यादृशं समावीक्ष्य स्वकांतं तेजसावृतम् । दिव्यतेजः समाक्रांतं यथा सूर्यं दिविस्थितम्

ਆਪਣੇ ਕਾਂਤ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਕੇ—ਆਪਣੀ ਹੀ ਜੋਤ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ, ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪਰਿਪੂਰਣ—ਉਸ ਨੂੰ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਠਹਿਰੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਦੇਖਿਆ।

Verse 19

नरमन्यं परिज्ञाय तं परित्यज्य सा ययौ । व्याध उवाच । एह्येहि त्वं प्रिये चात्र कस्मान्मां त्वं न पश्यसि

ਉਸ ਨੂੰ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਚਲੀ ਗਈ। ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਆ, ਆ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯੇ! ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਤੱਕਦੀ?”

Verse 20

क्षुधया पीड्यमानोहं त्वामहं चावलोकये । तस्य वाक्यं समाकर्ण्य शीघ्रं व्याधी समागता

ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤੱਕਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣਦਿਆਂ ਹੀ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆ ਪਏ।

Verse 21

भर्तुः पार्श्वं समासाद्य विस्मिता साभवत्तदा । कोयं तेजः समाचारो देवोयं मां समाह्वयेत्

ਪਤੀ ਦੇ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਈ: “ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਤੇਜ ਅਤੇ ਆਚਾਰ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਦੇਵਤਾ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਬੁਲਾਵੇ?”

Verse 22

तमुवाच ततो व्याधी भर्तारं दीप्ततेजसम् । अत्र किं ते कृतं वीर भवान्को दिव्यलक्षणः

ਤਦ ਸ਼ਿਕਾਰਣੀ ਨੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਹੇ ਵੀਰ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਕੀ ਕਰ ਬੈਠਾ ਹੈਂ? ਅਤੇ ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਲੱਛਣ ਹਨ?”

Verse 23

सूत उवाच । एवमाभाषितो व्याध्या व्याधः प्रियामभाषत । अहं ते वल्लभः कांते भवती च मम प्रिया

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ਿਕਾਰਣੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੋਲਣ ਤੇ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ—“ਹੇ ਪ੍ਰਿਯੇ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਵੱਲਭ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਹੈਂ।”

Verse 24

कस्मात्त्वं मां न जानासि कथं शंका प्रवर्तते । क्षुधया पीड्यमानेन पयश्चान्नं प्रतीक्ष्यते

ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ? ਸ਼ੰਕਾ ਕਿਵੇਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ? ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਫਦਾ ਮਨੁੱਖ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਅੰਨ ਦੀ ਹੀ ਆਸ ਰੱਖਦਾ ਹੈ।

Verse 25

व्याध्युवाच । बर्बरः कृष्णवर्णश्च रक्ताक्षः कृष्णकंचुकः । ईदृशश्चास्ति मे भर्ता सर्वसत्वभयंकरः

ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਮੇਰਾ ਪਤੀ ਬਰਬਰ ਹੈ—ਕਾਲੇ ਵਰਣ ਵਾਲਾ, ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ; ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭਯਾਨਕ ਹੈ।”

Verse 26

भवान्को दिव्यदेहस्तु प्रियेत्युक्त्वा समाह्वयेत् । एष मे संशयो जातो वद सत्यं ममाग्रतः

“ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਵਾਲੇ? ‘ਪਿਆਰੇ’ ਕਹਿ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੰਦੇਹ ਉੱਠਿਆ ਹੈ—ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੱਚ ਦੱਸੋ।”

Verse 27

कुलं नाम स्वकं ग्रामं क्रीडां लिगं सुतं सुताम् । समाचष्ट प्रियाग्रे तु तस्याः प्रत्यय हेतवे

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰੀਤ ਦਾ ਭਰੋਸਾ ਜਿਤਣ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣਾ ਕੁਲ, ਨਾਮ, ਆਪਣਾ ਪਿੰਡ, ਖੇਡ-ਕ੍ਰੀੜਾ, ਆਪਣਾ ਚਿੰਨ੍ਹ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ-ਧੀ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ।

Verse 28

प्रत्युवाच स्वभर्तारं सा व्याधी हृष्टमानसा । कस्मात्ते ईदृशः कायः श्वेतकंचुकधारकः

ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਸ਼ਿਕਾਰਣੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਤੇਰਾ ਸਰੀਰ ਐਸਾ ਕਿਉਂ ਹੈ—ਤੂੰ ਚਿੱਟਾ ਕੁਰਤਾ ਕਿਉਂ ਪਹਿਨਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ?”

Verse 29

कथं जातः समाचक्ष्व ममाश्चर्यं प्रवर्तते । एवं संपृच्छमानस्तु भार्यया मृगघातकः

“ਦੱਸ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ; ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਅਚੰਭਾ ਜਾਗ ਪਿਆ ਹੈ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਮ੍ਰਿਗ-ਘਾਤਕ ਸ਼ਿਕਾਰੀ (ਉੱਤਰ ਦੇਣ ਲਈ) ਬੋਲਿਆ।

Verse 30

सूत उवाच । प्रत्युवाच ततः श्रुत्वा तां प्रियां प्रश्रयान्विताम् । नर्मदा उत्तरे कूले संगमश्चास्ति सुव्रते

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਸ ਪ੍ਰਿਯਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ— “ਹੇ ਸੁਵ੍ਰਤੇ, ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਇਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਗਮ ਹੈ।”

Verse 31

आतपेनाकुलो जीवो मम जातोति सुप्रिये । अस्मिन्वै संगमे कांते श्रमश्रांतो हि सत्वरः

“ਹੇ ਸੁਪ੍ਰਿਯੇ, ਤਪਤ ਧੁੱਪ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਜੀਵ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਕਾਂਤੇ, ਇਸ ਸੰਗਮ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਜਲਦੀ ਹੀ ਥਕਾਵਟ ਤੇ ਸ਼੍ਰਮ ਨਾਲ ਚੂਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।”

Verse 32

गतः स्नात्वा जलं पीत्वा पश्चाच्चाहं समागतः । तदाप्रभृति मे काय ईदृशस्तेजसावृतः

ਉੱਥੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਜਲ ਪੀਤਾ, ਫਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਸਰੀਰ ਐਸਾ ਹੀ ਹੈ—ਤੇਜ ਦੇ ਆਵਰਨ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ।

Verse 33

संजातो वस्त्रसंयुक्तः कंचुकः शुभ्रतां गतः । पूर्वोक्तलिंगसंस्थानैः कुलैः स्थानेन वै तथा

ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਕંચੁਕ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਚਿੱਟਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਲਿੰਗ-ਚਿੰਨ੍ਹ, ਆਕਾਰ-ਸੰਸਥਾਨ, ਕੁਲ ਅਤੇ ਯੋਗ੍ਯ ਸਥਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਸੀ।

Verse 34

स्वप्रियं लक्षयित्वा तु ज्ञात्वा पुण्यस्य संभवम् । प्रत्युवाचाथ भर्तारं संगमं मम दर्शय

ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ ਅਤੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਉਤਪੱਤੀ-ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: “ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਸੰਗਮ ਵਿਖਾਓ।”

Verse 35

तव पश्चात्प्रदास्यामि भोजनं पानसंयुतम् । इत्युक्तः प्रियया व्याधः सत्वरेण जगाम ह

ਪ੍ਰਿਯਾ ਨੇ ਆਖਿਆ—“ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੋਂ ਮੈਂ ਪਾਨੀ ਸਮੇਤ ਭੋਜਨ ਭੇਟ ਕਰਾਂਗੀ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵਿਆਧ (ਸ਼ਿਕਾਰੀ) ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਰਾਹੀਂ ਤੁਰ ਪਿਆ।

Verse 36

संगमो दर्शितस्तेन ततोग्रे पापनाशनः । समुड्डीना महाभाग पक्षिणो लघुविक्रमाः

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਗਮ ਦਿਖਾਇਆ; ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਤੀਰਥ ਸੀ। ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ! ਤਦ ਤੇਜ਼ ਚਾਲ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀ ਉੱਡ ਪਏ।

Verse 37

तया सार्द्धं ययुः सर्वे रेवासंगममुत्तमम् । तेषां तु वीक्षमाणानां पक्षिणां मम पश्यतः

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਹੀ ਰੇਵਾ ਦੇ ਉੱਤਮ ਸੰਗਮ ਵੱਲ ਚਲੇ। ਅਤੇ ਉਹ ਪੰਛੀ ਤੱਕਦੇ ਰਹੇ—ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਵੀ ਦੇਖ ਰਿਹਾ ਸੀ—(ਇਹ ਘਟਨਾ ਹੋਈ)।

Verse 38

तया हि स्नापितो भर्ता पुनः स्नाता हि सा स्वयम् । दिव्यदेहधरौ चोभौ दिव्यकांतिसमन्वितौ

ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਨਾਨ ਕਰਵਾਇਆ; ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਆਪ ਵੀ ਮੁੜ ਸਨਾਨ ਕਰੀ। ਦੋਵੇਂ ਦਿਵ੍ਯ ਦੇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਦਿਵ੍ਯ ਕਾਂਤੀ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਏ।

Verse 39

संजातौ पक्षिणां श्रेष्ठ दिव्यवस्त्रानुलेपनौ । दिव्यमालांबरधरौ दिव्यगंधानुलेपनौ

ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ! ਦੋਵੇਂ ਦਿਵ੍ਯ ਵਸਤ੍ਰਾਂ ਅਤੇ ਲੇਪਨ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਏ; ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਲਾ ਤੇ ਅੰਬਰ ਧਾਰੇ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਅਨੁਲੇਪਿਤ ਸਨ।

Verse 40

वैष्णवं यानमासाद्य मुनिगंधर्वपूजितौ । गतौ तौ वैष्णवं लोकं वैष्णवैः परिपूजितौ

ਵੈਸ਼ਨਵ ਵਿਮਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਤ ਸੀ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੈਸ਼ਨਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਗਏ, ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਆਦਰ-ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।

Verse 41

स्तूयमानौ महात्मानौ दंपती दृष्टवानहम् । व्रजंतौ स्वर्गमार्गेण कूजंते पक्षिणस्तथा

ਮੈਂ ਉਸ ਮਹਾਨ ਦੰਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਸਤੁਤਿ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਾਰਗ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧ ਰਹੇ ਸਨ; ਅਤੇ ਪੰਛੀ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿੱਠੀ ਕੂਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।

Verse 42

तीर्थराजं परं दृष्ट्वा हर्षव्यक्ताक्षरैस्तदा । चत्वारः कृष्णहंसास्ते संगमे पापनाशने

ਫਿਰ ਉਸ ਪਰਮ ਤੀਰਥਰਾਜ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਹर्ष ਨਾਲ ਉਚਾਰੇ ਸ਼ਬਦ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ; ਉਹ ਚਾਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਹੰਸ ਪਾਪਨਾਸ਼ਕ ਸੰਗਮ ਉੱਤੇ ਆ ਪਹੁੰਚੇ।

Verse 43

स्नात्वा वै भावशुद्धास्ते प्राप्ता उज्ज्वलतां पुनः । स्नात्वा पीत्वा जलं ते तु पुनर्बहिर्विनिर्गताः

ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਭਾਵ-ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਉਜਲਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ। ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਜਲ ਪੀ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਆਏ।

Verse 44

तावत्यस्ताः स्त्रियः कृष्णा मृतास्तत्स्नानमात्रतः । क्रंदमाना विचेष्टंत्यो हाहाकार विकंपिताः

ਉਸੇ ਪਲ ਉਹ ਕਾਲੀ ਵਰਣ ਵਾਲੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕੇਵਲ ਉਸ ਸਨਾਨ-ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਹੀ ਮਰ ਗਈਆਂ। ‘ਹਾਇ! ਹਾਇ!’ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ ਨਾਲ ਕੰਬਦੀਆਂ, ਰੋੰਦੀਆਂ ਤੇ ਤੜਫਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।

Verse 45

यमलोकं गतास्तास्तु तात दृष्टा मया तदा । उड्डीनास्तु ततो हंसाः स्वस्थानं प्रतिजग्मिरे

ਤਦ, ਹੇ ਤਾਤ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਨੂੰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਖਿਆ। ਫਿਰ ਹੰਸ ਉੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਨਿਵਾਸ-ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪਰਤ ਗਏ।

Verse 46

एवं तात मया दृष्टं प्रत्यक्षं कथितं तव । कृष्णपक्षा महाकाया धार्तराष्ट्रास्तु ताः स्त्रियः

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਤਾਤ, ਜੋ ਮੈਂ ਪ੍ਰਤੱਖ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੀਆਂ ਸਨ—ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ-ਵਰਨ ਅਤੇ ਮਹਾਕਾਇਆ।

Verse 47

कथयस्व प्रसादेन के भविष्यंति वै पितः । निर्गतान्मानसान्मध्याद्धार्तराष्ट्रान्वदस्व मे

ਹੇ ਪਿਤਾ, ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਦੱਸੋ—ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਬਣਨਗੇ? ਜੋ ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰ ਮਨ ਦੇ ਮੱਧ ਤੋਂ ਨਿਕਲੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹੋ।

Verse 48

के भविष्यंति ते तात कथय त्वं तु सांप्रतम् । कस्मात्सुकृष्णतां प्राप्ता हंसाः शुद्धाश्च ते पुनः

ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਕੌਣ ਬਣਨਗੇ—ਹੁਣੇ ਦੱਸੋ। ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਉਹ ਹੰਸ ਮੁੜ ਗੂੜ੍ਹੇ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੀ ਰਹੇ?

Verse 49

संजातास्तत्क्षणात्तात कस्मान्मृतास्तु ताः स्त्रियः । एवं मे संशयस्तात संजातो दारुणो हृदि

ਹੇ ਤਾਤ, ਉਹ ਉਸੇ ਪਲ ਜਨਮੀਆਂ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਉਹ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਕਿਉਂ ਮਰ ਗਈਆਂ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਤਾਤ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਸੰਦੇਹ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

Verse 50

छेत्तुमर्हसि अद्यैव भवाञ्ज्ञानविचक्षणः । प्रसादसुमुखो भूत्वा प्रणतस्य सदैव मे

ਹੇ ਗਿਆਨ-ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁਣ ਭਵਾਨ! ਅੱਜ ਹੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਹੋ। ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਮੈਂ ਜੋ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਕਰੋ।

Verse 51

एवं संभाष्य पितरं विरराम समुज्ज्वलः । ततः प्रवक्तुमारेभे स शुकः कुंजलाभिधः

ਇਉਂ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਸੰਭਾਸ਼ਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ। ਤਦ ਕੁੰਜਲਾ ਨਾਮਕ ਉਹ ਤੋਤਾ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।

Verse 89

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने गुरुतीर्थवर्णने च्यवनचरित्रे एकोननवतितमोऽध्यायः

ਇਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਪਦਮਪੁਰਾਣ ਦੇ ਭੂਮਿਖੰਡ ਵਿੱਚ ਵੇਨੋਪਾਖਿਆਨ, ਗੁਰੂਤੀਰਥ ਦੇ ਵਰਣਨ ਅਤੇ ਚ੍ਯਵਨ-ਚਰਿਤ੍ਰ ਸੰਬੰਧੀ ਉਨਾਨਵੇਂ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।